Bókasafnið - 01.01.2001, Blaðsíða 7

Bókasafnið - 01.01.2001, Blaðsíða 7
Ingibjörg Sverrisdóttir Upplýsingalæsi - nauðsynleg kunnátta á nýrri öld - þróun hugtaks Hugtakiö upplýsingalæsi (Information Lite- racy) hefur á undanförnum árum æ oftar birst í skrifum um bókasafns- og upplýs- ingafræði. Það hefur einnig verið notað í öðrum fræðigreinum eins og stjórnun, málvísindum og tölvutækni til að greina og bregðast við breyting- um upplýsingasamfélagsins. Vísað er til upplýsinga- læsis sem lykilhugtaks í setningu nýrra menntunar- markmiða og í námsefnisgerð og sumir ganga svo langt að halda því fram að þarna sé að koma fram algjörlega ný fræðigrein á sviði hug- og félagsvísinda. Hér á eftir verður gerð tilraun til að skoða þetta nán- ar. Fólk í bókasafnageiranum hefur ætíð verið mjög meðvitað um allt sem viðkemur upplýsingasamfé- laginu og verið í fararbroddi við að nýta tölvur og tölvutækni í starfi sínu. En margir fleiri hafa komið að þróun hugtaksins upplýsingalæsi. Það er fyrst talið hafa komið fram 1974 í Bandaríkjunum í tillögum for- manns Samtaka upplýsingaiðnaðarins þar í landi til landsnefndar um nám í bókasafns- og upplýsinga- fræði. í tillögunum var hvatt til þess að komið yrði af stað átaki til að gera þjóðina upplýsingalæsa á næstu tíu árum. Þar segir (í lauslegri þýðingu): „Fólk sem þjálfað er til að nýta upplýsingalindir / upplýsingaforða við vinnu sína má kalla læst á upplýsingar. Það hefur náð tökum á tækni og öðl- ast færni til að nota ýmis hjálpartæki samhliða frumheimildum til að móta / finna upplýsinga- lausnir við þeim vandamálum sem upp kunna að koma"1 Næstu 10 -15 árin þróaðist tölvutækni gríðarlega, magn upplýsinga margfaldaðist og fólk reyndi að átta sig á þessum nýja veruleika með því að setja fram nýjar skilgreiningar og hugsa hlutina á nýjan hátt. Ef skrif frá þessum tíma og skilgreiningarnar eru skoðaðar er augljóst að fólk var að fikra sig áfram við að tengja tölvutækni við gömlu safnkennslumarkmiðin sem lengi hafa verið notuð á bókasöfnum og sérstaklega á skólasöfnum. Til dæmis eins og að markmið skóla- safnsins væri að kenna nemendum að: finna, nota, meta og framleiða heimildir.2 Bandaríski bókasafns- fræðingurinn Patricia Senn Breivik sem hefur skrifað mikið um upplýsingalæsi og haft mikil áhrif á þessu sviði setti árið 1985 fram þá skoðun að til að vera læs á upplýsingar þurfi viðkomandi að vera fær um að þekkja hvenær upplýsinga er þörf og hafa getu til að staðsetja, meta og nota á árangursríkan hátt þær upplýsingar sem hann þarf. í þessu felst einnig leikni í að nota rannsóknartækni og matsaðferðir og þekk- ing á hjálpartækjum og upplýsingaleiðum.3 Margir hafa orðið til að þróa þessa hugsun áfram og nú er almennt talið að sá sé upplýsingalæs sem: • veit að grundvöllur skynsamlegrar ákvarðana- töku eru nákvæmar og heildstæðar upplýsing- ar, • gerir sér grein fyrir þörfmni á upplýsingum, • setur fram spurningar byggðar á þörf fyrir upp- lýsingar, • þekkir upplýsingaveitur sem hugsanlega geta veitt rétt svar, • þróar árangursríkar leitaraðferðir, • notfærir sér upplýsingaveitur bæði þær sem byggjast á tölvutækni og annarri tækni, • metur upplýsingar, • skipuleggur upplýsingar til hagnýtra nota, • fellir nýjar upplýsingar að þeim þekkingarforða sem til er, • notar upplýsingar í gagnrýnni hugsun og við lausn vandamála.4 Meðal þess sem bæst hefur við á seinni árum er gagn- rýnin hugsun og siðræn nýting upplýsinga. Gert er ráð fyrir að upplýsingar geti verið á hvaða formi sem er og í framtíðinni á einhverju formi sem menn sjá ekki fyrir í dag. Þessi fjölbreytni gerir það að verkum að grunnkunnátta eins og að lesa og skrifa dugir ekki BÓKASAFNIÐ 25. ARG. 2001
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Bókasafnið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bókasafnið
https://timarit.is/publication/245

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.