Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 22

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 22
innar, eins og menn segja oft nú. Það er i töluSu orSi't. d. á ýmsan hátt annaS form en bók- menntir eSa blaSamennska, þótt skylt sé. ÚtvarpiS var oft í upphafi fyrst og fremst taliS túlkur, litiS á þaS sem milliliS milli hlust- enda og höfunda eða flytjenda eða atburSa í ýmsum greinum, án þess aS þaS ætti sjálft aS skapa neitt verulegt. AS visu er útvarpiS aS miklu leyti túlkur og flytjandi frétta og atburöa sem annars staSar gerast. Það er eitt meginhlut- verk þess aS halda hlustendum sinum i sifelldu, lifandi sambandi viS umheiminn og viS allt þaS, sem innanlands lætur lifiS fossa og flæða um æðar þjóSar og lands. Þessvegna eru alls konar fréttir eitt fyrirferSarmesta efni þess. En útvarpiS er lika sjálft skapandi á ýmsum sviSum, á aS vera þaS og hefur veriS þaS meira og meira á seinustu árum. Það finnur sjálft ný viðfangsefni og lætur vinna úr ýmsum verk- efnum á sinn sérstaka hátt. Þannig hafa á vegum útvarpsins verið unnin mörg merk dagskrárverk, fróðleg og skemmti- leg. Sum hafa verið utvarpsefni edngöngu, önnur hafa einnig seinna komið út i bókum eSa veriS unnin upp aftur til útgáfu. Má þar nefna ýmsar ágætar útvarpssögur og nokkur fræSirit og frá- sagnir frá t. d. náttúrufræðiþáttum dr. Árna Friðrikssonar og stjórnmálaþáttum Þorsteins Gislasonar til þáttanna um Visindi nútímans. Nýir dagskrárliðir hafa bætzt viS smám sam- an, stundum hægt, stundum ört, og á ýmsum sviSum, eftir því sem forráSamenn útvarpsins hafa taliS réttast og nauSsynlegast hverju sinni. Stundum hefur í töluSu orði verið lögð megin- áherzla á skáldskap eða sögu, stundum á nátt- úrufræði og atvinnumál og i tónlist meira eða minna á klassiska eða létta músik, á söng eSa hljóðfæraslátt og fréttir hafa verið ýmislega auknar, meS sérstökum fréttaaukum, þingfrétt- um, veSurfregnum o. s. frv. Fréttaaukar voru t. d. fluttir 968 á árunum 1955—59, af þeim voru 734 teknir upp innan- lands á 38 stöSum, en 234 teknir upp erlendis á 24 stöSum í 18 löndum. Fréttamenn innanlands eru um 60. Upptökur á öSru dagskrárefni en fréttum hafa fariS fram á um 50 stöSum innan- lands á árunum 1955—59 og þaS sem af er árs- ins 1960 hefur t. d. veriS spjallaS við nær hundr- aS menn á Austurlandi á mörgum stöðum. Útvarpið hefur einnig haft ýmisskonar sam- band við hlustendur sina með tónleikaferðum o. sl. á rúmlega 40 staði viSsvegar um land. TJtvarpiS hefur haft ýmisleg bein skipti á tón- list viS 23 lönd og i útvarpið hafa komið, t. d. á þeim fjögurra ára tíma sem nefndur var: 10 erlendir hljómsveitarstjórar, 90 hljóðfæraleik- arar, 86 einsöngvarar og 103 aðrir erlendir flytjendur ávarpa, viðtala o. sl. ÞaS hefur veriS áberandi, einkum á seinustu árum, aS útvarpiS hefur lagt áherzlu á þaS, aS safna efni sem víðast að af landinu, meS beinum upptökum á mörgum stöSum og einnig hefur það reynt að efla sambönd sín viS útlönd og erlendar stöðvar. Efnismagn og efnisskipting dagskrárinnar Utvarpstími arin 1932-1959 ¦ ?• Samtals á arinu klukkustundi? a dag 207.921 Ift/ÍM 93.200miJ VAM6Í 1932 1935 1940 1945 1950 1955 1960 _______________________ Öiljúlíloka) 50.000 48 46 44 42 4o 38 36 34 32 30 26 24 22 20 18 16 14 12 10 ¦49.028> Tala útvarDsnotendd í ipslok 1 40595/ /35 2-04 /2,8.164 h 8.261 ^1-1.128 '450 1930 1935 1940 1945 1950 1955 1959 hefur veriS með ýmsu móti, eins og eðlilegt er, og óhjákvæmilegt og nauSsynlegt til fjölbreytni. Sem dæmi má nefna erindi (og ávörp) t. d. frá árunum 1941—1959. Þau hafa orðið mest 15208 mínútur árið 1948, en erindafjöldinn var þá 787. Flest hafa erindi hinsvegar orSiS að tölu til árið 1958, eSa 1026, en styttri en áSur. Sam- töl hafa aukizt talsvert, en nokkur áraskipti verið að þeim, orSiS flest 165 á ári, en voru fyrst á árum upp úr 1940 aðeins 2 til 10 árlega. Annáll ársins hefur verið fluttur frá 1935. Lestur útvarpssagna hefur einnig aukizt mik- ið og sömuleiðis fornsagnalestur. Hann hófst 1935, með Eyrbyggjulestri Helga Hjörvar og 1936—37 las Vilhjálmur Þ. Gislason Vatnsdælu og Völsungasögu og Örvar-Oddssögu og þá Einar Ólafur Sveinsson Sverris sögu og siðan margar aðrar, m. a. Njálu. Passíusálmar hafa lengi ver- ið lesnir árlega. íslenzkir höfundar, Gunnar Gunnarsson, Halldór Kiljan Laxness, GuSmund- ur G. Hagalin, DavíS Stefánsson, Kristmann GuSmundsson og margir aðrir hafa sjálfir lesið verk sín og útvarpið hefur gert mjög mikið til kynningar á islenzkum nútimabók- menntum, einnig á islenzkri tónlist og á seinni árum einnig myndlist, einkum í þáttum Björns Th. Björnssonar. Flutningur útvarpssagna hjá Helga Hjörvar, Andrési Björnssyni, Sveini Víking og mörgum fleiri er mikill kapituli í sögu útvarpsefnisins og i vinsældum þess og einnig útvarpsleikritin. Tónlist er annaS meginefni útvarpsins. Eng- inn aðili hefur haft eins mikil áhrif og útvarpið til þess að kynna bæði klassiska og nýja tónlist umheimsins og islenzka tónlist, þó oft sé um- deilt val og skipting þessa efnis. ÚtvarpiS hefur valdið tímamótum i áhuga og skilningi fólks á tónlist, frá því er þeir höfðu einkum með þetta að gera á fyrstu árum útvarpsins Páll ísólfsson, Emil Thoroddsen og Þórarinn Guð- mundsson og til þessa dags. Það er ekki hægt aS gera sér fulla grein fyrir dagskránni meS því aS lesa eina dagskrá eSa hlusta á einn dag eSa eina viku. MeS stuttu yfirliti um eitt ár má fá glögga yfirsýn, þó aS tölurnar einar segi ekki til um gæSi eSa vin- sældir efnisins eSa áhrif þess. Daglega er nú útvarpað i 11—12 klukkustundir eSa lengur. Það eru 50 til 60 tónlistarþættir með um eða yfir 800 lögum í viku hverri. Útvarps- hljómsveitin hefur 30—40 tónleika á ári og Sinfóníuhljómsveitin, sem útvarpiS er aðili að, 10—12, en alls léku siðastliðið ár 26 islenzkar hljómsveitir, mest danshljómsveitir, i útvarpið í c. 140 skipti. Einsöngur og kórsöngur var um 120 sinnum og er þá miðaS viS beinan flutning einan — tónleikar af plötum eru miklu fleiri. Árlega eru flutt 800—900 erindi, en hálft þriðja hundraS barnatima, um 100 guðsþjónustur og nm 100 leikrit og fréttir eru sagðar 6—7 sinnum á dag. Efnisskipting erindanna er nú orðiS oft- ast sú, aS mest fer fyrir atvinnu- og efnahags- málum, þá er islenzk tunga, félagsmál, listir,. saga, bókmenntir, ferSasögur og svo fjöldi alls- konar þátta. Lesnar eru um eSa yfir 30 sögur á ári, en upplestrar alls yfir þúsund. Svona má lengi telja. LítiS smáþjóðarútvarp verSur í öllum megin- málum að reyna að halda uppi dagskrá, sem er byggð upp mjög áþekkt þvi sem er í miklu stærri útvörpum — og þaS er gert hér. Fá- menniS veldur mestum erfiSleikum. Samt sem áður koma hér fram árlega í útvarpi um 3000 manns, þar af á annaS þúsund einstakir flytj- endur. Fjárskorturinn, er af fámenninu leiðir, er annar þröskuldurinn. Hjá milljónaþjóSum hafa útvörpin morð fjár af mergð hlustenda einni saman. Hér þarf fámenni hlustenda að standa undir fjölbreytni og fjölmenni dagskrár- innar og myndi ekki fært að vísu, ef íitvarpið aflaSi sér ekki sjálft mikilla tekna af auglýs- ingum umfram afnotagjöld. En þau eru reyndar lág, hvort sem miSaS er viS útvarpsefniS sjálft eSa það, sem aðrir sambærilegir hlutir kosta, blöS, bækur, leikhús, simi o. s. frv. ÚtvarpiS stendur nú alveg undir sér sjálft og nýtur engra opinberra framlaga eða annarra styrkja, og hefur það þó verið nú á seinustu arum svipt einum þeim tekjustofni, sem þvi var i upphafi helzt ætlaSur til öryggis, meSan menn óttuSust um afkomu þess. ÚtvarpiS hefur einnig af eigin rammleik komiS sér fyrir í nýju húsnæSi nú nýlega og endurnýjað vélakost sinn til upptöku og dag- skrárgerðar. Þvi hafði hvað sftir annaS aS á- stæSulausu veriö synjaS um. heimild til þess aS reisa sitt eigiS hús, en hefur fengiS ágætt og snyrtilegt leiguhúsnæSi, þar sem miklu rýmrá og frjálsara og þægilegra er um alla starf- semina en áður var. Næst er fyrir hendi endurnýjun á sendistöð- inni á Vatnsenda, er lokiS verSur í haust upp- setningu endurvarpsstöðva á Austurlandi og loks fylgist útvarpið vel með öllum möguleikum til sjónvarps. Þegar tala skráSra hlustenda er farin að nálg- ast 50 þúsund, i þjóðfélagi þar sem talin eru um 40 þúsund heimili, skyldi maður ætla að útvarpsnot væru komin að hámarki. Samt brá svo við á síðastliðnu ári, aS útvarpsnotendum f jölgaSi um nær hálft þriðja þúsund. Hlustendur eru nú auðvitaS flestir í Reykjavík, 22360, en á sjö stöSum öðrum eru yfir 1000 hlustendur: Keflavík — 1700, Selfoss — 1451, Vestmanna- eyjar — 1256, Kópavogur — 1246, og Akranes — 1233. Stöð okkar er lítil útvarpsstöS i litlu þjóS- félagi og ber þess auSvitaS mörg merki. En hinn mikli vöxtur stöðvarinnar og fjölbreytni dagskrárinnar, fjölgun hlustendanna og margs- konar aukning viðskiptanna við landsfólkiS og við aðrar'stöSvar úti um heim — allt ætti þetta að hafa staðfest það, sem Vísir sagSi fyrir 30 árum, aS möguleikar útvarpsins til fræðslu og skemmtunar væru nær ótakmarkaðir og að út- varpiS væri eitt hiS markverðasta menningar- tæki. % Ég get endað þetta stutta yfirlit með fáeinum setningum úr niðurlagi ræðu, sem ég flutti, þeg- ar hin nýja útvarpsstöð í Skúlagötu var opnuð *> í nóvember sl.: ÚtvarpiS er nú allsstaSar. Það er fyrir alla, meS boð til allra og það er fyrir þá fáu og vandlátu. ÞáS er þjóðfélagsstofnun og þjóðskóli, heimilistæki og athvarf í einrúmi einstaklings- ins. ÞaS er hvíld og dægradvöl sjúkra og elli- móSra og boSberi hins unga og ærslafulla lífs, þjónn hins hagnýta starfs. ÞaS er túlkur for- tiSarinnar, spegill samtiSarinnar og sjónauki til framtíðarinnar. 22 VlSIR 50 ÁRA Afmælisblað VlSIS
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.