Vestri


Vestri - 18.07.1916, Blaðsíða 1

Vestri - 18.07.1916, Blaðsíða 1
Gnmiiliælar (ást hjá fyrlr diiniur Ó. J. Stefánssyni. Kitstj.: Kristján Jónseon frá Garðsstöðum. ÖÖSÖHSJEHÖEMBafí m Lmgstæista uiral bæiatÍDa H3 *** af vindluiuogcigarcttunt. *** « Ennfiemur muiintóbak og *** /tiiskiirift r'61 í verslun *** LGuðrúoar Jónasson. g XV. árg. ÍSAFJÖRÐUR. 18 JÚLÍ 1916. f Jón Ólafsson. 20. mars 1850—11. júlí 1916. Þeir týna nú óBum tölunni, eldri stjórnmalamennirnir og blaðamenm irnir, sem markað hafa spor í lifi þjóðarinnar um síðastamannsaldur. BjOrn og Skúli eru báðir (ailcir frá, og Jón Ólafsson er nú einnig hnig. inn í valinn. Hann byrjaði að fást við blaðamensku og stjórnmá) löngu íyr *n Björn og góöum tveimur áratugum áður en Skúli, en entist vel þrátt íyrir hvíldarlaust strit og striB niestan hluta œflnnar, og bitytilegrl lifsferil #n flestra eða allra samtiðaimanna hans. Andlega veiklun er ekki hœgt að merkjaá því sem hann heflr ritað upp á siðkastið, en nokkurrar vanheilsu hafði hann þó kent siðari árin. Hann varð því sem næst bráB' kvfcddui; íékk slag seinni hluta Bíðastl. þriðjudags, og var látinn kl. 11 um kvöldiB. Æflferill Jóns Ólafssonar et svo margbreytilegur, að engin tök eru á að lýsa honum stuttlega. Hér verður því að eins drepiB á ögn af þvi helsta. Jón var (æddur 20. mars 1850 á Kolíreyjustað i Fáskrdðsflrði, sonur Ólafs Indriðasonar prests þar og konu hans Þorbjargar Jónsdóttt ur. Hann var settur ungur til menta, en hætti námi í latinu- akolanum i flmta bekk. Gerðist hann (yrst ritstjóriblaðs er .Baldur" hét, 16 ára gamall; í þvi blaði birtist hinn naínkunni íslendingai bragur. Hlaut j. ól. þá sektir allmiklar og hélt til Noiegs, en blaðiö lsiB undit lok. Kom h»Dn heim aftur eítir eitt ár og stofnaði annaö Wað, „Göngu Hrólí", en það hwtti brátt aftur vegna þess, að Jón þótti nokkuð hvassyrtur i garð Hilmars Finsens stiftamtm., síðar landshöfðingja, er fékk haun dæmd> an í háar sektir og bannaöi prentun á blaðinu. Fór Jón þá til Aineiíku, alla leið til Alaska, og dvaldi þar til 1875. Arið 1877 stofnaBi hann enn blað á Eskiflrði, er „Skuld" nefndist og gaí þ«8 út i næstum 3 ár, en keypti .ÞjóBólf* 1883 af sr. Matth. Jochumssyni, sameinaði „Skuld" viB hann og var ritstjóri »l»j6ö61f«i" i íúm 3 ár. 1890 flutti Jón aftur til Ameriku og íékst þar viö ritt •tjóra Heimskrinflu og LOgbergs og fleiii blaða, og um tíma vav hann ritstjóii norskt blaðsí Chicago. — Bókavarðarstörf stundaði hann einnig vestra þessi ár. Vorið 1897 kom Jón heim, alfluttur írá Atntx ríku, og gaf þá um hríð útblaðið „Nýju öldina" en það vaið skamni' líft, og var því síðan breytt i tímarit og komu út af því fáein hefti. Síðan fékst Jón Ólafsson ekki við blaðamensku þar til 1903 að hann tókst á hendur íitstjóm blaðsins „Reykjavikm", sem þá var aðallega auglýsinga og skemtiblað, en var bieytt í stjórnmálablað eftir stjórnarskiftin 1904 og var hann ritstj. Rvikur ýmist einn eða 8tjóinmálaritstióri til þess blaðið hætti 1914. Síðan heflr hann ekki fengist við blaðamenskusvoteljandi sé, en síðaii árin hetir hann unnið aB samningi islenskrar orðbókar, sem hann heflr notið styrks til þess að semja hin siðari árin. Fyrir utan þetta, sem hér heflr veriö talið, liggur mikið af ritveikum eftir hann. Meðal annars þýðing á bók Stuarts Mills „Um frelsið" og nokkrum af sögum Björnstjerne Björnsons. „Staftóf viðskiftafræð- innar" heitir bók sem hann samdi að mestu og út kom fyrir nokkrum árum. Ljóðmæli hans hafa þrisvar komið út, fremur lítil að vöxtum, enda hafði Jón Oðru að sinna i líflnu en ljóðagerð, en hvatninga' kvæði höfðu án efa mikil áhrif á sínum tíma. Jón segist sjálfur ekki gera tilkall til þess að fá útmældan stóran blett á akálda' vanginum, en kveðst vilja eiga þann blett einn og lít af fyrir sig. Auk þesaa heflr hann skrifað margar tímaritsgreinar (í Andvara og víðar) sumar langar og ítarlegar. Bóksölu og prentsmiðjurekstur fékst hann og við ura skeið og spjaldskrár' samning fyrir Landsbókasafnið. — Alþingismaður Sunn-Mýlinga var Jón fyrst kosinn 1880ogáttisami fleytt sæti á þingi til 1890, er hann fluttist til Ameríku. Aftur varð hann konungkjörinn þingm. 1905, en sagði af sér þingmensku þá í þinglokin, og loks var hann kosinn a Þing í Suður-Múlasýslu 1908 og aftur 1911, en gaf ekki kostásér oftar. Jón Ólafsson heflr int af hendi mikið og merkiiegt atarf sem blaða« maður, rithöfundur og þingmaður, og þótt blaðamenska hans só eigi jafn festumikil og hjá sumum hinua eldri blaðamanna, vegna þess að hann var að jafnaði stuttan tíma viB saum blaðið, fcá er hann að mörgu leyti mikilhæfasti maðurinn í þeirri sveit. Hann var lang fjölhæfasti blaða- maðurinn ; skrifaði jöfnum höndum um skáldskap, verslunarmál, fjár- rnál, stjórnmál og fjölda maigt fleita, os? ávalt var mikið að græða A því, sem hann lagði til málanna, þegar hann tók sig til. Maðurinn var bæði fjölfrAður og skarpur að skilningi með afbrigðum, og ekki varð honum skotaskuld úr að koma orðum að hugsunum sínum. Hann ritaði manna sléttast og Ijósast mái og var öðrum fremur sýnt um, að rekja sundur 011 málsatriði og gera erfltt mál og flókið hverjum manni auðskilið, enda voru greinar hans oft ítarlegri og málsatriðin krufln betur til mergjar en títt var hjá öðtum blaðamönnum. Margt var samt fundið að Jóni sem blaða- manni, einkum þótti hann klúr- yrtur og keskinn viB einstaka menn um skOr fram; átti og oft í brösum miklum um dagana, og hafði ýmist betur eða ver i þeim hjaðningavígum. En það mun sanni næst, sem blað eitt, er stóB utan við flokkadeilur hér á landi, sagði um Jón fyrir nokkrum árum: „Þeir blettir, sem helst lýta blaðamensku hans, munu fljótt gleymast. Hitt mun lengur verða í minnum haft, að hann var að öðru leyti mestur hæflleikamaður sinna samtiðarmanna í íslenskri blaðamensku." Hinna sömu kosta gætti og í þingmensku Jóns, sem í ritmensk- unni. Hann var einn af fjölfróðustu þingmOnnum, enda hafði hann margbreyttari lífsreynslu við að styðjast en flestir þeirra, hraðvirkur meö afbrigðum og með mælskustu mOnnum á þingi. Var hann einn þeirra, er lengst um fjölluðu um vandasömustu mái þingsins, og tók manna mestan þátt í störfum þess. Hann átti og frumkvæði að nokkr- um merkum nýmælum, sem hér verða eigi talin, en geta má þess að hann átti mikinn þátt i I0gun« um um stofnun Landsbankans; hafði kynt séi það mál rækilega og skrifað um það merka ritgerB í Andvara. — Ókostir hans komu líka fram á þingi: festuleyai oft og tið skoðanaskifti, einkum á fyrri árum hans, en bæði á þibgi og á mannfundum gætti hann nær ávalt kurteisi og stillingar í umræðum. Fyrir utan það, sera h«ár heflr talið, liggur mikið eftir Jón af rit« verkum ýmiskonar, t. d. Vesturfara- ttílkur, Stafióiskver, Móðurmáls* 27. bl. bókin og svo þýðingar. Heflr hann auðgað mal vort meðfleiri nýyrðum en nokkur annar maður, mOrgum mjög góðum. Kenslustörf stundaði hann alt af að Oðrum þræði, einkum enskukeuslu, og nú viðskiftafræði í verslunarskólanum. Jón var kvæntur Helgu Eiriks- dóttur bónda frá Karlsskála í R.yoJ arflrði, og eru fjögur böt n þeirra á lífi: Ólafur, tannlæknir í Chicago, Sigríður, gift Agúst.i H. Bjarnasyni prófessor, Gisli, titsimastjóii, og Páll, stúdent í Ameríku. Jón Ólafsson hefir komið svo mikið við sögu þjóðarinnar nú um flmmtfu ára skeið, að margt verður sjálfsagt um hann sagt, og nafn hans gleymist varla biáðlega, en hvernig sem dómar kunnaaðfalla um hann, þá er þat víst, að með honum er fallinn frá einhver mesti hæfileikamaður þessa lands. Gamla ísland á honum, þrátt fyrir alt, mikla þakkarskuld að gjalda og spor þau, er hann heflr markað i þjóðlífinu, mast trauðla út þessa Oldina, þvi hann var af- burðamaður í mörgu. Landslista-þefar Njarw. Vér viljum ráðleggja hin- um afbakaða irelmspostula, að gefa sig heldur að því fyrir alvöru, að versla með skötubörð og gráfikjur, en hlutast til vm pólitík landsins. („Dagskrá"). Njörður hefir undantarið verií að þefa úr sporum Hannasar Hafsteins, því ekkert sér hann gleraugnalaust, eitir þvi sem honum segist sjálfum frá, og þau kvað altaf liggja brotin á búr. hyllunni. Blaðtetrið íer því ettir þvi, *em því finst að hlutirnir hljóti að vera eða hafa verið, og þessvegna skyldi enginn turða sig á, þótt hann leiði aldrei rök að neinu því sem hann ter með, en slái öllu föstu þegar í stað. Útaf hinum persónulegu illgirnis' árásum hans á Hannes Hitsteiu. hata Vestra borist greinar, sem hann birtir þó ekki að svo stöddu, því blaðið álítur ekki vert að svara slíkum þvættingi orði til orðs; varla hugsanlegt að nokkur maður leggi eyru að slíku. Til dæmis átellist hann H. H. tyrir að hata tekið lán hjá Dönum,. rétt eios og hann hafi gert það* upp á sítt eicdæmi. Saonl«tkurir

x

Vestri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vestri
https://timarit.is/publication/235

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.