Vísir - 24.07.1967, Blaðsíða 8

Vísir - 24.07.1967, Blaðsíða 8
8 VISIR . Mánudagur 24, júlí 1967. VISIR Otgefandi: Blaðautgafan VISIR Framkvæmdastjóri. Dagur Jónasson Ritstjóri: Jónas Kristjánsson Aðstoðarritstjóri: Axel Tborsteinsson Fréttastjöri: Jón Birgir Pétursson Auglýsingastjóri: Bergþor Dlfarsson Auglýsingan Þingholtsitræti 1, símar 15610 og 15099 AJgreiðsla: Túngötu 7 Ritstjðrn: Laugavegi 178. Sími 11660 (5 linur) Askriftargjald kr. 100.00 á mánuði innanlands I lausasölu kr. 7.00 eintakið ________Prents-~ai8j£ Vlsis — Edda h.f._____________ Byggðaþróunin Líklega mun meirihluti núlifandi Islendinga lifa alda- mótaárið 2000. Við þau tímamót verður margt orðið breytt á íslandi. Þjóðinni mun þá hafa fjölgað um 150.000—200.000 manns frá því, sem nú er, og verður hún þá næstum helmingi f jölmennari en nú. Allmikill hluti aukningarinnar mun vafalaust verða á Reykja- víkursvæðinu. Hins vegar er nú talið sennilegt, að Reykjavík hætti að soga til sín sívaxandi hluta þjóðarr innar. I nokkur ár hefur ekki f jölgað örar í Reykjavik en meðaltalsfjölgun nemur utan Reykjavíkur. Ekki er fráleitt að hugsa sér, að nálægt 100.000 manna aukning verði utan Reykjavíkursvæðisins til alda- móta. Tiltölulega lítið af þessari aukningu verður í sveit- um landsins. Landbúnaðurinn er enn í varnaraðstöðu vegna offramleiðslu sinnar. Við stækkandi markað í þéttbýlinu mun fólksfækkunin í sveitnnum stöðvast og síðan snúast í fólksfjölgun, en varla verður sú þróun mjög langt komin um aldamótin. Sveitirnar hafa gegnt mikilvægu hlutverki um margar aldir, hafa gætt þjóðmenningar íslands á erfiðleikatímum. Nú hefur borgamenningin hins vegar tekið við af sveitamenningunni. Nútímamenning hefði varla þró- azt hér á landi, ef ekki hefði tekizt að efla svo eina borg á landinu, að hún er nú komin í stórborgatölu, samkvæmt alþjóðlegum mælikvarða. Reykjavík megnar nú að veita næstum alla þá þjónustu, sem nútímaþjóðfélag þarf á að hálda. Skortir nú fátt ann- að en víðtækari háskólamenntun, óperu og nokkrar flóknar greinar skurðlæknisfræði til að Reykjavík sé orðin fullkömin stórborg. Undanfarið hefur töluvert verið rætt um, að tíma- bært Væri að efla aðra borg á íslandi og þá í öðrum landshluta. Hefur Akureyrar oftast verið getið í því sambandi, en hún er talin hafa mjög góða aðstöðu til að taka slíka ábyrgð á sínar herðar. Borgarvöxtur á Akureyri mundi efla mjög alla byggð á Norðurlandi austanverðu og líklega éinnig á Austurlandi og skapa þannig meira jafnvægi í byggð landsins. Gaman væri að sjá um aldamótin nokkurra tuga þúsunda manna borg á Akureyri. Einnig hefur verið rætt um, að efla þurfi þéttbýli á ýmsan annan hátt. Þéttbýli er miklu ódýrara í upp- byggingu en dreifbýli ög f járhagsleg geta þess meiri. Þéttbýli er einnig skilyrði þess, að blómgast megi margvísleg þjónusta og menningar- og skemmtistarf- semi, sem enginn vill vera án nú á tímum. Reynslan er einnig sú, að efling slíkra byggðakjarna styður byggðina umhverfis og skapar þannig aukið jafn- vægi í byggð landsins. Einn þeirra staða, sem nefndir eru í þessu sambandi, er Egilsstaðaþorpið, sem ef til vill verður þá orðinn myndarlegur kaupstaður um aldamótin. Þannig bíða þjóðarinnar ýmis stórfengleg verkefni á svíðum byggðaþróunar næstu áratugina. Það vakti heimsathygli á sfnum tíma, er Robert Kennedy heimsótti Lutuli á hehnili hans. — Var þessl mynd þá tokin. Afbert Lutuli, kunnasti blökku- mannaleiðtogi Suður-Afríku nýlátinn af völdum slyss Hann var kunnastur allra blökkumannaleíðtoga Suður-Afríku S.l. föstudag barst frétt' utn það frá Durban í Suður-Afríku að Albert Lutuii, sem hlaut frið- arverðlaun Nóbels 1961, væri lát inn í sjúkrahúsi, en þangað var hann fluttur eftir að hann hafði orðið fyrir vðruflutningalest skammt frá heimili sínu og var iestin að sögn á fremur hægri ferð. Albert Lutuli hafði ekki veriö frjáls ferða sinna síðan 1959 — nema á fremur litlu svæöi um- hverfis heimili hans. Lutuli var einn af kunnustu íaiðtogum blökkumanna í Af- ríku, þeirra sem börðust fyrir frelsi og jafnrétti, og mun raun- ar mega fullyrða, að enginn blakkur Suður-Afríku-leiðtogi hafi verið kunnari en hann eftir að hann hlaut friðarverölaunin. Þessi fyrrverandi ættarhöfðingi var um tíma leiötogi Afrfska þjóðlega Kongress-flokksins. — Heimili hans var i Stanger-hér- aöi um 50 km norðan Durban. Ríkisstjórnin beitti gegn honum lögum, sem sett voru til að bæla niður kommúnisma. Lutuli hafði verið skólakenn- ari í 15 ár, en Zulu-blökkumenn fengið hann til þess að fallast á að vera leiðtogi þeirra. Ríkisstjórnin svipti hann starfi 1952, er hann hafði neitað að segja af sér sem formaður fyrrnefnds stjórnmálaflokks. — Hann var meöal 155 manna, sem 1955 voru handteknir og sakaðir um landráð, en honum var sleppt úr haldi að loknum und- irbúningsréttarhöldum. I septem ber 1960 var hann dæmdur i fjársekt fyrir að hafa brennt vegabréf sitt til þess að mót- mæla fyrirmælum og reglugerð- um sambandsstjórnar, sem tak- möirkuðu umferðarfrelsi blökku- manna. Fyrr á þessu ári var gerður á honum uppskurður á auga í sjúkrahúsi í Durban og það var tilkynnt, að sjón hans væri far- in að daprast. Lutuli var talinh' 'l flokki þeirra blökkumanna í Suður-Af- ríku, sem hófsamastir voru í kröfum. Þegar Lutuli hlaut friöarverð- launin slakaði Suður-Afríku- stjóm á hömlum á ferðafrelsi hans og hann fékk að fara til Osló til þess að veita verðlaun- unum móttöku. Hann mundi einnig hafa farið til Svíþjóðar ef til þess hefði fengizt leyfi, en um það var neitaö. Við hátíðahðldin í Osló sagði Lutuli, að hann veitti verðlaun- unum móttöku sem viðurkenn- ingu á fórnum allra kynflokka í Suður-Afríku og fyrir það sem þeir hefðu orðið að þola. herra Kanada minntíst tans M- samlega. Lutuli barðist drengilega og friðsamlega gegn aðskunaflar- stefnu stjórnarinnar. Hans að- ferð var mótspyrna án valdbeit- ingar f anda Gandhis. Þannig er hans minnzt í Rand Daily Mail, kunnasta blaðinu f Suður-Af- ríku á ensku, sem er andvígt stefnu stjórnarinnar, að því er varðar aðskilnað blakkra og hvftra. Stjórnarblöðin minnast og Lut uli og láta sér yfirleitt nægja að segja frá hvernig andlát hans bar að og sum geta nokkurra helztu æviatriða hans. ^jyyjiL Áriö 1962 var hann kjörinn rektor háskólans í Glasgow, en var ekki leyft að f ara frá Suður- Afríku til þess að taka við þvi embætti, við hátíðlega athöfn. Sama ár var bönnuð f Suður- Afríku sa!a á bók hans „Let my peopie go", en bá hafði hún ver- ið á markaðinum í nokkra mán- uði. Lutuli var 69 ára að aldri. JMikill fjöldi samúðarskeyta hefur borizt til Durban víða að úr heiminum. Eins og að líkum lætur var Lutuli vel minnzt og viröulega í blöðum víöa um heim í gær- kvöldi. Möfg helztu blöð heims birtu ýtarleg æviágrip og minnt- ust hans í ritstjórnargreinum. Robert McLoskey talsmaður bandaríska utanrfkisins lýsti honum sem májsvara marmgild- is og mannlegrar virðingar. Lester Pearson forsætisráð- Manntjón Bandaríkjamanna í Vietnam frá áramótum 4.400 fallnir — 600 færri en féliu á öllu árinu 1966. Á fyrstu 614 mánuði ársins komst tp'a særðra upp I 35.000 rúmlega eða 5000 fleiri en allt árið i fyrra. Atvinnuleysi í EBE-löndum Atvinnuleysi er vaxandi í EBE- löndum og tala erlendra verka- manna í þeim lækkandi. Ger- breyting hefur orðið siðan 1964 og 1965, er skortur var iðn- lærðra verkamanna. — Gert er ráð fyrir að í lok þessa árs verði tala atvinnulausra f Vestur- Þýzkalandi komin upp í 300.000 en það er helmingi hærri tala en í lok 1966. Svipaða sögu er að segja frá HollandL Franskar kjamorion- sprengjur tíl S.-X3 Því er opinberlega neftað í Pretoria, að Suður-AfrOa hafi óskað eftír að M kaypUT kjaro- orfeuspmjgJiB' f WnlÓáulM .. . >¦ z,vð#*!*fé£. Wtx ^Jí-.í&^*'* -?¦ -j.-'-...í ---' ¦• ••.-; ¦ ¦ . t;..r~v;-. - •^5S«br«t«í^gK53jj

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.