Vestri


Vestri - 25.01.1916, Blaðsíða 1

Vestri - 25.01.1916, Blaðsíða 1
BKHEJHHB?EíBffiK3HH 0 m HitstL t Kz>istján JÓRSEíon t.:i Garðsstöðum. | Btaið eftir g Htóbaks og sælgœtisbnöinniBa H við SlÍíurKOtu 3. H hhhhhhhhhhhh XV. árg. ÍSAFJÖRÐUR. 25. JANÚAR 1916. *> . to.; Tvær stefnur. 1. Nú munu margir spyrja, hvort jafnaðaistefnan hafi gert gagn, og hvoit hún megi koma að nokkru gagni á íslandi. Vafalaust hefir stefnan unnið gagn víða, einkum i þvi ao koma góðu skipulagi á verkniannafólögin, hvetja veikamenn ti) samheldni og samstufs, einkum með sjöð- stofnunum, bókasöfnum og margs- konar irmbyrðis samhplp. En hun hefir líka ott unnið mikið ógagn með takmarkaiausri stífni í garð vinnuveitenda sumstaðar og hóflausum verkföllum, sem ýmsír fyrii hyggjulitlir forsprakkar hafa spanað verkalýðinn út í, en ár- angurinn stundum eigi orðið annar en sá, að verkamenn hafa etið upp sjóði sína, kaupgjaldið stundum staðið i stað, stundum marist fram örlítil hækkun, en alt viðskiftalíf oft komisfe á ringulreið og fjöldi manna og þjóða beðið afskaplegt tjón. Vitanlega hafir því ekki a!t af verið syona varið með verkföllin. Réttur verktnanna heflr stundum vsrið svo auðsær, áð ranglátir vinnuveitendur hafa séð þann kost vnnstan að slaka til, og þá haía verkföllin orðið til góðs. En vitrir menn og óhlutdrægir hafa þó mjög dregið í efa hvort verkföllin yflr höfuð hafi orðið vörkamönnum sjálfum til góðs eður •igi. Jafnaðarmenn hafa haft mikil ahrif á löggjöflna víðaathvar í löndum Norðurálfunnar. Þeir hafa verið stórstígastir allra í kröfum sínum um almenn mannrétindi og ágætír tll þess að hvetja lýðinn til þess að heimta rétt sinn, enda virðist sú heihvöt til fólksins vera réttmæt, þar sem kosningarréttur er haður jafn miklum efnahags- skilyrðum og' á Englandi eða Þýskalandi og efri deildir þingsins jafn íhaldssamar. Það er ekki fui ða þótt efnaminni stéttir þjóðanna, sem vinna fram á rauða nóttalla æfl til þess uð sjá sér og sínum borgið sárni það, að vera ekki taldar með þjóðinni þegar um hlut* téku í almennum malum er aö rasða. og sitja þar hjá tuguin eða hundruöum þúsundum saman, og gremjan því skiljanleg. Vitanlega hafa kröfur þeirra í Þessum og fl«iri efnum fallið wman Við skoöanir annara urnbótaflokka, ög kjororðlð „Berið hver annars byrði" hafa þjóðirnar aldiei lagt nieiii sUind á að uppfylla en liin sioárí áiin, bæði með skólum og ókeypis kenslu, námsstyrkum, bókasöfnum, frilækningum, »iúkra« hússum, og margskonar styrkfar- s)óðum, o? alt er þetta í auda jafnaðarmenskunnar og eftir kenm inguin hennar, þót.t aðiir flokkar en jafnaðarménn hafi ef ti! vill átt diýgri þatt í að koma þessum umbótum i framkvæmd. Otr hversu góðar sem kenningar jafnaðarmanna eru í.ýmsum greim um og þiátt fyiir h;ð mikla yfir- borðsfylgi stéfnunnVr' í nær öllum mentalöndum álfunnar og geysi mikinn heiblástur jafnaðarmanna um kúguu efnaðri stéttanna, og hið svivhðiíega hermenskuok, sem þjóðirnar eru nú að njóta ávaxt> anna af, þá hefir auðsafn einstakra manna stöðugt aukist; örbirgðin farið vaxandi; herinn verið aukinn og efldur meira en nokkru sinni áður — og stéttan'gurinn aldrei verið tiyitari. „Framtiðarlandið er fjær'' í öilum þessum greinum en nokkru sinni áður, ©n þetta eru einmitt þau þjóðmálin, sem jafn- aðarmenn hafa lagt hvað mesta áhersiuna á að bæta. Annaðhvort er þvi: aðjafnaðan stefnan er ekki fær um að bseta þessi mein, eða henni hefir ekki verið framfylgt á róttan hátt. En einmitt þetta hvorttveggja er ihugunarsfni fyrir íslenuinga, aú þegar hreyflng virðist haíin sumataðar á landinu til þes3 að greiða stefnunni veg, því hreyfingin er gömul og víða búin að missa frægðarljómann, og áreiðanlega þarf að sníð* af benni gallana og varast öfgarnar, ef hún á að verða til nokkurra þjóðbrifa. í stjórnmálunum eru kröfur jafnaðarmauna á sumum sviðum nær algerlega uppfyltir her á landi, t. d. að því er kosningarréttinn snertir, sem nú er almennur og víðtækur og öll efnahagsog útsvars- skilyrði gersamlega máð burtu. I mörgum atriðum hefir kenn« ingum jafnaðarmanna vetið fylgt, eins og t. d með hlutum á vél- og róðrarbátunum og hálfdrættis- fyrirkomulagið á þilskipunum. Pví verður auftvitað að breyta eftir atvikunum, og láta ekki hallast á haseta eða vitgerð, en formið er algerlega í samrænii við kenningar jafnaðarmanua, að hver njóti avaxt> anna af starfi sinu og líka í álla, staði íéttlátt. Með stofnun verkmanna og anna.ia stéttnfélnga cruui við Hkltga skamt a vog komnir og er það að vtsu miður farið. En þessi harð hendi títéttafélagsskapur i erlendum stórborgum herir lika sina athusa- veröu ókosti og agnúa og æsir til stéttaiiiís og oft takmarkalausrar övildar milli stéttanna, sem .luni' staðar er or^ið að miklu böli og eiga báðir sök á þvi. En lj;irhag*leg samvínna b-æti meðal voika'iiannaog annarasiétta, t. d samvinnnfélaiísskapur i sveit^ uni og kaupfélög þar sem þörfin kiefui er mjög gagnlesur og lofs- verður félagsskapur Og hófiegar kröfur af veikmanna hálfu bomar fram með stillingu og sanngiitai koma míklu góðu til leiðar. Eu pólitískur skarkalafél.igsskapur, eios og hann er mest tíðkaður í erlend- um stórborgum er áreiðanlega hvergi til þjóðþrifa, og flytur rétti mætar kröfur oft feti lengra aftur A bak en áfram. Skýrsla nm hlutafjársotnun í Oírurhr. til EiinsUipaíélags lslaiids 1Ít15. Tala Hlutaté Heimili: hlutt. kr. Vigur. 5 700 Hvítanes. 6 200 Litlibær. 7 300 Markpyri. 5 200 Eyri. 2 50 Kleifar. 1 50 Garður. 1 50 Giund. t 50 Kálfavík. 5 22r> Skarð. 7 250 ögurnes. 3 125 Ögur. 7 575 Garðsstaðir. 6 175 Strandsel. 3 150 Laugaból. 1 200 Hrafnabjörg. 1 100 Hagakot. 2 75 Alls: 17 64 3475 A t h ug a semd ir. í hreppnum eru alls 35 býli og 274 menn. A býli koma því að meðaltali kr. 99,28, á mann kr. i^,b8. í árslok 1914 var manntalið á öllu landinu, samkvæmt skýrslum presta, 87,477 (Kirkjubl í. 23. tbl. 1915). Sé gert ráð fyrir að fólki hafi fjölgað síd 'astliðið ár upp f 88,000, sem óhætt mun , þá ætti hlutaféð, et ajlir legðu fram eina og íbúar þessa hrepps, að verða 1,115,^40 kr. (cin miljón eitt huadrað oj ftmtdn þúsu-id 'átta iiundruð oy fjörutiu krónur.) Ef allir íandsménn tieiu að dæmi þessara 64 manm í Ö^ur< hrt-ppi ætti blutaf jÁrupphæðin að verða 4,778,125 kr., eða rúviar 4s/4 miljbrt l;r. Við tyrri söfnuniná gekkst ehgifui tyrii hlutatjársöinuu í Ögurhreppi, þó munu hafa komið þaðan um 1000 k'., þír at 750 trá einu hfimili (Vigui). í þctta simi títmgust fyrir hlutatjársöfnun í hreppnum Bjarni Sigurðsson í Vigur, Halldóra P. Jakobsdóttir í ögri og Vernharð- ur Einarsson hreppstj. á Hvítai nesi. Utanhrepps söfnuðu þau einnig um 600 kr. Skýrslan er tekin ettir kvittana- bókum safnenda og upplýsin^um trá sóknarprestinum, að því er býlatölu og fólksfjölda í hreppn- um snertir. Framlöc;in eru hreppnum til sóma og drengilega af sér vikið. Hetðu hreppar landsíns alment farið að dæmi þessa hrepps, þá væri hlutaféð langsamlega fengið og ekkert þurtt að leita út iyrir hndssteinana. t Sigurður Á, Krístjánsson, úrsmiður í Stykkishólmi er nýsksð látinn eftir farra daga legu í lungna- hólgu. Sigutður heit. nam úrsmífi hér i bænum og stundaði þá itn hér um mörg ái, og um nokkur ár rak hann einnig allstóra verslun, reisti stort íbúðar og verslunarhús við Ilafnarsti æti hér í bænum, og var um hnð einn af uppgangsi mflnnum bx-jarins. í bæjarstjórn ísnfjarðar átti hann sæf.i í nokk'ur ár. En svo htiignaði hag hans skjótlega og !ét hann þá húsið og verslunaileifarnar af hendi og flutt- ist til Stykkishólms. Sigurður heit. var að möigu allvel gelinn, en ölkær um of og naut aín fcvi lítt. Hann lætur eftir sig ekkju, Mar- giéii Skúladóttur frá Fagurey, og nokkur böm. Sigurður heit. mun. hafa veiið tim flmtugt. Bæjftrbiuni. í tyrri viku brann bærinn að Melum í Víkun sveir. Bóudinu þar, Steindór Halldórsson, íátækur tjölskyldm maður, bjargaðist út með heimilis- tólki síuu, en litlu varð bjargað* af húsmunum og baejarhúsin brunnu til ósku. Alt er sagt óvátrygt.

x

Vestri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vestri
https://timarit.is/publication/235

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.