Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 124

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 124
í§$$^$«^$$$$$$$$«$$$«$«$í»$$$$$$$$$«$«$$$^$$«$$$^«f ^uipr Hópferðabifreiðir Höfum ávallt til leigu þægilegar hópferðabifreiðir Kjörorð okkar er GÓÐ ÞJÓNUSTA LANDI.EIDIP HE Munið að ávallt er mest og bezt úrvalið af barna- og kvenpeysum í Hlín Komið og sannf ærizt Hvergi lægra verð PRJÓNASTOFAN HLiH H.F. Skólavörðustíg 18. Sími 12779. Reykjavík inar: 17270 oa l:;r ¦>'• Sendum gegn póstkröfu um land allt. Rösklcga 60% þorskaflans fara þannig til frystingar í frystiliúsum. Efling freðfiskiðn- aðarins er undirstaða þeirrar þróunar, sem hér hefur átt sér stað, enda hefur frystihús- unum fjölgaS úr 14 árið 1937 i 88 árið 1957. Annað úrræðið, sem gripið var til, þegar saltfiskiðnaðurinn brást eftir 1930, var efling síldveiðanna. Norðmenn hófu síldveiðar hér við land um 1875 og stunduðu þeir síldveiðar af kappi fyrir Austfjörðum og Norðurlandi á síðasta fjórðungi 19. aldar. Nokkur þátttaka íslendinga í síldveiðunum hófst um svipað leyti, en ekki var það þó að ráði fyrr en eftir aldamót. Árin 1907—10 nam heildarafli á síldveiðum þó aðeins rúmum 42 þús. hl. á ári. Á næstu áratugum var þátttaka i síldveiðum og síldar- áfli jafnt og þétt vaxandi og árin 1926—30 nam áflamagniS rúml. V2 millj. hl. að meðaltali á ári. Mestur var þó vöxtur síldveiðanna á árabilinu 1931—40, enda var verð á sildar- afurðum þá mjög hagstætt, jafnframt því að örðugleikar voru á sölu annarra fiskafurða svo sem fyrr greinir. Meðalafli á sildveiðum árin 1936—40 nam 1.780 þús. hl. Á þessum ár- um var lögð mikil áherzla á eflingu sildar- iðnaðar og byggðar nokkrar síldarverksmiðjur bæði á vegum hins opinbera og einkaaðilja. Á heimsstyrjaldarárunum dró nokkuð úr þátttöku í síldveiðum vegna hins hagstæða verðs á öllum fiskafurðum. En afli var þó góður á síldveiðum öll styrjaldarárin. Fyrstu árin eftir styrjöldina var mikil áherzla lögð á það að skapa grundvöll fyrir auknum sild- veiðum og síldariðnaði bæði með kaupum á nýjum bátum, er hentuðu til síldveiða og byggingu nýrra verksmiðja. En árangur þeirra framkvæmda varð þó minni en vonir stóðu til, því að frá og með árinu 1945 hafa aflabrögð á síldveiðum verið til muna rýrari en áður var. Árin 1951—55 komst sildaraflinn niður i 356 þús. hl., eða aSeins um Va hluta þess, sem var á árunum 1936—40. Siðustu 5 árin hefur afli að visu glæðst nokkuð aftur, senni- lega vegna fullkomnari síldarleitartækja, en fjárhagsleg afkoma sildarútvegsins hefur þó verið slæm og nýting þeirra framleiðslutækja sem í lionumstarfa mjög ófullkomin allt frá því er aflabresturinn hófst sumarið 1945. Þriðja leiðin, sem farin var til að þess að mæta þeim vanda, er samdráttur saltfiskiðn- aðarins skapaði á kreppuárunum var sú, að auka vinnslu útfluttra fiskafurða. Hefur þegar verið rætt um eflingu freðfiskiðnaðar og síldar- iðnaðar, en auk þess var eftir 1930 lögð vax- andi áherzla á fiskimjölsframleiðslu. Mikilvæg- ur þáttur í því var aukin áherzla á karfaveiðar o gkarfamjölsvinnslu sem hvort tveggja hófst í allstórum stíl 1935. Á seinni heimsstyrjaldar- árunum dró þó verulega úr fiskimjölsfram- leiðslu, en eftir stríðið hefur hún haft tals- verða þýðingu fyrir útveginn. VerS á fiskimjöli hefur þó veriS miklum sveiflum háS, og tvö síSustu árin hefur fiskimjöl falliS mjög i verði sökum aukins framboðs þeirrar vöru á heims- markaðinum. Mikilvægi sjávarútvegsins fyrir þjóðarbú- skapinn er einkum i því fólgið, að nær allur útflutningur landsmanna er sjávarvörur. Þegar um siðustu aldamót námu verðmæti sjávar- afurða um 60% af útflutningsverðmætinu í heild, en síSan hefur sú hlutdeild fariS stöð- ugt vaxandi og síSan 1940 hefur hún aS jafnaði verið yfir 90%. Þróun iðnaðarins 1910—60. Sá atvinnuvegur landsmanna, sem veriS hef- ur í örustum vexti á því timabili, sem hér er um að ræða, er iðnaSurinn. ÁriS 1910 lifSi aðeins 8% þjóðarinnár af iðnaSi, og var þar aðallega um að ræða hand- iðnað. Árið 1950 var iðnaðurinn hinsvegar orðinn stærsti atvinnuvegur landsmanna, þann- ig að rúmur þriðjungur Iandsmanna hafði framfæri sitt af honum, en víst má telja að hlutfallsleg tala þeirra, er iðnað stunda hafi enn hækkað á þeim tiu árum, sem síðan eru liðin. Verksmiðjuiðnaður hefur einkum fariS í vöxt síðan 1930. Hefur áður verið rakin i stærstu dráttum þróun fiskiðnaðarins og gerð grein fyrir orsökum þess, að hann efldist á þeim tíma. En jafnhliða þróun fiskiðnaðarins fór iðn- aður, er vann úr erlendum hráefnum fyrir inn- lendan markað einnig mjög i vöxt á kreppu- árunum frá 1930—39. Vegna hins mikla gjald- eyrisskorts, er þá var við aS etja, varS að takmarka mjög innflutning á erlendum iðn- aðarvörum, og sköpuSust þannig skilyrði fyrir framleiðslu slíks varnings innanlands, þar sem það var einkum innflutningur neyzluvara, sem takmarkaður var. Voru hinar nýju iðngreinar, er á legg risu á þessu tímabili einkum neyzlu- vöruiSnaður. Þegar slakað var á innflutnings- höftum vegna betri gjaldeyrisafkomu á stríðs- árunum og eftir striðið, drógust sumar þess- ara iðngreina að visu saman að nýju, en í heild hefur neyzluvöruiðnaðurinn þó veriS i vexti allt til þessa dags. Sú iSngrein, sem einna mest hefur vaxiS eftir striSiS er byggingaiðnaðurinn. Samkvæmt manntali 1940 höfðu 5243 framfæri sitt af þeirri atvinnugrein en árið 1950 var samsvar- andi tala 11762. Hefur þvi fjölgað i starfs- greininni um meira en helming á þessum eina áratug. Orsök þessa er auðvitaS hinar miklu byggingaframkvæmdir og mannvirkjagerS, sem átt hafa sér stað, síðan seinni heimsstyrjöld- inni lauk. Eitt hiS mikilvægasta framfaraspor á þessu tímabili er rafvæðing landsins. HafSi fyrsta rafstöðin hér á landi verið byggð árið 1902, en afkastageta hennar var aðeins 10 kw. En verulegur skriður á raforkuframkvæmdir komst fyrst eftir fyrri heimsstyrjöldina. ÁriS 1921 tók Elliðaárstöðin til starfa en afkasta- geta hennar var 1500 kw. Helstu framkvæmdir á sviði raforkumála eru Sogsvirkjunin, sem framkvæmd hefur verið i 3 áföngum, þeim fyrsta laust fyrir seinni heimsstyrjöldina, en þeim siðasta er nú að 124 VlSIR 50 ÁRA Afmælisblað VÍSIS
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.