Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 102

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 102
Leikfimi í Miðbæjarskóla 1914. Kennari Steindór Björnsson frá Gröf. virkari þátttakendum með sjálfstæSu starfi t. d. vinnubókum o. fl. Hins vegar hafa ýmis ný kennslutæki og hjálpargögn verið tekin í notkun. í reglugerS frá 1908 eru talin upp þau kennslutæki, sem hver fastur barnaskóli skuli hafa, og var þaS allmikiS: landakort, veggmyndir í kristinfræSi og náttúrufræSi, hnattlíkan, hjálpartæki viS reikningskennslu o. fl. Þessi tæki eru aS sjálf- sögSu notuS enn, auk segulbanda, skugga- mynda og kvikmynda, sem aSallega hafa kom- iS síSustu 15 árin. Segulbönd eru einkum notuS viS kennslu í erlendum málum. Flestir skólar í Reykjavík eiga bæSi kvikmynda- og skuggamyndavél. Nokkurt safn skuggamynda er i skólunum sjálfum, en auk þess hefur FræSsluskrifstofa Reykjavíkur safn skugga- og kvikmynda til útláns. Eru þaS um 1100 myndræmur og 125 kvikmyndir. FræSslumála- skrifstofan hefur einnig stórt safn kvikmynda. Eru þetta vafalaust einhver beztu kennslutæki, sem kennarar hafa fengiS til þessa, einkum í landafræði, náttúrufræSi og sögu. Nemendur. HaustiS 1910 innrituSust 830 nemendur í Barnaskóla Reykjavikur, þar af 648 fræSslu- skyldir, þ. e. 10 ára eSa eldri, en 182 innan fræSsluskyldualdurs eSa 7—10 ára. Af þessum 182 börnum munu 53 hafa fengiS ókeypis kennslu, en samþykkt var aS veita 3 börnum eftirgjöf á hálfu skólagjaldi. ÞaS skilyrSi var sett fyrir viStöku 7 ára barna, aS eigi þyrfti aS fjölga kennslustundum. Þá voru íbúar bæjarins 11449 aS tölu og nemendur þvi rúmlega 7% af ibúunum. Samtimis vexti bæjarins óx nem- endatalan jafnt og þétt þannig, aS i haust er áætlað að tala nemenda í barna- og gagnfræSa- skólum bæjarins verði 12100 eSa um 16,5% af ibúatölu bæjarins. Á eftirfarandi töflu sést þessi aukning, og eru nemendur gagnfræða- skóla teknir sér. Nemendur i einkaskólum eru ekki meðtaldir. Einhver brögð munu hafa verið aS því, að utanbæjarbörn hafi sótt skóla hér, enda sam- þykkir skólanefnd á fundi 31. ág. 1910 að fela borgarstjóra að ráða í hverju einstöku til- felli, hvort börn, sem eiga heima utan Reykja- víkur, skuli fá inngöngu i barnaskólana og þá með hvaSa kostum. Á árunum 1910—1920 verSa nokkrar breyt- ingar á, hvernig skólabörn skiptast eftir aldri. Yngri börnunum fækkar smátt og smátt, þvi að vegna þrengsla i skólahúsinu verða þau að vikja sess fyrir þeim eldri. Má geta þess, að 1913 var auglýst, að þau börn, sem væru yngri en 8V2 árs, gætu ekki vænzt skólavistar. Skólanefndin ræddi iðulega um ýmsar ráðstafanir til þess að koma sem flestum börnum fyrir i skólahúsinu, t. d. að fækka kennslustundum, kenna hverjum bekk aðeins annan hvern dag o. s. frv. En niðurstaðan mun ávallt hafa orðið sú, að alltaf var troðið fleirum i húsið, svo að jafnan sótti skólann tölu- verSur hópur barna innan 10 ára aldurs. Skólagjöld lögSust niSur 1908 meS setningu fræðslulaga fyrir fræösluskyld börn, en héldust fyrir yngri börnin til 1930, þá lögðust skóla- gjöld niður með öllu. Síðustu árin nam skólagjaldið 20 krónum á ári, en var 12 rd. áriS 1830, er skóli tók hér fyrst til starfa. ÁriS 1910 voru, eins og fyrr segir, 830 nem- endur i 31 bekkjardeild í barnaskólanum eSa 26,8 að meSaltali i bekk. Sl. vetur voru i barna- og gagnfræSaskóIum bæjarins 11755 nemendur í 431 deild eða 27,3 að meðaltali. Eftirfarandi tafla sýnir tölu nemenda og fjölda deilda á tímabilinu 1910—1960. Ar Nem. Deildir Meðaltal 1910 830 31 26,8 1920 1378 47 29,3 1930 2795 97 28,8 1940 4730 175 27,0 1950 6869 265 25,9 1959 11755 431 27,3 Kennarar. Fram að 1909 voru engir kennarar fastráðnir nema skólastjóri og aðstoðarkennari hans. En það ár var lagt til á skólanefndarfundi, að stofnaðar væru 2 fastar kennarastöður með 1000 kr. árslaunum. AS fenginni sam- íbúar í Nem. i barnask. Nem í gagnfr.s Ár. Reykjavík Tala % Tala % 1910 11449 830 7,25 1920 17450 1378 7,89 1930 28052 2419 8,62 376 1,34 1940 37897 4188 11,05 542 1,43 1950 56251 4857 8,63 2012 3,67 1959 70853 8087 11,41 3668 5,18 Kvennaskólinn er talinn meS gagnfræðaskólunum. Nemendur alls. Tala % 830 7,25 1378 7,89 2795 9,96 4730 12,48 6869 12,30 11755 16,59 þykkt bæjarstjórnar voru stöSurnar auglýstar, og 18. sept. voru þær Laufey Vilhjálmsdóttir og Thora Friðriksson ráðnar til starfsins,. Thora Friðriksson sagði Iausu starfi sínu frá 1. nóv. sama ár, og næsta ár var séra Bjarni Hjaltested ráðinn fastur kennari. Haustið 1910 eru því 4 fastráSnir kennarar við skólann. Morten Hansen skólastjóri, Sig- urður Jónsson aðstoSarkennari, síðar yfirkenn- ari, auk þeirra tveggja, sem fyrr voru nefnd. Ennfremur eru ráðnir 32 stundakennarar, og og voru þvi alls haustiS 1910 36 kennarar starfandi viS skólana. Eðlilega leita stundakennararnir brátt eftir að verða fastráðnir, en mikil tregða er hjá skólanefndinni í þvi máli. ÞaS er ekki fyrr en 1917, aS fastráSnum kennurum fjölgar, en þá voru ráSnir 16 fastir kennarar, og 1920 er 31 fastur kennari viS skólann og 8 stunda- kennarar. Samfara vexti bæjarins og fjölgun nemenda fjölgaSi kennurum. Sl. skólaár voru starfandi 236 fastir kennarar við barnaskóla bæjarins og 44 stundakennarar. Við gagnfræða- skólana voru 148 fastir kennarar og 95 stunda- kennarar. AIls störfuSu því 523 kennarar við barna- og gagnfræðaskóla bæjarins, þar af 384 settir eSa skipaSir. Fyrst lengi vel voru konur i meiri hluta í kennaraliði skólans. HaustiS 1910 störfuðu, eins og fyrr segir, 36 kennarar viS skólana, þar af 15 karlar og 21 kona. Tíu árum siSar er tala kennara 39, þar af 18 karlar og 21 kona. Eftir þaS fer hlutfalliS aS breytast, þann- ig að 1930 voru af 79 starfandi kennurum 41 karl og 38 konur. Skólaárið 1958—59 voru af 375 föstum kenn- urum aðeins 143 konur en 232. karlar. ÁriS 1910 munu fastalaun skólastjóra hafa verið kr. 2000.—, aðstoðarkennara kr. 1500.— og laun annarra fastra kennara kr. 1000.— eins og fyrr segir. Þetta haust var gerður sérstakur ráðningar- samningur viS tímakennara skólans, og fjallar 3. gr. um kaupið og hljóðar svo: „Kaup fyrir hverja klukkustund er 60 aurar 2 kennsluárin fyrstu, þá 75 aurar 3 ár og 90 aurar upp frá þvi og að auki þóknun fyrir heimavinnu, við leiðréttingar ísl. stíla í 5., 6., 7. og 8 bekk og danska í 7. og 8. bekk, 3 aurar fyrir hvern nemanda á viku, ef kennarinn hefur þaS starf á hendi í fleirum en einum þessara bekkja.V Næstu ár fara kennarar oftlega fram á hækk- un á stundakaupi, en því er synjaS lengi vel. En á stríðsárunum 1914—18 hækkar kaupið þannig, að árið 1920 eru árslaun skólastjóra kr. 3000.—, laun yfirkennara kr. 2600.— og laun kennara frá kr. 1500.— upp i kr.2000.— eftir starfsaldri. Kaup stundakennara var þá 1.20 kr. á kennslustund auk dýrtíðaruppbótar og 10 aurar á verkefni i stað 3ja aura 1910. Nú eru launakjör skólastjóra mjög mismun- andi eftir þvi hvers konar skólar það eru, sem þeir stjórna en árslaun kennara eru i mörgum flokkum, eftir því við hvaða skóla- stig þeir starfa. Byrjunarlaun barnaskólakenn- ara eru kr. 46.206.96, eftir 4 ár eru laun kr. 64.275.72, stundakennarakaup kr. 38.57 á klukkustund. Byrjunarlaun kennara við gagnfræðastig eru kr. 50.251.20, en full laun kr. 68.949.96. Stundakennarakaup er kr. 51.22 á kennslustund. Ár Fastir Barnaskólar Stk. Alls Gagnfræðaskólar Fastir Stk. Alls 1910 1920 1930 1940 1950 4 31 69 99 135 1959 236 32 8 10 25 23 44 36 39 79 124 158 280 9 10 67 148 41 46 53 95 50 56 120 243 102 VÍSIR 50 ÁRA Erfitt er að bera saman laun kennara þá og nú. Hitt er vist, aS kennarar telja sig enn mjög lágt launaSa miSaS viS aðra starfshópa. Ekki skal hér farið nánar út í það mál, en vissulega ber brýna nauðsyn til, að launakjör kennarastéttarinnar séu þannig, að árlega hverfi ekki margir ágætir starfskraftar frá skólunnm að öðrum störfum, sem eru betur Afmælisblað VÍSIS
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.