Dagblaðið Vísir - DV - 12.03.1983, Blaðsíða 18

Dagblaðið Vísir - DV - 12.03.1983, Blaðsíða 18
18 DV. LAUGARDAGUR12. MARS1983. ákveðnir og vita nákvæmlega um hvað þetta snýst. Þetta er m jög sársaukafullt meðan á þessu stendur. Það eru settar eins konar spelkur á fótleggina, svo eru nokkurs konar prjónar reknir í gegn um beiniö á nokkrum stöðum, sem þvinga beinið eða teygja á lengdina." „Sáaldreiað nokkuraðgerð hefði misheppnast" — Hvernig leið dagurinn hjá þér? „Eg bjó á „pensjónati" úti í bæ. Ég var yfirleitt kominn á sjúkrahúsið til Helga um 9 á morgnana. Þá hafði ég náð í mat handa okkur, sem ég fékk að útbúa á spítalanum. Eg fékk tilsögn i nuddi og þjálfun til að geta hjálpað Helga og tekið þátt í meöferðinni. Það er mjög mikilvægt að sjúklingarnir hreyfi sig sem mest og gönguferðir eru nauðsynlegar. Við feðgarnir gengum því mikið um nágrenni sjúkrahússins, að meðaltali 3—4 kílómetra á dag. Þannig eyddum við dögunum víð gönguferðir og nudd. Um níuleytið á kvoldin fór Helgi að sofa og þá fór ég heim á „pensjónatið". — Nú skilst mér að það sé langur biölisti eftir að komast að hjá Ilizarov, en þið fenguð skjóta f yrirgreiðslu. „Já, þaö var í nóvember '81, að ég skrifaöi út með aðstoð rússneska sendiráösins hér, eftir að við höfðum séð grein í norsku blaði um Ilizarov. I marsbyrjun '82 fengum við svo svar um að við mættum koma strax út. Þetta var óvenju skammur biðtími, en hvers vegna veit ég ekki." — Var Ilizarov ánægður með hvernig til tókst með Helga? „Já, mjög. Helgi var í miklu uppá- haldi hjá honum og öðrum læknum við sjúkrahúsið. Ilizarov sýndi læknum frá öðrum löndum Helga, sem dæmi um dæmalaust vel heppnaöa aögerö." — Hvernig var með önnur tilfelli? Tóksthonum alltaf jafnvel upp? „Eg sá aldrei að nokkur aðgerð hef ði misheppnast. Ef eitthvað var að, þá var það vegna þess aö viökomandi hafði ekki verið nógu duglegur að þjálfasig." — Starfa margir læknar við sjúkrahúsið? „Já, þeir eru margir sem þarna starfa. Eg held það sé aö meðaltali einn læknir á hverja sex sjúklinga. Þarna koma mikið læknastúdentar sem aöstoða flizarov og læra af honum." „Ötrúlegustu verk eru unnin íKurgan " „Það voru ótrúlegustu aðgerðir sem Ilizarov gerði og tókst vel. Þarna var ungur maður um þrítugt, sem alltaf hafði verið í hjólastól. Hann fæddist þannig að fyrir neðan hné voru aðeins um 20 sentímetra stúfar og því var maðurinn gersamlega ófær til gangs. Ilizarov var búinn að lengja stúfana og beygja þá, þannig að maðurinn var kominn með fætur og farinn að ganga við hækjur. Eftir ár á svo að lengja lærleggina. Annar piltur var þarna, sem átti viö spastíska lömun að stríða. Ilizarov var búinn að ná lömuninni upp og pilturinn var farinn að ganga eðlilega. Tækin sem Dizarov notar við aðgerðirnar eru algerlega hönnuö af honum sjálfum og búin til í vistarver- um sjúkrahússins. Þetta starf sem þarna er unnið byggist á þrotlausri vinnu, en Dizarov hefur í gegnum tíðina með tilraunastarfsemi á hundum náð svona langt." „Ilizarov styttirlíka" — Hvernig er með risavaxið fólk? Getur það komið til Ilizarov og látið styttasig? „Já, hann gerir þaö líka. Þarna var Ungverji, 2,50 metrar á hæð. Hann hafði verið styttur um 20 sentímetra og átti eftir að stytta hann enn meira. 1 slíkum tilfellum er tekið úr legg junum, þeir látnir gróa saman og tækin sett á til aö halda í horf inu. En hvort sem verið er að stytta eða lengja er eitt sammerkt með öllu þessu fólki: Það er gleðin, sem skin út úr svip þess. Andrúmsloftið á sjúkrahúsinu er svo jákvætt, hvort heldur eiga í hlut starfsfólk eða sjúklingar. Allir eru svo lífsglaðir. Og af því getum við, sem eigum að heita „normal", lært mikið," sagðiOskarEinarsson. -KÞ; „Þjáning veráur til þess að fólU metur lífið meira" — segir próf essor Ilizarov sem hef ur með f rum legum tækjum síiiiim og nVjiim adfer ðum lengt útlimi manna iim meira en 50 sentímetra. Ssí hinn sami lengdi Helga Óskarsson Hver er Ilizarov? Það er maður, sem hef ur gert byltingu í að laga lík- amslýti og áverka. Hann er yfirmað- ur visindastofnunar, vísindadoktor og próf essor. Þessi læknir hefur með frumleg- um tækjum sínum og nýjum aðferð- um lengt útlimi manna um meira en 50 sentimetra. Án þess að nota skurðhnif lagar hann bogna fætur og handleggi og aðra útlimi og ,,mótar" hreinlega upp á nýtt. Aðferð Ilizar- ovs hefur hlotið almenna viðurkenn- ingu og farið er að nota hana í næst- um öllum borgum Sovétríkjanna, einnig erlendis. Næstum 200.000 manns hafa hlotið lækningu með þessari aöferð. Einnig hefur eftir- meðferðin orðið miklu styttri en áð- ur. Til borgarinnar Kurgan í Siberíu kemur fólk frá öllum landshornum — fólk með hækjur, með aflagaða út- limi, fólk sem örvæntir. Hingað kemur það fólk, sem ekki hefir verið hægt að hjálpa á öðrum sjúkrahús- um. Fólk, sem leggst inn á þetta sjúkrahús, sem er einstakt í sinni röð, nær gleði sinni. „Hvaðámaður aðgeraef ekki vinna?" Hvernig maður er Dizarov? Þar eru sjúklingar hans og starfsbræður ekki sammála. Þeir fyrrnefndu lýsa honum sem mildum, óaðfinnanleg- um og mjö'g góðum lækni. Hinir síð- arnefndu töluöu um hæfileika hans, snilligáfu, mann sem teldi starf og líf eitt og hið sama. „Hann er þurr á manninn.. . Hann vill ekki tala um sjálfansig." Ilizarov tók á móti mér og sagði, þar sem hann hallaði sér aftur á bak í stólnum: „Nú, við skulum byrja.. . Eg vil ekki þurfa aö flýta mér." — Gavríl Abramovits. Mér var sagt, að þú tækir enga f ridaga og far- ir aldrei í sumarfrí. Það lítur út fyrir að þú lifir aöeins fyrir aðra og gleymir sjálfum þér? „Ég skil ekki .. Hvað á maður að gera ef ekki vinna? Sofa? Drekka? Leika sér? Tilgangur lifsins er fólginn í því að vinna. Já, ég hvíli mig en fer ekki í frí, en er það eitt- hvert afrek? Ég fór einu sinni á heilsuhæli og fór þaðan eftir viku." Taliö berst að starfsvalinu. Iliz- arov segir að eitt sinn er hann var drengur hafi hann orðið svo heppinn að veikjast. „Ég segi svo heppinn," heldur hann áfram, „vegna þess að þá byrjaöi þetta allt saman hjá mér. Við bjuggum í fjallaþorpi og ég var elsta barnið í stórri fjölskyldu. Eg haföi aldrei orðið veikur og fram að níu ára aldri hafði ég ekki séð lækni. Þá borðaði ég yfir mig af perum, sem höfðu verið úðaöar með eitri og var að deyja. Mamma kallaði á lækni. Eg man enn eftir honum: Traustur maður að sjá með horn- spangargleraugu og virðulegt útlit. Hann lét mig drekka fimm bolla af sjóðandi vatni, gaf mér sprautu og sársaukinn hvarf. Ég lifði þetta af, varð furðu lostinn og ákvað að verða læknir. Ég hafði fundið mér takmark tilaöstefnaað. 011 mín skólaár var ég ákveðinn í að verða læknir. Eftir að ég hafði lok- ið námi við skóla fyrir verkamenn fór ég til náms við Simferopolsk- læknaháskólann. Svo kom stríðið og allt breyttist. Við vildum komast til vígstöðvanna, en var synjað. Far- sóttir gengu á heimavígstöðvunum og það varð að bjarga fólkinu þar. Eftir að ég hafði lokið námi við læknaskólann, var ég sendur til Dol- govku, sem er 150 km frá Kurgan. Þar varð ég „héraðslæknir" — stundaði bæði börn og fullorðna. Ég tók á móti börnum, dró úr tennur og gerði plastískar aðgerðir.. . Þar skildi ég að það sem ég hafði mestan áhuga á var að laga líkamslýti og áverka." Líkamslýti og áverkar í öðru sæti — Var mikið um tilviljanir í lífi þínu? , ,Hvað skal seg ja ? Það var tilvilj- un að ég fór frá suöri til norðurs. Það var aftur á móti engin tilviljun að ég valdi lfkamslýtafræði. Mig furðaði á því, hversu mikið var af óleystum vandamálum á því sviði. Líkamslýti og áverkar eru hvað tíðni snertir í öðru sæti á eftir hjarta- og æðasjúk- dómum og helstu lækningaaðferðirn- ar þar þær sömu og á síðustu öld. Skurðlækningar með meiru taka ör- um framförum, en hér hafði allt stöðvast. Þetta heillaði mig. Svo að ég snúi mér aftur að starfs- vali, þá er ekki hægt að vera alhæfur á 20. öldinni og þess vegna er ekki að- eins mikilvægt að velja sér starf, heldur lika aö finna sér staö í því. Það er erfitt. Lifið í dag býður upp á of margar freistingar. Fara í leik- hús, bíó, lesa skemmtilega bók, það er að segja að neyta einhvers, sem aðrir hafa skapaö er auðvitað auð- veldara en að gera þetta sjálfur. Auðveldara.. . Og loks breytir þetta „auðveldara" lífinu í tilviijanakeðju og maðurinn týnir sjálfum sér smátt ogsmátt." — Afsakaðu, Gavríl Abramovits, en að minu mati hef ur þú undarlegar hugmyndir um f reistingar og neyslu. Þú telur upp leikhús, bió, bæk- ur... Þetta eru ekki einhverjar vör- ur, heldur andleg fæða. Hvernig getur nútimamaðurinn lifað án þessa? Er hægt að hugsa sér fulltrúa í mehntamannastétt, sem ekki hefur tengsl við menninguna ? „Hvað skal gera? Eg hef til dæmis stundum ekki tima til aö sinna menn- ingarlífi. Eg hef til dæmis heyrt að „Meistarinn og Margrét" eftir Bulgakov sé mjög gott verk, en hef alls ekki komist til að lesa bókina. Eg hef oft ætlað aö drifa mig í það og jafnvel byrjað, en ég hef alltaf þurft að lesa eitthvað, sem lýtur að starf- inu, sem ekki hefur mátt bíða. Ég er búinn að sætta mig við það. Og ég tel, að aðeins með því að hafna ýmsu fyr- ir annaö, sem er mikilvægara, megi ná því marki sem maður óskar." „Ef sköpunarstarf er unnið erþreytan ekki óbærileg " — Það er leitt að þú skulir ekki hafa haft tíma til að lesa verk Bulga- kovs. En þaö er skiljanlegt. I viðtali við ítalska leikstjórann Fellini rakst ég á þá staðreynd að á síðustu árum hafði hann ekki lesið neitt, ekkert utanaðkomandi til að trufla ekki eig- in lífsskynjun. Þetta er meðvituð sjálfstakmörkun. Hjá þér er það af því að þið neyðist til þess. Þú lest mikið um læknisfræðilegt efni og hef- ur ekki tíma til að lesa annað. Bæði þú og Fellini hafiö valiö annað af tvennu: Þið hafnið slíkum unaði sem lestur er til þess að. .. En ef fyrir hendi er ekki slík köllun hjá manni, á þá að vera að sannfsera hann til að fá hann til að takmarka lif sitt? Ég tel að það sé hollara fyrir mann að hlusta á góða tónlist heldur en að skrifa sjálfur léleg kvæði og svo framvegis. ,J2g tel mig ekki geta talað um list. Ég er líka illa að mér í því, hvert gagn er að hinum ýmsu tómstunda- iðkunum. Samt hef ég sjálfur teiknað, spilað á mandólín, balalaiku og harmóníku og fiðlan er enn til heima hjá mér. Nú er steina- og kór- allasafnið mitt það eina, sem ég leyfi mér að setjast niður við. En það kemur sjaldan fyrir. Stundum segi ég að sjálfstakmörkun sé hverjum Gavríl Abramovits llizarov læknír. Læknisaðferð hans hefur Motið almenna viðurkenningu í Sovét- rikjumim og víðar. Nœstum 200.000 manns hafa hlot- iö lækningu með þessari aðferð. manni nauösynleg. Einnig er mikil- vægt að búa yfir starfsgleöi í lífinu. Þá er nauðsynlegt aö hugsa ekki eingöngu um gleðina, heldur starfið — eyða ekki timanum til ónýtis. Ef sköpunarstarf er unnið, þá er þreyt- an ekki óbærilegJieldur gefur hún þér þvert á móti nýja krafta. Eg er þess fullviss að þörf er á dirfsku og hugmyndaflugi í hvaða starfi sem er. Eg tel hugmyndaflug vera leit að einhverju nýju. Það er ekki hver jum og einurn gef ið að finna upp nýja hluti. En hver veit fyrir-i fram hverjum það er gefið og hverj- um ekki? Það er gremjulegt hve fáir reyna en telja að slfkt sé aðeins fyrir óvenjulegt fólk. En allir þeir, sem skaraö hafa fram úr, hafa einhvern- tíma verið venjulegt fólk. .. " „Aðferðin okkar varð til„alHíeinu"!" — Ertusammálaþvíaömargarupp- götvanir í lífi okkar séu ekki full- kbmnaöar vegna þess að flest okkar láta skeika að sköpuðu og vantar þolinmæði? „Eg harma oft, hvefullorðna fólk- ið hættir fljótt að vera börn. Barnið hefur áhuga á öllu og spyr alltaf: „Hvers vegna? Það óttast ekki að vera talið heimskt. Það má alltaf uppgötva eitthvað óvænt í hinu dag- lega. Viö skulum taka dæmi sem er nærtækt mér. Aðferðin okkar. Hún varðtil„alltíeinu". Frá tímum Hyppokratesar hefur verið talið, að beinbrot greru mjög hægt vegna þess að í beininu er harð- ur vefur andstætt við aðra vefi lík- amans. Maður sem fótbrotnaði var settur í gifs og upp í rúm í marga mánuöi i óþægilega stellingu og sagt að hreyfa sig ekki. En maðurinn er lifandi. Hann hreyfir sig og samsetn- ing brotsins fór úr skorðum. Aftur þurfti að gera aðgerð og líða allar kvalir upp á nýtt.Orsökin var talin sú, að beiniö var lengi að gróa. Nú þegar okkur hefur tekist að sanna með þúsundum aðgerða að bein er einn þeirra vefja, sem eru hvað mest lifandi, og endurnýjar sig vel ef aðstæður eru góðar, virðist undarlegt að viðskyldum álíta að slíkir möguleikar væru ekki fyrir hendi. Getur verið eitthvað í manns- likamanum sem er passift? A sinum tíma lagði ég þessar spurningar fyrir mig og ég skynjaði með innsæi mínu að læknisaðferðir á sviði beinbrota voru úreltar. Og síðan fékk ég ekki frið fyrir þeirri hugsun, að það hlyti að vera hægt að finna eitthvað nýtt og gjörólíkt." „Árið 1950reyndi ég í fyrsta skipti tækiðmitt" , jSg ferðaöist um, hugsaði, flaug í flugvél, hugsaði, lagðist til svefns, hugsaði. .. Og las auðvitað mikið. Eg gerðist áskrifandi að öllu sem hægt var að fá í Dolgovku. Las dag og nótt. Fékk mér leyfi f rá störf um á eigin kostnað og fór til Moskvu og settist að á bókasöfnum. Eg varð að ná valdi á vísindum, sem ég hafði ekki vitaö áður að voru til.Þegar ég vann aö því að hanna tækið varð ég aolærasmíði... Tækið sem við notum er tiltölu- lega einfalt. Naglar eru reknir inn í beinin og teygt á. Utlimurinn vex um 1—2 millimetra á sólarhring. En það má ekki ætla, að þetta sé svona ein- falt. Það má ekki nota tækið eins og eitthvað sem hentar hverjum og ein- um. Við notum eina grundvallarað- ferð, en yfir 400 aðferðir eru til og stöðugt er uimið aö tilraunum og nýj- ungum." — Manstu eftir einhverjum af þeim fyrstu sem gengust undir þessa aðgerðhjáþér? „Ég man eftir andliti allra sjúkl- inga minna gegnum árin. 1 fyrsta skipti reyndi ég tækið mitt árið 1950. Það var fullorðin kona sem gekkst undir aðgerðina — ég man enn ættar- nafn hennar — Kroshokova. Hún haföi notað hækjur í 15 ár. Eftir meðferð okkar uxu bein hennar sex sinnum hraðar en vanalega. Hún sneri aftur heim og sendi okkur bréf, þar sem hún sagði að enginn hefði komið til að taka á móti sér einhverra hluta vegna og hún hefði þurft að fara fótgangandi níu kíló- metra leið, og fóturinn hefði staðið sigmeðprýði." „Sjúklingarnir okkar fara að ganga daginn eftir aðgerðina" — Eg sá í gestabók þinni að prófessor nokkur hefur skrifað: „Það lítur út fyrir að við stöndum ekki aðeins við upptök nýrrar stefnu í læknavísindunum, heldur lika við upptðk nýrrar afstöðu til liffæra- kerfisins í heild, nýrra aðferöa til virkrar fullkomnunar pess." Hvað viltu segja um þetta? „Hyppokrates bauð að i leit að sannleikanum ætti að snúa sér til náttúrunnar sjálfrar. Við reynum að líkja eftir nattúrunni sjálfri. Við hjálpum likamanum til að koma aft- ur á töpuðu samræmi. Og likaminn er reiðubúinn til þess. Eins og ég sagði áðan var hér áður fyrr höfð sú aðferð að setja sjúkling- inn í gifs og láta hann liggja nokkra mánuði í rúminu. En þetta er óeðli- legt. Náttúran sjálf kemur læknum til hjálpar. Til þess að lengja beinið borum við í gegnum það, en síðan byrjum við að teygja á því með að- stoð tækisins og teygjum á því um einn millimetra á dag.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.