Vestri


Vestri - 21.09.1917, Blaðsíða 1

Vestri - 21.09.1917, Blaðsíða 1
Tréskóstífivé og trébotnar nýkomið til 0» J. Stefénssonar. rf\ . i fc'-:'í r'\ J- ¦ ¦1 .AÁÁéiÁÁÁÁAA, Ný- o i 1 í '.'!•( sluti Guðrúnar Jír-asson: SlifVi, 'rá 2.75 - 7,00. 'Siiki í svuntur 800 2300 é Ultstj.: Kplstjási Jónsson f'rá Carðsstöðum. s XVI. ápö. ÍSAFJÖRÐUR. 2i. SEPTEMBER 1917, 3#. bl. Um móiðnaö. Hin niargvtalegu ófriðarvanðræði, sem dynja ytir hehninn, knýja þjóðirnai' til ýmsra öryggisráðstaN ftr og hagnýtingar á eigin gæðum landanua, er vafalaust verður t.il mikils g<iðs í franitiðinni. Sannast þar hið íornkveðna: Fátt. er svo með öllu ilt,, að ekki boðí nokkuð gott. l Eit.t meðal þessara er hagnýting inósins. Hún er tú að koinaet á það stig i löudunum, að nienr. eru farnir að vona að mórinn vetði gerður jafngildi kola. Alþingi samþykti þingsályktun- biillögu um að skora á stjórnina „að lita rannsaka hvort eigi inætti spara aðflutning á eldsneyti með því að vinna íslenskan inó og kol í stóruin stíi, og bæta, samkvæmt nýjustu aðferðum sem nú eru kunnar." Stjórninni var og heimilað fo til undirbúnings þessu máli. Fer hói A eftir greinargerð bjaigráðanefndar neðri déildar fyrir þessHii tillögu. Er þar ríetið um hinai' nýjustu nióvinsluanfeíöir sem nú Oiii efst íl baugi: „Eldsneytismálið hefir nokkrnm sinnum komið til uinræðu í nefnd inni, og þá einkum verið rætt um kolanam hér á landi. Nýlega barst nefndinni erindi um móiián; fra Pork, Þ. Clementz, með ymsum mikils vei'ðum upplýsingum nin nýjuetu framfarir í meðferð á nió erlendis. Er helst svo að sjá, sem menn haii mi lært að haguýta nióiun svo vel, að hann geti á venjulegum tímum jafnast við hvwða eldsneyU seni er að gæðum og ódýrleik, en sé margfalt ódýrari en kol eru nú og hafa vp> ið í striðrou, maiaður og' pressaður eaman aftur 1 m&töflur, en su að- ferð hafi ekki þóit borga sig vel. Einnig megi úi þnnnó búa til svo kaliað mókóks. Só það einkum UOia'O i Þýskalundi í stað viðarkoia við ýmislega malmvinslu. Mbmjöl. En ein aðal nolkunin á loftþurkuðum mó er sú að mala hano og nota mjölið til eldsneytib. Ijefir Svíinn Ekeluud starfað að því 1 20 ár að endurbæta þá aðferð, og getur nú á einu sumri með 2 graívélum og S2 vinnumönnum grafið upp og lagt til þerris mó, sem iiemur 30 þús. lestum þur. TU þessa heflr annars þurft 20 venjulegar véiar og 300 nianns. Mómjölið, sem úr þessu fæst, er um 80 kg. að þyngd. fyrir hvern hektóiiter, og er fy> irtaks elUaivoyti, en krefur sóistakra eldstæða, sem miölinu er blásið inn í. Áuk verksmiðju Ekelunds byggju. Sviar tiú 2 inómJOls-smiðjur; kostar hvor um sig 1 miljón kr. og framleilt 20—25 þús. ' ; ; f mómjðlí. Verksmiðja Ekelunds hefit fiamHtt um 16 þús. lestir á 15 krónu! leatina, og injöiið mikið verið nolað. — Ef þetta skyldi reynast svo, þá erauðsætt, að ef monáiu væri sett liér á stofn nieð nýjustuogbestu tækjum, þx værn islenskar mómýrai þegar í stað orðn.ir jafngildar góðum og vissum kolanámum í hvaða arferði seni er, og ómetanleg eign. Vér teljum þess vert að flytja hér útdiátt úr fyiirlestrarkafla, er Þork. Clemenlz lætur fylgjaerindi sinu Er hann eftii I. G. Thaulow framkvæmdarstjóia i „Det norske Myreselskab" og var haldinn í Notsk kemiwk Selskab í vetur sem leið: Stuitgumór og eltimór. Fram- kvæmdarstjórinn talar fyrst um venjuleg.m stungu- og eltimó. Stótþingið hafi stofnað 1 niiljón kióna lánssjóð til þess að afla þess konar eldsueytis. Bendir hann á, að fyrir striðið var hægt að fram- leiða 1 lest af eltimó fyrii 5—8 kr.j einkum veiði fyriihöfnin njikil fyista arið. Hæpið telur iiann, að hægt sé að reka stöðuga íi am- leiðslu á þess konar 1116 við veiijin legar aðsiæður, vegna, þess, að loftþuikunin sé hað tiðaifariuu; annað mál uú, er neyðin knýr til að uota alt er tii fellur. Til þess að geta kept við aunað eldsneyti á venjulegum tíma. þurfl fiamleiðs!" an að vera aiveg viss. Miklu fé hiiti vei ið Vitiið í ýiusui, til þesn að tiiiua þuikuiianiðfeiðir »oíii boigi eig, en reynst miklum eiiiðieikuíii bundið. Mótöflur og mókéks Þá lalar hann um, hveniig hag ý h megi inOinti, ef hauu ni otðinn þur á atmað borð. Er moiinii þa oft iiafður lil kyndingar eimvagoa. Nú 1 eldiviðarleysinu heíiiEkeiund þó niest selt eliimóiuii Omalaðan, en malað aðeins úigatig. Finnar hafa eitmig komið séi upp niómyil" um á Ekeluiids visu. Mögas. Mó má einnig uota til að vinna Ur houum gas, og er sa kostur við það, að þat niá eins uota lakari tegundir, og mótinn þarf ekki að vera eins þur. En Kvennaskólinn á Blðnduósi. í deg kam símskeytí um að þlngið voitl fé tii stapfrækslu skólans; þvi ákveðið að h*nn verði sstar.fs'íektui eins og undaniarið. Heím ivist of; fæði yfir skól lárið or 325 kr.; þess utati 25 kr. skólai»i.ild tyrir hvern nemanda. Nemendur loggja sér tii yfirsængur, kodda og lekkjuvoðir. Umsóknum svaruð sí.isieiðts. Blönduóisi 14. s«-pt. 1917. Skólauefndin. vegna þeys, hvað fiutningui' á mó veiðui' ætíð tiltölulega dýr, þáeiu slik gasverk bygð við sjálfa mó- mýiina, og gasið notað til að fraiuleiða rafmagn þar á staðuum, sem siðan ei leitt, í rafsímum þangað sBm á að nota það. Ail- margar sliícai mógasstöðvar eru til, et' fiamleiða frá 50 til 3000 hostðfl áf rafmagni. Stærsta stöðin er við Dammei Moor í Hannover; vinnur hún um leið úr mónum btennist.einssiirt, ammoníak, sem er ágætur ábtuður. En þ:ið er að at.huga við ofau- gieindar aðferðir, að þær byggja á venjulegum lojtþurliuöum stungni eða eltimó, og eru þvi undirorpnar óstóðugleika veðtattunnar að mikiu leyti. Aörarþurkunaraðferðir. Feikna mikilli fyriihöfn og fó heiir verið vat ið til að finua upp aði ar aðferðir til að losna við vatnið úr mónum en hina seinlegu og óvíssu vind- þurknn. Eu iila heftr geugið áð finna nokkra, setn svarar kostnaði í vt-tijultj^uiii iiió eiu 9 hlutai ,.\ þyugtiiuni v/itn. Næst liggu að haldn, að bei-t, . aðferðin sé • að pressa txest at pessu vat ¦ . . "En það er 6. löfiulegt v að móiítin er í raun og vetu svo hlaupkeudur, að hann pressast sjálfur út með vatuinu, jafnvel 1 geun um ofinn dúk. Þessi sam' loðun kemur séi reyndar vel þegar móiinn er notaður annað hvoit sem stungumór eða eltimór, þvi að hún geiir hann haiðan er hatin þornar. En þetta samloðunaiefui fer forgðrðum, ef mórinn fiýs blautur Þess vegna er þ.tð gamall siður að fylia niógrativ vatni aður vetra tekur, til þess að mólögin skemmist ekki i kiing. Mó, seni hefii frosið, má þá fremtir pressa, eu jafu óvíst et að hafa frostið á valdi sínu eins og þuikinu. Eigi ei heldur hægt að nota móinn Bjálfann t.il að þurka úr sér vatnið, því að til þess að ná butt 90% af vatni fer meira hitamagn heldur en felst i þessum 10°/0 aí þurru móefni. Menn hafa þá reynt að eyða samloðunarefninu á efnaftæði- legan há* t, með sýrum og söltum, en of dýrt heflr það reynst. Þó etu menn ekki með öllu vonlausir um að linua hentuga aðferð á þennan hátt, svo takast megi að pressa móiun. Rolmór. Það setn Thaulow sesíist hafa mesta trú á, er ný aðferí, hiu svo nefnda votkolagei ð eða kolmóvinsla. Mórinn er hitaður laugt, ylii suðumaik undir fargi, svo að engin gufa getur komið frani. Þar með eyðist samloðunin af sjálfu sér, svo að vainiðrennur úr honum fyriihafnailitið. Móefnið kolast við hitann og fær i Big meiiH kolaefni en rt.ðtir var í því. V x þar ifteð hitamagnið. Kola- setn i/eiðúr til . .<íð þeim , ' 1 nii pn ssaður, -'g kemui t úi vélunum koladuft. '.-; notað á sama hátt. seia s^igl var uni mómjölið, til kynd- ; ; .ir í eimvögnum 0. fl., eða duítinu er þiýst aam u í kuimó- t( fl.ur. Þá má og nota kolmóiun tii gasgerðar og geta ftr houuni mókóks, sem siðan er notjið við jiruviusiu. Fyrsta eiukaleyiiö til að víima kohnó vai tekið arið 1900, en koaist aldtei leugra en á pappíiinn. Stðan hafa Sviarnir Aif Larsen og Ekenberg gert til- raunir með kolmóvetk, er talið var að !'.,.¦. i g«ngið vel, en hætti þó af fja skotti. Þar voru búnar til

x

Vestri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vestri
https://timarit.is/publication/235

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.