Vísir - 17.04.1964, Blaðsíða 9

Vísir - 17.04.1964, Blaðsíða 9
VlSIR . Föstudagur 17. apríl 1964. * /^ömul striðshetja er fallin frá, MacArthur "'hershöfð- ingi, sem var um tíma mesta átrúnaðargoð bandarísku þjóð- arinnar, síðan allt að því guð- dómlegur einvaldsherra hinnaí hersetnu og sigruðu japönsku þjóðar í hálfan áratug, yfir- stjórnandi herja Sameinuðu þjóðanna í Kóreu og loks mað- ur, sem varð að þola mikið fall og niðrun, bar það karl- mannlega, en lifði eftir það einmana 1 ellinni, hátignarlegur og þóttafullur eins og gamall örn til hinztu stundar. MacArthur er einn þeirra manna, sem munu festast í minni sem eins konar þjóðsagna persónur. Hann var bráðgreind- úr maður, strax er hann var piltur í herskóla, bar hann af öðrum félögum sínum. Hann virtist vera það sem kallað er fæddur foringi, skapríkur, stó^- mælskur og fylgdu orðum hans og athöfnum slíkur sannfær- ingarþungi, frekja og kraftur að þar stóðst sjaldnast neitt fyrir. En kannski var hann þó fyrst og fremst stjarna. Hann varð á strlðsárunum frægasta kvik- myndastjarna Bandaríkjanna. Fréttamyndir af þessum 'mynd- ríkjamönnum á þeim árum, líklega fyrst og fremst vegna þess, að MacArthur kunni að gera þetta eins og annað með mikilleik. Kveðjuorðum hans var utvarpað um öll Bandaríkin og kvikmyndir af brottfararat- höfninni sýndar. ..I shall re- turn" Ég skal snúa aftur. Þau urðu frægustu vlgorð Banda- ríkjamanna í styrjöldinni.' /~" agnsókn gat loks hafizt eftir að Bandaríkjamenn höfðu bugað japanska flotann í sjó og flugorustum við Midway og Salomonseyjar. Hægt og bítandi stukku bandarísku landgöngu- liðarnir af einni ey til annarrar með tiltölulega- litlum liðsafla, en notfærðu sér stöðugt vax- andi yfirburði á sjó og í lofti. Öllum herfræðingum ber saman um að MacArthur hafi sýnt af- burða hæfileika í þessu stríði sem skipuleggjari og stjórn- andi. En hann_ var líka feiki- lega sjálfráður og hefur til dæmis um það verið vitnað til orða Roosevelts forseta: „Ef hann vildi aðeins segja mér, hvað hann er að gera!" Og síðan fylgdu hinar miklu sigurstundir MacArthurs þegar hann efndi heit sitt um að snua aftur til Filippseyja og steig á land á eynni -Leyte í október 1944, en Ijósmynd af þéim við- burði telst til hinna sögufræg- ustu, síðan innreið hans f Man- Douglas Mac Arthur. Myndin er tekin í Kóreustríðinu. Tj>að var auðvitað upplýst á þeim tíma, að ágreiningur MacArthurs og ríkisstjórnarinn- ar var í því fólginn að Mac- Arthur vildi svara innrás Kín- verja með árás á Mansjúríu og Kína. En það taldi ríkisstjórnin ekki fært. Frekar var ekki á þeim tíma skýrt frá einstökum atriðum í ágreiningnum. En nú við andlát haris, gerast þau tíðindi, sem hafa vakið mikla athygli, að tvö gömul samtöl við MacArthur, sem blaðamenn áttu við hann, en voru þó ekki birt hafa nú verið gefin út. Hafði MacArthur sjálf- ur þá bannað birtingu þeirra, en leyft að þau yrðu birt strax að sér látnum. í þessum samtölum er nú í fyrsta skipti greint ýtarlega frá tillögum þeim um hernað- aðgerðir gegn Kíriverjum, sem MacArthur hafði í huga. Upp- lýsingar þessar verða nú mjög til að skýra hina hörðu afstöðu Trumans forseta. Allt bendir til þess, að Truman hafi eigi aðeins verið algerlega mótfallinn til- lögunum, heldur hafi þær um leið gefið honum ástæðu til a'ð ætla að MacArthur hershöfðingi hafi verið búinn að missa jafn- vægið og að því gæti hann ekki lengur treyst honum persónu- lega til að fara með yfirstjórn hersins. Hkn stríísglaði hershöfBkgi arlega, karlmannlega manni hrifu þjóðina líkt og Holly- wood kvikmyndir með Clark Gable og Errol Flynn. Mac- Arthur lék sitt hlutverk jafnan með mikilleik. Hann var hinn sanni kappi, styrjöld hans á Kyrrahafinu varð ein lengsta og áhrifamesta hetjusaga, sem sögð hefur verið. Og merkilegt er t.d. að þó hernaðurinn í Evrópu væri miklu stórfenglegri þá hlaut yfirstjórnandinn þar Eisenhower hershöfðingi aldrei neinn þvflíkan dýrðarljóma sem MacArthur. "MTacArthur komst ungur til hinna æðstu metorða, varð um skeið milli styrjalda yfir- maður herforingjaráðs Banda- ríkjanna, en lenti svo saman við stjórnmálamennina, jafn skapríkur og hann var hlaut eina lausnin á því að verða, að hann sagði af sér. Réðist hann þá til Filippseyja sem þá voru hálfsjálfstætt verndarríki Bandarfkjanna og varð yfir- maður, marskálkur þessa aust- ræna eyríkis. Hann var þar fyrir til varna, þegar Japanir réðust á Filippseyjar í árslok 1941 en fékk ekkert að gert vegna Iiðsmunar. Hreiðraði hann í fyrstu um sig með ein- valaliði á eyvirkinu Corregidor í mynni Manila-flóa. Þar varðist hann í nokkra mánuði unz á- kvörðun var tekin um það, að hann og nokkrir helztu foringj- ar hans skyldu yfirgefa vifkið með hraðbát, halda til Ástralíu og skipuleggja gagnsókn þaðan. Hægt er að ímynda sér, að sú ákvörðun yrði umdeild. For- inginn var að yfirgefa Iiðsmenn sfna í höndum óvinanna, það minnti á skipstjóra, sem fer fyrstur frá borði og bjargar sér meðan allt er í óvissu um örlög skipshafnar. En slík hugs- un hvarflaði aldrei að Banda- ila, höfuðborg Filippseyja og loks sá mikilfenglegi atburður, þegar vopnahléssamningar við Japani voru undirritaðir um borð í orustuskipinu Missouri á Tokyo-flóa. Þar lék MacArthur enn eitt stórfenglegt „kvik- mynda"hlutverk, þar sem hann stóð á þilfarinu fyrir framan japönsku fulltrúana og 1 köld- um þótta hans og fyrirlitningar- svip mátti skynja hina sætu hefnd fyrir árásina á Pearl Harbour. Eftir fylgdu hernámsár, þar sem MacArthur fékk alræðis- völd í hinu hernumda Japan. Hlutverk hans skyldi vera að innleiða með tfð og tíma vest- rænt lýðræðislegt stjðrnarfar i skýra markalínu. En þá var Stalin við stjórnvölinn og Vesturveldin skelfing afvopnuð og veik. Við sjáum nú, hve mikilvægt það var að standa stíft á móti f Kóreu og gera árásarseggjun- um það ljóst, að hvergi yrði hopað Hefði það ekki tekizt mátti búast við að hinir sigri hrósandi kommúnistar leituðu sér að næstu bráð og svo koll af kolli. Kannski hefðu þeir næst leitað yfir. aðra skýra og sambærilega markalínu sem lá yfir Þýzkaland. T Kóreu-styrjöldinni komu enn fram framúrskarandi her- stjórnarhæfileikar MacArthurs. S.Þ. aftur suður á bóginn að þeirri markalínu, sem síðan hefur gilt sem vopnahléslína. Nú er almennt talið, að f þessum síðasta þætti hafi Mac- Arthur brugðizt bogalistin. Svo virðist sem hann hafi ekki getað ímyndað sér, að Kínverjar myndu skerast beint í leikinn. Þegar fregnin um innrás þeirra barst til bækistöðva hans, varð þar um tíma algert uppnám og ráðaleysi. TVTæstu daga og vikur reis svo upp sú deila um hernaðar- aðgerðir, sem leiddi til þess, að Truman forseti neyddist til að grípa til þess ráðs að víkja MacArthur ur stöðunni. Föstudagsgreimin Japan og það gerði hann, þótt hann hegðaði sér að vísu ekki sjálfur eftir þeim reglum, held- ur hæfi sjálfan sig ems og hálf- guð eða eins konar keisari og sólkonungur yfir hernumdri þjóð. Cíðasti þáttur starfsferils Mac- Athurs var svo Kóreu- styrjöldin, sem enn er rfk í minni. A þessum austræna og áður lítt þekkta skaga gerði Stalins-vald kommúnismans ó- svífnustu tilraun sína til út- þenslu og landvinninga. Nú eru tímar orðnir svo breyttir, að menn gera sér vart ljóst, hvern- ig kommúnistar gátu þá ímynd- að sér, að ekki yrði snúizt hart gegn svo grófri atlögu yfir Hann lét fámennt herlið á skaganum hörfa rólega undan þar til það hélt aðeins litlum bletti á suðurhorni skagans. Á meðan safnaði hann að sér og skipulagði innrásarflota. Síðan lét hann til skarar skríða og náði svo aftur svo að segja í einu vetfangi ðllu því lands- svæði, sem innrásarmennirnir höfðu áður tekið. Ekki lét hann þó þar við sitja, heldur stefndi her sínum leifturhratt upp eftir Norður-Kóreu. Hersveitir hans voru komnar alla leið upp að Jalú-fljóti, markalínunni við Kína og sigur í Kóreu virtist gefmn á næsta leiti, þegar ó- væntir atburðir gerðust. Kin- verskur milljónaher léðist suð- ur yfir Jalú-fljót og hrakti her Sú ákvörðun þðtti á þeim tíma mikil og alvarleg, því að svo dáður var MacArthur þá í Bandarlkjunum, að Truman for- seti var aðeins smámenni við hliðina á honum I ímynd al- mennings. Var meira að segja svo, að fólk ímyndaði sér, að MacArthur myndi risa upp I fullu veldi gegn yfirboðara sín- um og virða fyrirmæli hans að vettugi líkt og rómverskir her-- stjórar á tímum veikra keisara. Til þess kom þó aldrei, Mac- Arthur lagði niður tign slna, en þó með þeirri sæmd á yfirborð- inu sem einstök mátti teljast, þar sem hann fékk að ávarpa Bandaríkjaþing sérstaklega og var ekið eins og sigurhetju um götur Washingtonborgar. 'T'illögur MacArthurs voru I stuttu máli á þá leið, að senda 400 þúsund manna her kinverskra þjóðernissinna fram til orustu I Kóreu. En ekki nóg með það. Hann lagði einnig til, að herbæli klnverskra komm- únista meðfram landamærunum í Mansjúríu yrðu eyðilögð með 30—50 atómsprengjum. Eftir að Norður-Kórea hefði síðan öll verið tekin, lagði hann til að algert eyðusvæði yrði mynd- að meðfram öllum norðúrlanda- mærum Kóreu, með þvl að dreifa þar geislavirku og ban- vænu kóbalti. Þar sem geisla- virkni þess efnis helzt í marga áratugi, gerði MacArthur ráð fyrir að með þvf yrðu allar frekari innrásir Kínverja f Kóreu a.m.k. næstu 60 árin fyrirbyggðar. Með þessum aðgerðum bjóst MacArthur við að geta unnið fullnaðarsigur 1 Kðreu á 10 dögum. Eftir þessar upplýsingar verð ur það vissulega skiljanlegra, hvers vegna Truman greip til hinna hlífðarlausu aðgerða sinna að víkja MacArthur úr stöðunni. Það má Imynda sér, að stjórnmálamanninum hafi fundizt þessar hugmyndir hers- höfðingjans heldur óhugnan- legar, — eða hvað, er þetta nokkuð annað en það sem kæmi, ef ný heimsstyrjöld með kjarnorkuvopnum brytist út, — og ennfremur, er þetta nokkuð annað en einmitt það sem hinir herskáu stjórnendur Klna I dag prédika. Þeir hafa lýst þvi yfir, að þeir kjósi heldur kjarn- orkustrlð en friðsamlega sam- biáð við vestræn rfki. Þorsteinn Thorarensen. *

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.