Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 112

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 112
Bförgvin J-rtdrikstni Iðniræðsla og iðnskólar Björgvin Frederiksen. Iðnfræðsla og iðnskólar. Upphaflega beittu iSnaSarmannafélögin sér fyrir menntun iSnaSarmanna hér á landi. Eitt þessara félaga er ISnaðarmannafélagiS i Reykjavik, en það var stofnaS 1882 upp úr fyrsta félagsskap iðnaðarmanna, sem upphaf- lega hét „Handiðnamannafélagið", en þaS var stofnað 3. febrúar 1867. Iðnaðarmannafélagið stóS að skólahaldi fyrir iðnaðarmenn i nóvember 1873, fyrst sunnudagaskóla, sem kenndi 3 tíma hvern sunnudag, aðallega lestur, skrift og reikning. Þetta skólahald gekk fremur illa vegna fjár- skorts og skilningsleysis og lagðist það því niSur. í desember 1892 var skólahaldiS vakiS upp að nýju og var nú komið á fót teikni- kennslu fyrir forgöngu áhugasamra iðnaðar- manna, sem numið höfSu erlendis i fram- haldsskólum og kunnu þvi aS meta gildi teikninga fyrir allan iSnað. Um aldamótin fer aS koma töluvert líf í skólann, menntunaráhugi verður almennari og nemendur taka fegins hendi þeirri fræðslu sem býðst. Árin 1901—1902 eru 61 nemandi i skólanum, lærlingar og sveinar. Árið 1903 kemur fram á sjónarsviðiö sá maður, sem hafði hvað mest áhrif á breytingu ISnskólans og má þar með kallast stofnandi þess ISnskóla, sem IðnaðarmanafélagiS rak í áratugi, eSa þar til flutt var i hiS nýja hús á SkólavörðuhæS. Þessi maður var Jóri Þor- láksson, síðar borgarstjóri og ráðherra. Jón Þorláksson gekk i ISnaSarmannafélagiS um haustiS 1903. Hann tók þa þegar aS beita sér fyrir umbótum i iSnfræSslunni og gerSi tillögur um, hvernig bezt væri að haga iðn- náminu. í október þetta ár flutti hann erindi á fundi i IðnaSarmannafélaginu, þar sem hann skýrSi nánar hugmynd sína um fyrirkomulag skólans, og var þaS með svipuSu sniSi og á NorSurlöndum. Þegar gera skal grein fyrir þróun iðn- aðarins siðustu 50 árin í stuttri blaða- grein þá verður að stikla á stóru og áuk þess að bregða sér annað slagið aftur i tímann til þess, að slíta ekki fram- vindu málanna úr samhengi. Ein aðal undirstaða iðnaðarins, er menntun iðn- aðarmanna, verður því reynt að gera nokkra grein fyrir upphafi iðnfræðsl- unnar, sem sýnir hve hægfara þróunin var fram yfir aldamót. ¦ ''••:'"¦''-¦¦•¦--;.:.; AS loknum þessum fundi var borin upp til- laga, sem fól í sér kosningu skólanefndar og fleira, sem fastmótaði skólann. Jón~Þorláksson varð síðan fyrsti skólastjóri Iðnskólans frá nýári 1904 og gengdi þeirri stöðu til 1911, en þá var Ásgeir Torfason, verkfræðingur skipaður í hans stað, og hafði hann skólastjórn á hendi þar til hann lézt 1916. Þá tók við skólastjórn Þórarinn B. Þor- láksson, málari, en hann sagði lausu starfi 1923 og tók þá við skólastjórn Helgi H. Eiriks- son, verkfræðingur, sem gegnt hefur lengur störfum skólastjóra en nokkur annar eða þar til 1954 aS Þór Sandholt, arkitekt, tók við. Er skólinn hafði starfað i 50 ár höfðu sam- tals 15.269 nemendur stundaS nám i honum, brautskráSir voru þá 3013 nemendur, 2831 piltur og 182 stúlkur. Frá byrjun höfSu nemendur verið skráðir i 72 iðngreinum, allt frá 1 upp i 141 i hverri grein. Ég hef gert ISnskólann í Reykjavík að umtalsefni hér og rifjað upp i fáum orðum aðdragandann aS bóknámi i þessum skóla, 112 íslenzkar yfirbyggingar á langferðabifreiðar og strætisvagna. VlSIR 50 ÁRA sem fyrstur hóf kennslu fyrir iSnaSarmenn að forgöngu Iðnaðarmannafélagsins i Reykja- vik. Síðar þróuðust skólamálin með svipuSum hætti og viðar á íslandi fyrir forgöngu iðn- aðarmannafélaganna. Á ísafirði var stofnað IðnaSarmannafélag 1. janúar 1888 og gekkst þaS fyrir þvi, aS kvöldskóli tók þar til starfa 1905. SíSan hefur sagan endurtekiS sig i öllum stærri kaupstöSum landsins og eru nú i dag starfræktir 18 iSnskólar á íslandi. Eins og áSur er getið, þá áttu iðnaðar- mannafélögin frumkvæðið að stofnun iðn- skólanna og ráku þá fyrir tekjur af skóla- gjöldum og nokkrum styrk frá ríkissjóSi og viðkomandi bæjarfélagi. Valt því oft á dugn- aði og þrautseigju þeirra, sem þar fóru með stjórn skólanna, hvort hægt var aS halda þeim gangandi. Eftir áratuga baráttu áhugamanna og heildarsamtaka iSnaðarins fyrir bættri að- stöðu við iðnfræðsluna, voru loks sett lög um iðnskóla á Alþingi og tóku þau gildi 1. október 1955. ÁSur hafSi ekki veriS til löggjöf um iSn- skóla, þótt ISnskólinn i Reykjavík hefSi þá starfað um hálfrar aldar skeið. Má þvi segja, að með iðnskólalögunum sé brotið blað í sögu iðnfræSslunnar. Iðnskölalögin. Ég mun nú víkja aS nokkrum atriSum i lögum um iSnskóla, sem sýna hve viStæk þau eru og hve mikiS nauSsynjamál þaS er, aS fjármagn fáist til þess aS framfylgja lög- unum. Einnig mun verSa vikið að þeim þátt- um laganna, sem verið er að hrinda i fram- kvæmd. í 1. gr. iðnskólalaganna er kveðið á um það, að iðnskólar veiti fræðslu þeim nem- endum, sem iðnmeistarar og iðnfyrirtæki hafa tekið til náms samkvæmt lögum um iðn- fræSslu, og þeim, sem nema vilja iSn til sveinsþrófs á vinnustöSvum, sem skólarnir hafa ráð á. Ennfremur er kveðið á um það, að iðnskólarnir geti haldiS- námskeið til framhaldsnáms og til undirbúnings iðnnámi og ýmis konar iðnaSarstarfsemi. Þá er kveSiS á um það í lögunum, að for- göngu um stofnun iSnskóla geti haft bæjar- stjórnir, sýslunefndir eða hreppsnefndir og iðnaSarmannafélög eSa sambönd þeirra. RíkissjóSur og viSkomandi bæjarfélög greiSa stofnkostnaS og reksturskostnaS skólanna. Þar meS eru iSnskólarnir orðnir rikis- skólar með lögákveðnu hlutverki. Siðan lögin tóku gildi hefur verið unnið aS því, að skapa aðstöðu fyrir iðnskólana, svo að þeir mættu sinna þeim verkefnum, sem þeim eru ætluð og kröfur timans gera tilkall til. Þannig hefur verið unnið að þvi að koma á fót verknámskennslu fyrir iðnnema við ISn- skólann i Reykjavík. Þegar hefur slík kennsla veriS tekin upp fyrir prentaranema, málara- nema, rafvirkjanema, húsa- og húsgagna- Afmælisblað VÍSIS
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.