Skólablaðið - 01.11.1909, Blaðsíða 1

Skólablaðið - 01.11.1909, Blaðsíða 1
Skólablaðið. Þriðji árgangur. 21. tb. Kemur út tvisvar I mánuði. Kosiar 2 kr. á ári. 5{eykjaoík I. nóuember. Augiýsingaverð: l kr. þuml. Afgr. Bergst.str. 27. 1909. á orð um samstarf skólaos og heimilanna. Hinn eðlilegi fræðslustaður — og uppeldisstaður — barnsins, er heimilið. Það er vagga als andlegs og líkam- legs þroska. Enginn þekkir svo vel einstaklings- eðli barnsins sem góður faðiroggóð móðir. Og foreldraástin bendir oft á hina rjettu uppeldisaðferð. Sveitaheimili vor hafa um langan aldur rækt að mestu þetta tvöfalda starf að uppala og fræða — ástund- um miður en skyldi, en þóoftarlangt um betur en von var á — Skólinn er reistur til þess að Ijetta uppeldisstarf heimilanna, en ekki til þess að taka það í burt. Á síðari árum höfum við fengið fleiri og fleiri barnaskólá og tala þeirra mun vaxa á komandi árum. En ráð- legt mun þó að ganga ekki alt of óðslega fram í því efni að svo komnu. Eg minnist, að reyndur og ráðinn skólamaður hjer í Danmörku sagði við mig ekki als fyrir löngu: Eg efast um, að skólalög vor frá 1814 hafi gjört meira gagn en skaða í hinum strjálbygðari hlutum Jótlands. Sannleikurinn er sá, að skólinn tek- ur — því miður — alloft nokkuð af ást og iimhyggju foreldrannafrábörn- unum. Ábyrgðartilfinning heimilanna verður ekki lengur svo sterk sem áð- ur. Hjer liggur erfiður steinn ígötunni: skortur á samvinnu milli skólans og heimilanna. Eg hefi ekki langa lifsreynslu sem kennari en þó hefir hún bent mjer á að hjer er vandamál á Ferðum. Og undanfarna daga hefi eg haft tækifæri til þess að sjá og heyra, að hjer í Dan- mörku kreppir skórinn að á sama hátt allvíða. Heimilin skella skuldinni á skólann og skólinn aftur á heimilin En hver er sökin — og hvar er hana að finna? »Sjaldan veldur einn er tveir deila« svo mun og hjer vera. Aðalorsökin felst í misskilningi — bæðifrá skólans og heimiiisins hendi - og vöntun á virðingu, sem þeir tveir málsaðilar þurfa að bera, hvór fyrir annars starfi. ¦ Starf heimilisins er aðallegaaðupp- ala, vaka með aðgætnu auga yfir sið- ferðisþroska barnsins bæði á þeim árum sem það gengur í skóla, og fyrir og eftir þann tíma. Hlutverk skólans aftur á móti er aðallega það, að veita börnunum fræðsln í hinum ymsu námsgreinumi En þessi tvö hlutverk eru svo ná- tengd, svo óaðskiljanlega fljettuð sam- an, að þau verða að vinnast isamein- ingu. F>að er þetta sem oft gieymist og veldur miklum skaða. Mörgum foreldrum hættir við að varpa allri sinni áhyggju yfir á skólans breiða bak. Fæði og klæði skulu börnin hafa frá heimilinu, en alt annað, sem uppeldið snertir kemur skólanum einum við. Og það ér hann, sem ber ábyrgðina á því, að börnin síðar verði góðir og nýtir borgarar. Og hvort börnin læri mikið éða lítið, ilt eða gott á heimilinu fyrir og á þeim tíma sem þau ganga í skólann má á sama standa. Skólinn skal fræða og venja — laga alt þaðsem aflaga hefir farið! En skólinn á sinn hluta af þessum misskilningi. Oft heyrast frá þeirri hlið orð sem falla í þá átt að heimil- in sjeu ekki lengur fær um að leysa uppeldisstarf sitt af hendi það sjeþví skylda skólans að taka það að sjer að fullu ög öllu. Sá andi legstíloft- ið berst út til heimilanna ogber ávöxt. Margir íoreldrar taka með gleði á móti þeim boðskap og finna þungri byrði ljett af herðum sjer. Aðrir sjá, og það með rjettu, að hjer lofar skól- inn meiru en hann megnar að efna. Skólinn er ekki stofnaður til þess að taka á burt uppeldisstarf heimil- anna, heldur til þess að Ijetta það. Og vjer getum reist svo góða skóla sem vera vill, en þó aldrei svo vel úr garði gerða, að þeir geti komið í stað heimilisins. Pað hefir verið sagt, að aldrei á æf- inni iærðum vjer jafn mikið á jöfn- um tíma sem hinum fyrstu lífsárum vorum. Pað er heimilið sem þáfræðslu veitir og ekki skólinn. Pann grundvöll sem heimilið legg- ur á hinum fyrstu árum, megnar skól- inn að litlu leyti að umskapa. Á heimilinu myndast og dafna allar sálarlífsins rætur — þar setja hin ytri áhrif sín fyrstu — og eg vil segja óafmáanlegu — merki á hina ungu. Og viljum vjer spyrja, hvort áhrif skólans eða heimilisins sjeu sterkari verður svarið eílaust: Heimilisins. Máli mínu til stuðnings vil eg til- færa eitt dæmi. Sem kunnugt er beita Pjóðverjar öllum brögðum til þess að gjöra dansktalandi Suðurjóta þýska. Pýsk tunga hljómar í hverri kirkju. Sex ára gömul skulu börn frá dönskum heimilum koma í þýska skóla, nota þýskar kenslubækur og hlustaáþýska fræðslu. Og hver er svo sterkastur? Merkur þýskur prestur hefir nýskeð sagt: Vjer skulum aldrei láta osskomatil hugar, að oss takist að gjöra Slesvík- urbúa þýska þótt mál vort hljómi í kirkjum og skólum. Heimilin eru langt um sterkari. Þessvegna verðum vjer að krefjast, að heimilið noti það vald, sem það ætíð hefir yfir börnunum á rjettan hátt, vinni í sameiningu við skólann að heill og framförum hinna ungu. Og vjer verðum að krefjast þess, aö heim- ilið beri virðingu fyrir starfi skólans. Frá skólans hlið megum vjer og gæta þess að seilast ekki langt út fyrir vorn eiginlega verkahring eða telja sjálfum oss trú um, að vjer get- um rækt starf vortvel án hjálparheim- ilanna. Foreldraskyldurnar eigum vjer að hjálpa til að uppfylla, en enganveginn taka þær í burt. Kærleikans band á millum foreldra og barna eigum vjer að styrkja og ekki veikja. Og hvað getum vjer svo gjört til þess, að koma samvinnu skólans og heimilanna í betra horf en nú er? Rjetta út hóndina og biðja um hjálp heimilanna. Láta þáu vita, að fram- faraskilyrði barnsins í skólanum eiga fyrst og fremst sínar rætur í heimilinu og starf skólans byggist á þeim grund- velli, sem heimilið hefir lagt. Og um fram alt verðum vjer að minnast þess, að uppeldisábyrgðin hvílir bæði á skóla og heimili. Vjer verðum að taka aðstandendur

x

Skólablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skólablaðið
https://timarit.is/publication/236

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.