Skólablaðið - 01.08.1908, Blaðsíða 1

Skólablaðið - 01.08.1908, Blaðsíða 1
feí, Annar árgangur. ,. ¦ . /4. blaðA Kcmur út tvisvar í mánuði. Kosiar 2 kr. á ári. ${eykjavík /. ágúst Auglýsingaverð: 1 kr þuml. Afgr. Reykjavík. /908. Lainin. i Þeir hafa furðu lítið látið til sín heyra, kennararnir íslensku, um laun- in, sem þeim hafa verið boðin. Radd- irnar sem hafa heyrst, hafa venjulega ekki verið frá kennurum, heldur frá öðrum, sem hefir blöskrað, hvernig hefir verið farið með þá, — mönnum sem hafa haldið að það kynni ekki góðri lukku að stýra, að barnakensl- ah væri sett skör lægra en öll önnur vinna. — En nú eru kennararnir farnir að bæra á sjer. Eðliléga! Þeir eru farnir að rumska, farnir að finna til sín sem þarfra verkmanna jafnve! sem sjer- stakrar stjettar í Iandinu. F*eir halda nú úti sínu málgagni, »Skólablaðinu«, þeir stofna til,' fjelagsskapar sín á milli um land alt. Þeir bera nú sjálf- ir virðingu fyrir kennarastarfinu og kennarastöðunni, og — þeir heimta, að aðrir geri það. Þeir hafa mætur á landinu og þjóðinni og vilja styðja veg hennar og virðingu. Þeir hafa skilning á því, að þeim arfi, sem unga kyríslóðin tekut við, vérði ekkl skil- að með vöxtum og vaxtavöxtum, nema þessi unga kynslóð kunni vel með að fara. Þeir hafa næma tilfinn- ingu fyrir því, að margt er nú öðru vísi en það á að vera; mörgu þarf að breyta: fjármagnið þarf að vaxa, þekkinguna þarf að auka, og sjá svo um, að hún verði almennings eign en ekki aðeins einstakra manna; hugs- unarhættinum þarf að breyta. Frelsis- þráin er eigi síður rík hjá kennara- stjettinni en öðrum sem hærra tala um frelsi. Margur kennarinn hugsar af alvöru um almenn landsmál og þá á þessum tímum ekki síst um stjórnmál. En aðallega festir hann auga áeinstaklingnum; hann langar til að hver eir.staklingur verði andlega frjáls. Ef unga kynslóðin verður svo sjálfstæð í skoðunum, að þjóðmála- skúmarnir geti ekki rekið hana sam- an í hópa, einn undir þetta merkið, annar undir hitt, án þess að þessir hópar geri sjer grein fyrir, hversvegna þeir flykkjast einmitt uudir þetta merki en ekki undir hitt, þá má eflaust þakka það kennurunum að miklu leyti. And- lega frjáls eða sjálfstæður í skoðun- um verður ekki arinar en sá, sem afl- ar sjer þekkingar og lærir að hugsa. Sá sem hvorugt hefir gert, verður leiksoppur í hendi annara. Þessari vakning til sjálfsmeðvitund- ar fylgir löngunin til að starfa; hiín vex jafnótt og kennarastjettin finnur til máttar síns og ábyrgðar. Það er ekki mjög langt síðan íslenskir barnakennarar höfðu yfir.'eitt enga með- vitund um að þeir ættu annað að gera en að veita börnunum leikni í lestri, skrift og reikningi, og ef til vill hlusta á þau þylja kverið. Þetta þóttust allir geta; ómentaðir andlegir amlóðar og umrenningar höföu það í hjáverkum. Vinnan þótti leiðinleg, og sama sem ekkert þurfti að borga fyrir hana. Það var þá ekki von á að hún væri höfð í hávegum; ekki heldur líklegt að mannræflar þeir, sem höfðu hana á hendi, væru í mikl- um metum. Launin vóru þá og eðlilega eftir því. En nú er öldin önnur; eða ný öld er að minsta kosti að renna upp. Kennararnir sjálfir líta — margir — alt öðrum augum á sjálfa sig, starf sitt og þá ábyrgð, sem fylgir því Og þjóðin — mikill hluti hennar — ját- ar að framtíð landsins sje komin undir góðri lýðmentun, og góð lýð- mentun sje ófáanleg nema með góð- um kennurum. Oóðir kennarar eru að verða eftirsótt vara; kennarastjett- in er að komast til vegs og virðingar. Af þessari eftirsóttu vöru er að svo komnu lítið á markaði; hún hækkar því í verði. Kennaralauninhækka, og hljóta að hækka. Þau hljóta að hækka af ýmsum á- stæðum. Fyrst og fremst er ástæðan sú, að þeim kennurum fjölgar óðum, sem kosta meira eða minna til ment- unar sinnar; meðan það var ekki gert, var það éólilegt, að menn fengj- ust fyrir líkt verð til þess að kenna börnum eins og til þess að moka snjó, eða slá og raka; — eða jafnvel fyrir minna verð, af því að kenslan var höfð í hjáverkum, og fór fram á þeim tíma árs, sem vinnulaun eru alment lægri. Mönnum skilst þessi ástæða alment af því að það er svo alment viðurkent, að sá verkmaður fái hærra kaup, sem eitthvað hefir lært, smiðurinn hærra kaup en aðrir kaupa- menn o. s. frv. Pab, sem goldið er fyrir sjermentunina, þykir sanngjarnt að komi aftur. En í öðru lagi hækkar öll vinna í verði, og alt sem útheimtist til að lifa, hækkar í verði. Kennararnir verða því að taka meira fyrir sína vinnu en áður, eins og aðrir góðir menn. Peir verða að gera það eftirleiðis; hingað- til hafa þeir ekki gert það. Eftir því sém vinnutími kennarans verður lengri, eftir því verður honum erfiðara að hafa ofan af fyrir sjer með annari atvinnu. Meðan kennarar stund- uðu kenslu aðeins um þann tíma árs, sem ekkert arðvænlegt er við að vinna, gátu þeir unnið jafnvel fyrir ekkert að kenslunni. En þegar svo erkom- ið að arðsöm vinna býðst, jafnvel all- an árshringinn, og það jafnvel arð- samari vinna en kenslan er enn orð- in, þá er þó ekki lengur sanngjarnt að heimta að kennarar vilji lifa við sömu laun og áður. Meðan kenslan er hjáverk eða aukavinna, er hún borguð eins og hjáverk; en að því dregur og verður að draga, að hún verði aðalstarf margra kennara; en þá verður líka að launa hana sem aðaktarf. * Nýju fræðslulögin frá 22. nóvémber 1Q07 tiltaka lágmark kennaralaunanna. Farkennurum á eftirleiðis að launa með 6 kr. um vikuna auk fæðis, hús- næðis og þjónustu; kennarar við heim angönguskóla: aðalkennari 18 kr. en aðstoðarkennari 12 kr. um vikuna; aðalkennari við heimavistar- skóla á að hafa álíka laun, sem geta þó farið upp í 25 kr. um vikuna, ef börnin sem hannkennirog annast eru 20eða þar yfir. Þetta er nú öll rjettarbótin! Þeim, sem eiga að borga, þykir hún líklega sæmileg; en ekki eru þetta þó glæsileg kennaralaun. Eftir venjulegum vinnutíma farkenn- ara, verða laun þeirra 18 til 19 aurar um klukkustund hverja. Kennararvið heimangönguskóla munu geta talist að hafa: 37 aura aðalkennarinn og

x

Skólablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skólablaðið
https://timarit.is/publication/236

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.