Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 147

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 147
Hann var einskonar mötor fyrir prentvélar í viblögum. Jón Gubmundsson, yfirtollvörður, segir frá starfi sínu v/ð Visi. Jón Guðmundsson yfirtollvörður, MeSalholti 11 í ReyKljavik, mun hafa gegnt brautryðjanda- starfi hjá Vísi í þvi skyni að afla blaðinu áskrif- enda. Fram til þess tíma hafði blaðiS aSeins verið selt í lausasölu. — EruS þér fæddur Reykvikingur, Jón? spurSi blaSamaSurinn. — Nei, ég fæddist austur á Rangárvöllum áriS fyrir aldamótin, en fluttist hingaS 1906. — Hvenær byrjuSu þér aS starfa hjá Vísi? — ÞaS hefur líklega veriS á 2. eSa 3. starfs- ári blaðsins. Mig minnir að ég hafi verið 13 ára gamall. — 1 hverju var starf yðar fólgið? — Það mætti nærri segja, að það hafi verið fólgiS í öllu milli himins og jarSar. Ég vann aS þvi, sem til féll á hverjum degi, en fékkst þó ekki viS ritstörf. ÞaS gerSu aSrir. — Þér söfnuSuS m. a. áskrifendum aS Visi? — Já, og ég held, að ég hafi unnið að því fyrstur allra. Þó minnir mig, að einhver annar maður hafi unnið að því samtímis mér, en man ekki hver þaS var. — Hvernig gekk? — Upp og ofan eins og gerist og gengur. Ég man, aS ég var látinn fara í hvert hús við Lauga- veginn og spyrja menn, hvort þeir vildu ekki gerast áskrifendur. ÞaS var mikill sparnaður fyrir þá, sem ætluðu sér á annað borð að kaupa blaðiS, því i lausasölu kostaði þaS 3 aura, en Jón Guðmundsson. áskriftin fyrir allan mánuSinn minnir mig aS hafi veriS 50 aurar. — Fólk hefur gert sér þetta ljóst? — Sumir. ASrir sögSust hafa annaS viS pen- ingana aS gera en kaupa fyrir þá blöS. Þeim fannst þaS hreinn óþarfi aS kaupa blað á hverj- um degi. Það var óþekkt á íslandi í þá daga. En svo voru nokkrir, sem tóku mér ágætlega. Ég man sérstaklega eftir Benedikt S. Þórarins- syni kaupmanni, sem gjarnan vildi hafa kunn- ingsskap viS mig af því hann vissi að ég hafði mikið saman við prentsmiðjuna að sælda. Sér- staklega baS hann mig aS halda öllum fregn- miðum til haga i safniS sitt. Ég man líka eftir Baldvin söðlasmið, sem átti heima innarlega við Laugaveg. Hann tók mér alltaf sem alda- vini og veitti mér hressingu þegar ég kom ein- hverra erinda til hans. — Þér hafið safnað áskrifendum viðar en á Laugaveginum? — Eitthvað við Vesturgötuna hka. Þetta voru tvær aðalgöturnar í bænum. Það var heldur ekki til neins að fara allt of víSa um bæinn, þvi þaS var ekki neinn mannafli til að bera blaðið út nema á takmörkuðu svæði. Það þurfti líka aS taka tillit til þess. — Eitthvað bafið þér gert fleira en að safna áskrifendum? — Eins og ég sagði áðan vann ég að öllu milli himins og jarðar. Ég vann m. a. að inn- bróður sinum eitur er dró hann til dauða. Ég skrifaði langt mál um þenna atburð i Visi og ég man það að Einar ritstjóri hældi mér sér- staklega fyrir þá frásögn. En fréttamennskan var þá á allt öðru stigi en nú, enda um einskonar brautryðjandastarf að ræða i þessu efni. — Hvar skrifuðuS þér fréttirnar? — Stundum heima hjá mér, en stundum lika i litilli kompu inn af afgreiSslunni. — Unnu fleiri blaðamenn þar? — Guðmundur skólaskáld Guðmundsson sat þar löngum aS þýSingum, þar þýddi hann m. a. Cymbilinu fögru sem birtist á þessum árum sem framhaldssaga i Visi. Annars fékkst GuS- mundur aSallega viS þýSingar, en ég þess i staS við fréttaöflun. Einar ritstjóri var sjaldan á skrifstofunni. Hann var á ferð og flugi hing- að og þangað úti í bæ. Annars skrifaSi hann talsvert mikiS sjálfur, þ. á m. erlendar fréttir, en hann gerSi þaS víst aS mestu heima hjá sér. — Og hvernig var kaupiS? — KaupiS! ÞaS var ekki borgað kaup i þá Afmælisblað VlSIS daga meira en nauSsynlega þurfti. Auk þess barðist Einar í bökkum meS þessa útgáfu sina og gat ekki borgaS mikiS. Annars man ég ekki nákvæmlega hvaS kaupiS var, enda mismunandi eftir afköstum. Ég fékk ákveSiS fyrir hvern dálk, sem ég skrifaSi, en þaS var víst litiS, því ég man þaS eitt aS ég átti erfitt meS að bjarg- ast áfram á þessum árum. Það var ekki bein- línis sultur — en stappaði nærri. Hinsvegar hafSi ég gaman af starfinu og hafði áhuga fyrir þvi. ÞaS var mér meira virSi en hátt kaup. - — Var samstarfiS viS húsbóndann gott? — Já, Einar Gunnarsson var dagsfarsprúður maSur og lipurmenni. Ég hygg að hann hafi veriS góSur blaSamaSur sjálfur. Hann hafSi líka brennandi áhuga fyrir blaSamennsku og blaSaútgáfu, en hann skorti annarsvegar úthald eða hugrekki til að fara út i harða samkeppni í blaðaútgáfu og hinsvegar háSi fjárskortur honum. Þetta hvorttveggja varS til þess aS hann hætti við útgáfu Vísis og seldi hann Gunnari frá Selalæk. Skömmu síðar lauk einnig minum blaðamennskuferli hjá Visi. VÍSIR 50 ÁRA heimtu fyrir auglýsingar og áskriftir, og svo kom fyrir, að ég var látinn prenta blaðiS. — Prenta! Ekki eruS þér prentari? — Nei, ég var notaSur sem einskonar mótor fyrir prentvélina þegar á þurfti að halda. Það var að nafninu til einhver mótorgarmur, sem gegndi því hlutverki að knýja prentvélina, en hann vildi bila og þá varð að snúa henni með handafli. — ÞaS hefur varla veriS létt verk? — Nei, sannkölluð þrælavinna. En í það var ekki horft, þegar nauðsyn bar til, og þá var gripið til okkar strákanna, ef engir fullorðnir voru við höndina. — 'HvaS voru margir prentarar? — Aðeins tveir, eigandinn, Davíð Östlund, og svo annar maður, sem ég man ekki hver var. — Hveraig líkaði yður að starfa með þeim Einari Gunnarssyni ritstjóra Vísis og DavíS Östlund prentsmiðjustjóra? — Vel. Þeir voru báðir hörkuduglegir menn. Davíð 5r, snöggur á lagið og ákveðinn. Einar var fremur fáskiptinn, en hugkvæmur og fljót- ur að átta sig á hlutunum. Hann var góður húsbóndi og mér líkaði vistin hjá honum vel. En það var hinsvegar töluvert að gera hjá hon- um og hann gætti þess, að maSur væri ekki iSjulaus. Ég hafði 30 krónur í kaup á mánuði. Það þótti bara gott þá. — Vann • Einar einn aS ritstjórn Visis, eSa hafði hann einhverja blaðamenn til aðstoðar? — Það voru alltaf einhverjir hjá honum, sem unnu að blaðinu. Ég man t. d. eftir Andrési heitnum Björnssyni, Júlíusi lækni frá Klömbr- um, Lofti Gunnarssyni frá ísafirði og Magnúsi Gíslasyni skáldi. Allir þessir menn voru Einari til aðstoðar á eínhvern hátt — við þýðingar, prófarkalestur eða annað. Ég var ekki svo vel inni í þeirri hlið málsins. — Hvar var Visir til húsa á þessum árum? — Meðan ég var við blaðið, var hann að mestu í Hafnarstræti 18 eSa 20 i litlu húsnæSi uppi á lofti. Annars var Einar ekki fjáSur mið- ur, átti oft i nokkrum fjárhagserfiSleikum i '•! þurfti oft aS flytja úr einum staS í annan. Han.* var hugsjónamaSur, bjartsýnn á framtíS dag- blaðs i Reykjavik, en almenningur sýndi hon- um ekki þann skilning sem skyldi, og undir- tektir voru daufar. í skrifstofu Visis var lítið um húsgögn og enn minna um bókakost i þá daga. Hinsvegar átti Einar allgott bókasafn heima hjá sér að mig minnir, las mikið og gaf út bækur. — Var engin tilraun gerð til þess að útvega Vísi kaupendur utan Reykjavikur? — Ekki varð ég þess var utan þaS, aS ég var venjulega sendur einu sinni i viku til Hafn- arfjarSar til aS selja blaSiS þar á götunum. — Hvernig fóruS þér þangaS? Ekki voru bifreiðasamgöngur komnar á þá? — Auðvitað fótgangandi. Það þótti sjálfsagt og taldi enginn eftir sér, jafnvel þótt maður yæri með dálítinn pinkil af blöðum og bókum á bakinu. Einar lét mig selja fyrir sig útgáfu- bækur sinar á götunum, auk Vísis, en annars voru Hafnfirðingar hvorki ginkeyptir fyrir blöð né bækur. Salari var dræm og af þeim sök- um leiddist mér þessar Hafnarfjarðarferðir. Eg var lika oft þvældur og þreyttur, þegar ég kom heim aftur og stundum svangur, því ekki man ég eftir að maSur hefSi nesti meS sér. Stundum kom það fyrir á vetrum, að ég ætlaði að létta mér ferSina meS þvi að fara á skíSum, en skiSin voru ævinlega aSeins til trafala, stórgrýtiS stóS allsstaSar upp úr snjónum, svo maður varS venjulega að bera þau líka. LEIÐRÉTTING: Á bls. 108 hefur misprentast síðasta orð- iS í 3. línu kvæSisins. Þar stendur „ .. líS," á aS vera „ ... lýS,". 147
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.