Vestri


Vestri - 21.12.1912, Blaðsíða 1

Vestri - 21.12.1912, Blaðsíða 1
Ritstjóri: Kr. H Jónsson, XI. árg. ÍSAFJÖRÐUR, 21. ______________» __ DESEMBER 1912. 51. tbl. Símfregnir. Friðarsamningarnir byrjuðu í Lundúnum á mánu Upi dagskvöldið. Edward Grey hefir 1,8 verið valinn heiðursforseti fund arins. Tyrkir mótmæla að Grikkir taki þátt í fundinum með því að þeir hafi ekki verið með að — semja vopnahlé. Grikkir og Tyrkir halda enn þá áfram að berjast. Sambandsmálið. Nú hefir verið birtur árangur- nn af erindi ráðherra í málaleitun ans við Dani um sauibands ' málið. Helsti' breytingar frá frumvarpi ; millilandanefndarinnar eru: ísland nefnist »ríki< í 1. gr., • og ýmsar orðabreytingar gerðar í orðalagi, er áður hefir valdið nisskilningi og yfir höfuð fiestar breytingartillögur minnihlutans á þingi iqgq og sambandsmanna , (bræðingsins) frá síðasta sumri 5 teknar til greina. £ Danir mega ekki gera hér g hervirki eða herskipahafnir né » hafa hér herlið, nema með sam- *> þykki alþingis. 0 Engir samningar við erlend % ríki gilda fyrir ísland, nema með ís samþykki réttra íslenskra stjórn- ? arvalda. íslendingar hafa heimild tilað skipa sérstakan íslenskan ráð- herra, er sitji í Kaupmannahöfn, til að gæta hagsmuna íslands í 'sameiginlegum málum. Hann * má ekki gegna öðrum stjórnar jtörfum og skai bera ábyrgð fyrir alþingi, en eiga sæti í ríkis- r t jáði Dana. í tveim atriðum fara tillögur þessar skemra en frumv. milli- landanefndarinnar: 1) Fæðingar- th rétturinn er sameiginlegt mál, er Danir hafa einir rétt til að veita, — þó má ekki veita neinum fæð ingarrétt á íslandi nema með samþykkiíslenskastjórnarráðsins. 2) Strandvarnir og landhelgi er sameiginlegt mál. Ef Danir n$ segja upp strandgæslunni missa w þeir landhelgisrétt hér, en Færey- til iingar halda honum eftir sem áður. En þótt íslendingar óski að taka að sér strandvarnir er landhelgisrétturinnsameiginlegur eins og áður. Jafnframt tillögum þessum er birt athugasemd frá ráðherra þar sem hann lýsir þvf yfir, um leið og hann gefur leyfi til að birta uppkast þetta, að hvorki megi skoða það sem tilboð frá Dönum né frumvarp eða tillögur frá stjórninni. Það sé að eins skýrsla frá sér um þau erindis- lok hvaða kostir muni fást bestir í sambandsmálinu nú, á grund- velli millilandanefndarfrumvarps ins 1908. Skýrsla þessi sé birt til umræðu og athugunar fyrir þjóðina. En frumvarp um þetta muni stjórnin ekki leggja fyrir þingið, nema þjóðin hafi látið ósk sína um það í Ijósi. Sömul. að stjórnin muni ekki gera neiua ráðstöfun til atkvæðagreiðslu um rcnlið, — nema ef sama ástæða liggi til. Bruni á Akureyri, 16. þ. m. brunnu 12 hús á Akureyri. Húsin átti Gudmans Efterfölger, Höefnersverslun og Otto Tulinius. Var eitt þeirra verslunarbúð Gudm. Eftf., en hitt voru geymsluhús. 011 voru húsin gömul og fornfáleg. Hús og vörur var vátrygt. Haldið er að eldurinn hafi komið upp í heyhlöðu er stóð þar við. Indland. 1. Indland er eitthvert fegursta Iand í heimi. Þar eru hæðstu fjöll heimsins og nokkrarstærstu árnar eru einmitt líka á Indlandi. Á Indlandi eru einhver köldustu og sömuleiðis heitustu héruðin á hnettinum. Þar eru vísundar, birnir, tígrar, fílar, apar, högg. ormar o, s. frv. Álndlandi vex: rís, hveiti, bygg, hafrar, hirsi og yfir höfuð flestar jurtategundir, þar er bómull, silki, ull, tóbak, steinolía, kol, gull, demantar og perlur. Indland er svo auðugt af máluium að fá lönd jafnast á við það í því efni. Enginngetur giskað á hve mikill auður hefir á umliðnum öldum streymt frá Iudlandi til Evrópu. Eg er ekki einn af þeim sem dást að stjórn Englendinga á Indlandi. og einhverntíma rennur upp sá dagur að það getur ekki orðið lengur til gagus fyrir barnið að búa við ráðsmensku brytans, — orðið foreldrar vil eg ekki nota í þesssu sambandi, Carlsnerg nragghnsin Carlsberg niæla með ^SL skattefri vínandalítið, extraktríkt, bragðgott, endingargott. Carlsberg skattefri porter hinnf extraktríkustu af öllnm portertcgnndum. Carlsberg scdavatn er áreiðanlega besta södavatn. því faðir eða móðir hata Engi lendingar aldrei verið Indlandi, en brytar hafa þeir verið. Þeir hafa lagt undir sig landið í eigin hagsmuna skyni og ef sá dagur kæmi, að þeir sjá sér engan hagnað í að dvelja þar lengur mundu þeir hverfa burt frá Indlandi án þess nokkur ræki þá þaðan. Meðan Austunlndlandsfélagið réði lögum og lofum á Indlandi — til 1858 — var varla litið á annað en hvað gróðavænleg' ast væri, en síðan enska ríkið tók við hata menn farið að sjá að það hafði skyldur gagnvart hinu sigraða landi. Þegar Eng- lendingar unnu Indland var alls engin eining eða sameiginleg þjóðernistilfinning meðal hinna margbreyttu og ólíku íbúa. Þeir voru dreifðir, ekki einungis eftir tungum, þjóðerni og trú, heldur ættum, þar sem ein vildi varla hafa nein mök við aðra, hvað þá heldur sameiuast um nokkuð. Ef svo hefði ekki verið hefðu Englendingar varla unnið og haldið yfirráðum yfir landinu með 300 milj. íbúa. Það er fyrst nú á síðustu árum að sameiginleg þjóðernistilfinning hefir farið að vakna hjá hinum svokölluðu mentuðu stéttum. Það er einmitt meðal hinna enskmentuðu Hindúa af hærri stéttunum, sem þessa verður vart, en það breiðist út og dreifist smátt og smátt út á meðal þjóðarinnar. Hin sigur** sælu vopnaviðskifti Japana við Rússa, hafa beinlínis vakið þessa tilfinningu at dvala. INÚ er spurningin aðeins um það hvort sá tími muni ekki þegar nálægur, sem það sé heppilegast fyrir Indverja að brytinn fari sína leið. Eða með öðrum orð- um hvort Indverjar geti náð verulegum sjálfsþroska meðan þeir standa undir enskum yfir> ráðum. Eg etast um það; — kraftar þeirra fá sig ekki full- reynda. Það sem lndverja einkum vantai er framtakssemi og starf- semi. Þeir safna heldur peningum í pyngju og geyma þá, en verja þeim í atvinnufyrirtæki. Indverjar hafa reyndar verið gróðafíkin og hugmyndarfk til- finningaþjóð, en framkvæmdai samir hafa þeir aldrei verið og eru ekki enn. Þar sem danska kvæðið segir: >Han snakker ej men slaar< má segja þvert á móti um Indverja. Þeir inasa, masa og masa í það óendanlega en til framkvæmda kemst það aldrei. Það er þeirra veika hlið, sem bót þart að ráða á til þess þeir geti vænst að eiga góða framtíð. En ætli þeir fái tækifæri til að taka sér fram meðan þeir búa undir erlendum yfirráðum? Það efast eg um! Það er ekki einungis það að þeim er stjórnað af þjóð í 1000 mílna fjarlægð, með embættis- mönnum sem ekki skilja þá og oft líta á þá með litilsvirðingu. heldur eru hin innlendu indversku blöð kefluð — þora ekki að tala um ástandið eins og það er — enda hefir það oft kostað tang< elsi í fleiri ár fyrir >Sedition< (uppreisn í riti eða ræðu). Það hefir jafnvel verið farið svo langt að menn hafa verið teknir fast'r og haldið í fangelsi árum saman án dóms og laga, af því álitið var að þeir — þó ékki væri opinberlega, þá í laumi — væru andvígir enska valdinu og hetðu áhrif á aðra í þá átt. Já, það eru sannarlega sterk öfl sem nú brjótast um í þessu heita landi — en hvenær þau brjótast út gefur framttðin raun um. Eg gleymi aldrei dagstund einni þar við ströndina — það

x

Vestri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vestri
https://timarit.is/publication/235

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.