Dagur - Tíminn Reykjavík - 08.05.1997, Blaðsíða 7

Dagur - Tíminn Reykjavík - 08.05.1997, Blaðsíða 7
Ttrri-mtíÖ'-f t rnTCÍilí WVV mw V, "MTOr»V»»rtmtnV»l — ftV ^Bagur^tmttm LANDBÚNAÐUR Haukur Júlíusson á Hvanneyri við eina eintakið sem til er af svokölluðum Þúfnabana en sex slíkir komu til landsins á fyrri hluta aldarinnar. Þúfnabaninn Á Hvann- eyri hafa menn sinnt því að halda til haga gömlum landbún- aðartækj- um og lagt tölu- vert á sig til þess. Hann er stór og mikill og hefur trúlega verið yfirþyrmandi þegar hann kom til landsins árið 1921. Nú stendur hann og er ekki svipur hjá sjón. Dæmi um stórhug í ís- lenskum landbúnaði, stórhug sem dagaði uppi. Það er hinn svokallaði Þúfnabani sem hér um ræðir. Sex shkir komu til landsins á árunum 1921 til 1926 en nokkrir þeirra voru fluttir úr landi aftur. Á Hvanneyri stendur sá eini sem eftir er heillegur hérlendis. „Hann kom hingað 1947 og það hefur ekki tekist að snúa vörn í sókn varðandi endurbygg- ingu á honum," segir Haukur Júlíusson sem meðal annarra hefur haft veg og vanda að því að gera upp gamlar búvélar sem safnað hefur verið á Búvélasafnið á Hvanneyri. Niðurlæging Þúfnabanans er nefnilega síður en svo dæmi- gerð fyrir þá starfsemi sem þar fer fram, en um viðgerð á Þúfnabananum segir Haukur: „Þetta er dýrt mál og tímafrekt mjög þannig að þeir sem hafa lagt Búvélasafninu lið hafa frekar snúið sér að þeim hlutum sem hafa gefið skjót- ari árangur. Það er ærið mikið minna verk að gera upp venjulegan landbúnaðartraktor held- ur en þetta áhald sem ekkert er til í. Þeir voru aldrei framleiddir nema rúmlega hundrað." Haukur segist ekki nógu kunnugur sögu Þúfnabananna, þó ýmislegt bendi til annars, en segir að þeir hafi flestir komið til landsins not- aðir. Þúfnabaninn var 6,6 tonn að þyngd og 60- 70 hestöfl. „Þetta var fyrst og fremst risatætari byggður á grind og með spili sem hífði tætar- ann. Á sínum tíma stóðu deilur um þessar vélar í forystu landbúnaðarins. Sumir vildu veðja á þessar vélar til framtíðarræktunarstarfa en aðrir vildu leggja áherslu á hefðbundnar og minni dráttarvélar. Þetta þúfnabanatímabil stóð mjög stutt. Traktorarnir reyndust drýgri og hentugri, þeirra tímabil, þessara járnhjóla- véla, í jarðvinnslu rennur upp 1928-1929. Það má segja að þúfnabanarnir fresti þessu tímabili dáh'tið. Sá innflutningur stendur fram undir stríð 1938 en svo tekur fyrir þennan innflutning mikið um tíma. Svo fara að sjást aftur dæmi- gerðir heimilistraktorar á gúmmflijólum 1944." Það fer ekki fram hjá viðmælandanum að ekki er komið að tómum kofunum hjá Hauki þegar um vélar er að ræða. Búvélasafnið á nú þó nokkur tæki. „Það er eitthvað komið á annan tuginn af gangfærum traktorum frá þessum árum 1920 til 1956. Einn er þó yngri, 1966, rússneskur. Hinir eru flestir eða allir evrópskir eða banda- rískir. Hér eru tveir af þremur fyrstu traktorun- um. Og hér er einn af fyrstu árgerðinni af land- búnaðartraktorunum. Farmal fjölskyldan er hér nokkuð saman komin frá þessum árum 1945-1955." Hauki var ekki meir en svo gefið um myndatökur af Þúfnabananum, sagði hann ekki til mikils sóma. Honum var hins vegar mikið í mun að sýna litla Caterpillar D-2 belta- vél sem stóð nýsprautuð inni á verkstæðisgólfi. „Hún er keypt hingað ný án tannarbúnaðar 1947 og þá eingöngu ætluð sem dráttarvél. Hún er 30 hestöfl út á belti en díselmótor skilar 38 hestöflum. Sá mótor er gangsettur með ennþá minni bensínmótor." Tækið vegur rúm 3 tonn. Það stóð ekki á sögu vélarinnar hjá Hauki: „Það Þúfnabaninn er dæmi um stór- hug í íslensk- um landbún- aði, stórhug sem dagaði uppi. var okkar fyrsta verk þegar við fengum þessa vél í hendur að taka af henni tönnina sem hafði reyndar verið sett á hana einhvern tíma á árum áður. Hún var bæði illa farin og alls ekki af Caterpill- ar gerð. Vélin verður sett upp eins og hún var í upphafi, sem === traktor á beltum. Þessa vél mun Búnaðarsamband Kjalarnes- þings hafa keypt, það er nokkuð öruggt. Af henni er talin vera mynd í þeirri góðu bók, Bú- vélar og ræktun, dragandi plóg. Síðar komst hún i eigu Péturs Snæland og þá var sett á hana tönn en hún var notuð lengi við ýmiskon- ar sumarhúsatilfæringar vestur á Grenjum. Þaðan barst hún til Heklu fyrir kannski tíu ár- um og þeir ætluðu sér að gera henni skil og gera hana upp en brast dugur til þess og gáfu okkur vélina. Ég þáði hana um leið og þetta góða tilboð barst og við sóttum hana þrem dög- um síðar. Það er búið að gera við ýmsa hluti varðandi litla bensínmótorinn og flikka hana á ýmsan hátt til en ekki búið að taka hana mikið í sundur. Ætlunin er að varðveita hana svona sem næst upprunalegu horfi. Þetta er ein af al- minnstu beltavélum sem til landsins komu. Stærðirnar D-4 dg DT-9 voru mun algengari en það voru 50 hestafla vélar." -ohr

x

Dagur - Tíminn Reykjavík

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur - Tíminn Reykjavík
https://timarit.is/publication/253

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.