Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 65

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 65
 Aðalsteinn Júlíusson, vitamálastjóri: VITAMAL Fram til ársins 1910 var stjórn vitamála landsins i höndum landshöfðingja, ásamt um- sjónarmönnum, sem sérstaklega voru skipaðir fyrir Faxaflóa. Utan þess svæðis var eftirlitið í höndum viðkomandi sýslumanna og því engin tæknileg yfirstjórn þessara mála. Árið 1910 var landsverkfræðingi hinsvegar falin umsjón vit- anna. ÞaS ár var því merkur áfangi i sögu islenzkra vitamála og þvi rétt 50 ár síSan stjórn þessara mála komst i svipað horf og hún hefur verið og er enn i dag. Embætti yitamálastjóra var síSan stofnað árið 1918 og tók þáverandi vitaumsjónarmaSur og lands- verkfræðingur við þvi starfi. Hinn 1. desember 1878 var kveikt á fyrsta vita landsins, Reykjanesvitanum, og var hann um 20 ára skeið eini viti landsins, eða þar til byggðir voru vitarnir á Garðskaga og Gróttu árið 1897. Það ár var einnig byggður innsigl- ingaviti fyrir ReyKJavíkurhöfn.~ Á næstu árum voru vitabyggingar hægfara, en skriður komst þó á vitabyggingamálin, sérstaklega á þann veg að menn gerðu sér betur ljóst um hvert nauð- synjamál var aS ræða. Kröfur og óskir um nýja vita komu viða að frá sjómönnum og útgerðarmönnum. Þessar kröfur urðu svo til þess að nefnd skipuð af danska flotamála- ráðuneytinu rannsakaSi þarfir í þessum efnum og gerði, árið 1905, tillögur um byggingu vitakerfis landsins. Var i þeim tillögum gerð nokkur grein fyrir þörfunum, bæði hvað snerti landtökuvita, vita vegna siglinga með strönd- um fram og innsiglingavita á fjörðum og höfn- um. Auk þess voru gerðar tillögur um byggingu hljóðvita á Austurlandi og tillögur um siglinga- merki á sjó og landi. Hinn nýi yfirmaður vitaþjónustunnar hafði því mikilsverð verkefni til úrlausnar, og má segja, að á næstu 20—25 árum, frá því að til- lögurnar komu fram, hafi veigamestu fram- kvæmdirnar verið i anda þeirra. Á þessum árum voru byggðir margir þýðingarmestu ljósvitarnir, þar á meðal Dyrhólaeyjarviti, Dalatangaviti með hljóðvita, sá fyrsti hérlendis, Siglunesviti, Öndverðarneís/viti, Rifstangaviti, Akranesviti, Galtarviti, Malarrifsviti, Skagatár- viti, Laugarnesviti og Rjargtangaviti, en Stór- höfðaviti í Vestmannaeyjum var byggður um það leyti, sem tillögur þessar komu fram. Á þessum árum voru þó engin heildarlög til um vitabyggingar, og gat ekki hjá þvi fariS, að nokkurra tilviljana gætti i þvi til hvaða framkvæmda Alþingi veitti fé hverju sinni, þótt segja megi aS allir þeir vitar, sem byggSir voru, hafi verið spor í rétta átt. Þó komu fram á Alþingi árin 1917 og 1922 frumvörp um samræmdar aðgerðir, en náðu ekki fram að ganga.Það var ekki fyrr en árið 1933, að sam- þykkt voru heildarlög um vitabyggingar og þar taldir upp 70 staðir, þar sem vitar skildu byggSir.þar meS voru taldir hljóð- og radióvit- ar. Voru lög þessi hliðstæð lögum, sem þegar höfðu verið sett um brýr og síma, framkvæmd- irnar ákveðnar, en tíminn varð aS ráðast af þvi nvenær fé var veitt á fjárlögum. Allt frá þvi, að lög þessi voru sett, hefur verið unnið að þessari áætlun með litlum breytingum, eftir því sem fé hefir verið fyrir hendi, nema sérstakar tæknilegar ástæður hafi gefið tilefni til breyt- inga. Nú er svo komið, aS lögum þessum hefir veriS fullnægt á flestum sviSum og nokkrir vitar, sem ekki voru taldir i lögunum frá 1933, byggðir þar að auki, samkvæmt breytingum, sem gerðár hafa verið á áðurnefndum lögum. Til þessara og annara nýbygginga vita og vitavarðabústaða hefir verið lagt gjald á öll skip, sem siglingar stunda við ísland, og hefir það gjald að mestu staðiS undir nýbyggingum og meiriháttar endurbótum. Á árunum eftir 1920 kom fram ný gerð leiðsögutækja fyrir sjófarendur, radíóvitarnir. Ruddu þeir sér mjög til rúms, i Norður-Evrópu, og var hinn fyrsti hérlendis byggður árið 1928 á Dyrhólaey og síðan annar árið 1932 á Reykja- nesi. Litið gerðist siðan i þeim málum næstu árin, en á striSsárunum voru reistir hér margir radióvitar, sem í ófriSarlok voru afhentir Is- lenzku vitamálastjórninni og ýmist reknir áfram á sömu stöðum eða fluttir þangað, sem þeirra var talin meiri þörf. Með byggingu Hrollaugseyjarvita árið 1953, en þá voru liðin 75 ár frá þvi að fyrsta vitaljós- ið var tendrað, má telja, að vitahringurinn um landið hafi verið lokað, og má nú sigla um- hverfis það þannig, að ávallt sjáist einn viti. Þetta má þó fremur telja fræðilega staðreynd, en að vitakerfið sé orðið fullkomið, þvi að litið má bera út af með veður svo áðurnefnd staðhæfing standist ekki. Tæknilegar framfarir hafa á liðnum 50 árum verið mjög miklar, bæSi hvað snertir byggingu vitahúsa, tfg ekki siður á útbúnaði öllum. Ár- ið 1910 var tekinn i notkun fyrsti vitalampinn, með gasljósi. Lampar af þessari gerð höfðu i för meS sér hreina byltingu i vitamálunum, vegna þess hversu öruggir þeir eru og þarfnast litils eftirlits og viShalds. Sem dæmi um það má benda á vita, sem án óhapps hafa logað árum saman, án annarrar þjónustu en að árlega hefur gasforði þeirra veriS endurnýjaSur og ljósatæki yfirlitin. Gasljósin gerðu' það kleift að starfrækja vita á afskekktustu stöðum, annesjum, og eySi- skerjum, sem hefði verið algjörlega óhugsandi fram að tíma þeirra. Reksturskostnaður gas- vitanna er einnig hverfandi miðað við olíu- vitana, sem ávallt þurfti að gæta og vaka yfir. Ljósmagn, gasvitanna er einnig meira en gömlu olíuvitanna, en á hinum seinasta þeirra var slökkt á siðastliðnu ári, er vitinn á Dalatanga var rafvæddur. Til skámms tíma hefir öll áherzla verið lögð á að færa út vitakerfið, þétta það og fullkomna, þannig, að ljós fengjust á sem flesta þýðingarmikla staði. Nú hefir verið tekin nokkuS önnur stefna, sem er, að leggja megináherzluna á aukningu ljósmagns þeirra vita, sem þegar eru byggðir. Á þetta fyrst og fremst við um helztu landtðkuvitana og vita nálægt þéttbýli, en æ tiðari kvartanir hafa borist um að vitaljósin á slíkum stöðum hyrfu i hina almennu lýsingu á bak við. Er mark- visst unnið að þvi að ráða á þessu bót með aukningu ljósmagns þeirra vita, einkum með rafvæðingu. Hafa verið lagðar langar raflagnir til afskekktra staða, t. d. Reykjaness, eða byggð- ar litlar rafstöðvar til að sinna þörfum vit.a og vitavarða. Meðal framkvæmda af þessu tagi má benda á að nú eru teknar i notkun ¦ ^mmmmm ::::•::¦:::::¦¦:::::¦::::¦::-¦:::: :^::-:::::v::::-:::::::-: Reykjanesviti 1959. Dyrhúlaeyjarviti. Afmælisblað VlSIS VÍSIR 50 ÁRA 65
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.