Alþýðublaðið - 19.06.1965, Blaðsíða 8

Alþýðublaðið - 19.06.1965, Blaðsíða 8
Voldugur kliður aldanna og hylur liðandi stundar I HfYRANDÁ HLJOÐI eftir Helga Sæmundsson LEIÐIN austur yfir fjall er víst Reykvíkingi aðeins spölur, en gömlum Árnesingi vegurinn heim. Mér hitnar um hjartarætur, þegar ég sé af Sandskeiðinu fjöllin mín út um gluggann á áætlunarbíl Ól- afs Ketilssonar, en ferðinni er heitið að Laugarvatni. Við ökum framhjá skíðaskálanum í Hvera- dölum. Oft hefur maður gert sér hér glaðan dag á góðra vina fundi, og aldrei gleymi ég dansi færeyskra kunningja minna á þessu hlaði fyrir bráðum tveimur ámm, siðfágaðri gleði þeirra og geðþekku samsinni, hlýjum hand- tökum og þjálfuðum fótaburði. Og fyrr en varir erum við á Kamba- brún. Suðurland nýtur ekki sólar, það er sveipað móðu, svo að gests- augað sér ekki vítt eða hátt, þó að stundin sé björt og fögur í námundanum. Samt greiðist hita- slæðan sundur niðri á flatlend- inu, og þarna er Hverageröi, bær blóma og annarra inniræktaðra gróðurjurta, vinalegur og smá- fríður, þó að ég vildi ekki eiga þar búsetu. Mér finnst óhugnan- legt að geta átt von á, að hver komi upp í svefnherberginu ein- hverja nóttina. Ég myndi selja ná- grönnunum vestan fjalls Hvera- gerði með sanngjörnum afborgun- arskilmálum, ef Árnesþing væri á mínu valdi. Kannski ræður úr- slitum um slíka afstöðu sumarið mitt í Ölfusinu, þvi að þá var löngum skúr eða regn í Hvera- gerði, ef maður kastaði mæðinni og leit upp úr vegavinnunni. Ölfusið er hins vegar kostasveit, sem aldrei verður sniðin af Suður- landi. Hér hafa verið gerðar ærn- ar jarðabætur og sum kotin breytzt í höfuðból á nokkrum ár- um, og þó er mikið ógert enn, moldin bíður þess, að vélin og mannshöndin leysi hana úr álög- um og breyti fenjamýrinni í græn- an og gróinn töðuvöll. íslenzkur landbúnaður hlýtur að eiga sér glæsta framtíð, þegar bóndinn leggur frá sér deigan pál og skörð- ótta reku og tekur skurðgröfu og jarðýtu í þjónustu sína. Sá tími mun í nánd, að byggð eins og Ölfusið sjái þúsundum farborða. Lágur er Kögunarhóll í samanburði við Ingólfsfjall, en svipmikill þætti hann í marflötu landi. Nú ökum við framhjá Tannastöðum, og áverki skriðufallanna gín við í fjalli og túni, hér hefur margur steinn hrunið og lýtt ásjónu um- hverfisins. Mér er jafnan minnis- stæð heimsókn min að Tannastöð- um forðum daga. Snjór var á jörðu og kalt í veðri, enda vetur. Ég gekk í bæinn ásamt félögum mínum að frétta um færðina aust- an Sogsins. Þórður heitinn sat í baðstofu og las bók með vettlinga á höndum. Hann var merkur sunn- lenzkur fræðaþulur, sjóðfróður um ættir og uppruna ungra og gamalla samtíðarmanna, eftir- minnilegur fulltrúi islenzkrar al- þýðumenningar. Ég veit ekki um efni hans, en hafi hann verið fá- tækur, þá lét hann baslið aldrei smækka sig, 'en kvaddi hversdags- leikann og gisti óskaheim fræða sinna, ef færi gafst. Þórður á Tannastöðum var höfðingi í ríki sinu undir þessu reista og van- stillta fjalli. Sogið er keppinautur Laxár í Þingeyjarsýslu um fegurðarverð- laun íslenzkra fljóta og minnsta kosti helmingi vatnsmeira. Tóm- as Guðmundsson hefur að verð- leikum mært það fagurlega í snjöllum ljóðum og goldið því rausnarlega þakkarskuldina. Ég rifja upp erindið góða úr kvæð- inu Kvöldljóð um draum: Því elían — hún er æskuveröld •• hans. Öll ástúð sú, er bindur drengsins hjarta við yndisleik og auðn síns fagra lands, á upptök sín við fljótið tunglskinsbjarta. í hyljum þess hann þekkir sérhvern stein, hann þekkir öll þess hæðadrög og slakka, og ber í minni sérhvert gras og grein, sem grænum armi vefur fljótsins bakka. Eða verður betur að orði kom- izt en Tómasi auðnast í Ijóðinu Fljótið helga? Að haustnóttum einn ég að heiman geng því harms míns og gleði bíður hið myrka fljót, sem við flúð og streng svo fallþungum niði líður. Það kom hingað forðum á móti mér hvern morgun í sóldýrð vafið. í kvöld á það sefandi söng, sem ber minn síðasta vordag í hafið. Já, hér fann ég aldir og örlög hjá í elfunnar niði streyma, og hljóðum mér dvaldist við hylji þá, l Valdabarátta í Kreml ALLAR líkur benda til þess að árá argrein í „Pravda", sem vtöist vera beint gegn „gúllas- kommúnisma" Krústjovs, hafi ver ið liður í hinni nýju valdabar áttu eftirmanna hans, Bresjnevs aðalritara og Kosygins forsætisráð herra sem eru á öndverðum meiði. „Pravda" hélt því fram, að „frumstætt" væri að sk£greina kömmúnismann sem þjóðfélags- LEONID BRESJNEV — vill efla þungaidnað. g 19. júní 1965 - ALÞÝÐUBLAÐIÐ kerfi^. sem hefði þann eina til gang, að fullnægja efnalegum þörfum fólksins. Að einfalda til gang kommúnismans með því að halda því fram, að hann þjóni þeim eina tilgangi að fullnægja „þörfum magans" og ioka aug unum fyrir hinum breiðu sjón deildarhringum framtíðarinnar og hinum háleitu hug jónum ,mundi vera alrangt", sagði í grein í ^Pravda". Þar eð í greininni segir „munf i vera" gæti það bent til þess, að málið sé ofarlega á baugi, jafn vel þótt Krústjov sé ekki lengur við völd. Hins vegar er þetta að eins inngangur „Pravda" að um ræðum^ sem gefa nær ótal vísbend ingar um ágreiningsefni, sem 'eru á döfinni. Blaðið lýsir því yfir, að flokkurinn leggist gegn hugsunar lausri starfsemi og bætir því við að fólk sem dái slíkt fyrirbæri, sé til „enn þann dag í dag". "Ar Hagfræði og stjórnmál. í greininni er ekki sagt, hvar þetta fólk sé að finna, en áherzla sú, sem „Pravda" leggur á þörf þess, að hafa kenningar flokks ins í heiðri og gagnrýnina á bví að einungis hagnýt afstaða sé tek in til stjórnmála, bendir til þess að deila sé með þeim leiðtogum, sem me"t fjalla um málefni flokk-s ins os beim mönnum, sem stjórna ríkisbákninu og efnahgslífinu. Þet*a kemur skýrast fram í leið réttingu „Pravda" á því ,,ranga s.iónarmiði", sem blaðið segir hafa r:kt fyrr á árum, að eir| verkefníð, sem sé þess virði að gefa gaum að, sé ,hin efnahags lega forysta" innan flokkssamtak anna. Þet*a leiddi til þess, að svo miög var lítið gert úr stjórn málastarfinu, að samtök flokk'-ins urðu stundum aðeins viðbót við stórar efnahagsstofnanir og glöt uðu þar með fofystuhlutverki sínu ístiórnmálunum. Ás*æða er til pð ætla. að hér hafi verlð uní að ræða viðvörun til þeirra, sem ALEKSEI KOSYGIN "• '— vill meiri neyzluvöru. „enn þ'ann dag i dag" reyna að sviþta_ flokkinn forystuhlutverki sínu í stjórnmálunum. • Grein „Pravda" er beint svar við kröfum embættisstjórnarinn Framhald á 15. síðu sem himin og stjörnur geyma. Þar hvarf mér sú veröld, sem vökunnar beið*. Þar varð mér hver ævinnar dagur að heilögum söng, er um hjartað leið svo harmdjúpur, sár og fagur. Þá settust þeir töfrar í sál minni að, sem síðan ég mátti ekki verjast, Og því lét mig ósnortinn æðimargt það, sem öðrum varð hvöt til að berjast. — Ég veld þeirri sök því ég veit hver hún er, sú veröld. sem fékk mín ei notið. En hér fann ég ungur í hjarta mér þann himin, sem ég gat lotið. Og geiglausum huga ég held til móts við haustið, sem allra bíður. Og sefandi harmljóð hins helga fljóts úr húminu til mín líður. Eins veit ég og finn að það fylgir mér um firð hinna bláu vega, er hníg ég eitt síðkvöld að hjarta þér, ó, haustfagra ættjörð míns trega. Tómas Guðmundsson velur sam- líkinguna um haustið til að gera listrænan boðskap sinn áhrifarík- ari, en ég fagna sumrinu, þegar áætlunarbíllinn mjakast austur Grímsnesið. Annars er þessi sveit ef til vill ógleymanlegust að haustlagi. þegar jörðin skrýðist rauðum og brúnum lit og kjarrið sortnar, en tiltektarsamir vindar hranna dökkbláan himininn þung- um skýjum. Víðförlir heimsborg- arar undrast þá sýn og telja Grímsnesið að vonum djásn á. barmi landsins. En sumarið á þess- um slóðum er einna líkast fjöl- breyttu málverki og margtóna hljómkviðu, víða hefur guði al- máttugum tekizt upp, þegar hann skapaði Suðurland, en hvergi bet- ur en hér, þar sem grasið bylgjast á hefluðum teigi, hæðadrögin rísa hvert af öðru og fjöllin gnæfa skini la"guð eða skuggum vafin. Mér er ávallt söm nautn og fyrsta sinni að leggja leið mína um Grímsnesið, bó að rætur mínar séu niðri í Flóa. Hér vantar ekk- ert nema f.iöruna og brimhljóðið til að ég sé kominn heim. Laugardalurinn opnast fram- undan með vötnunum tveim, aug- að gleðst og minningarnar koma i leitirnar eins og perlur, sem rekj- ast á festi. Ákvörðunarstaðurinn er skólasetrið að Laugarvatni t>g ferðinni lokið. Mín bíður gest- risni ágætra vina, og gott er tíl þess að hugsa að eiga hér dvöl, una sér í saklausu áhyggjuleysi. og endurnvia yndisleg kynni, sjá að veröldin ilmar, glitrar og skía' sumarlangan dag og heyra á3 Framhald á 15. síðu

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.