Dagblaðið Vísir - DV - 23.03.1983, Blaðsíða 35

Dagblaðið Vísir - DV - 23.03.1983, Blaðsíða 35
DV. MIÐVIKUDAGUR 23. MARS1983. 35 DÆGRADVÖL DÆGRADVÖL DÆGRADVÖL Jón Björnsson frá Bólstaðarhlíð á viimustofu sinni, umkrhigdur tóluin þeim sem þarf til að vinna með gamlar ljósmyndir. Jón hefur haldið tvær sýningar á Eyjabátum aldar- innar, aðra í Vestmannaeyjum og hina í Reykjavik. Mynd BH. Hjartsláttur- inn í Eyjum *,Það var bátaf lotinn", segir Jón Björnsson, sem safnar Ijósmyndum af hverskyns bátum, hvaðanæva af landinu Fyrir réttum fjórum árum skruppu hjónin Jón Björnsson og Bryndís Jóns- dóttir suður til Vestmannaeyja. Það var í janúarmánuði, á þrettándanum, og þau voru að heimsækja dóttur sína og tengda- son, sem þar búa, en Jón er fæddur og uppalinn í Eyjum og áttu þau hjónin heima þar sjálf allt til ársins 1965. En þessi þrettándaför varð öllu afdrifaríkari en nokkurn hafði órað fyrir. Á heimili for- eldra tengdasonarins lágu frammi albúm með gömlum myndum og nýjum, eins og enn er víða til siðs, og rak þá Jón augun í ævagamlar ljósmyndir af bátum, sem hann þóttist bera kennsl á. Þetta voru bátar sem voru í Eyjum þegar hann var þar lítill drengur, og svo heillaöur varð hann af þessum gömlu myndum að hann afréð á stundinni að safna slíkum heimild- um liðinnar tíðar, hvar og hvenær sem hann gæti komið þvi við. Söfnunin tókst afburða vel, því að Eyja- menn skildu vel hvílíka nauðsyn bar til að forðamyndunumfráglötun. Fyrr envarði hafði Jón komist yfir ljósmyndir af all- flestum Eyjabátum frá upphafi og nú á hann nærri 500 myndir af 400 bátum. En bátar taka stundum hamskiptum á ævi- ferli sínum og allarslíkarbreytingarhefur Jón skráð og tekið með í reikninginn. „Mig vantar ennþá myndir af einum 50 bátum, sem illmögulegt er að fá," segir J6n, „en það er allt tilbúið fyrir þessar myndir, ef þær skyldu einhverntíma ber- ast. Eg hef þá skráða og allar tiltækar upplýsingar um þá og svo er bara að sjá hvaðsetur." — En hvar seturðu mörkin aftur í túnann? „Eg miða við vélbáta með dekki og þeir fóru að koma til Eyja laust upp úr alda- mótunum. Því miður á ég ekki þann fyrsta, „Knörinn", sem Sigurður Sigfinns- son, átti, pabbi Einars ríka. Hann var VE 73, kom til Eyja 1905 og var 14 tonn." óhappafleytan „ísland" I júnímanuði 1981 hélt Jón Björnsson aftur til Vestmannaeyja og i þetta sinn klyfjaður myndum af bátum af öllum staerðum og gerðum, og allir voru þeir merktir VE, einkennisstöfum Vestmanna- eyjaflotans. Sýningin var firna vel sótt, og þarf víst engan að undra það sem eitthvað ÞekkirtilíEyjum. „Auðvitað átti þessi sýning alveg sér- stakan hljómgrunn meðal sjómanna og harfnast það engra skýringa við," segir Jón., ,En það kom mér svolítið á óvart hve áhuginn var almennur og ekki síst voru það konurnar sem komu til aö skoða þess- armyndir." En það er mikil saga og löng á bak við hvern þann bát semmyndirnar sýna. Hver um sig var örlagavaldur á sinn hátt, sumir voru happafleytur og færðu sjómennina heila á húf i til eiginkvenna eða foreldra, en sumum tengjast aðrar minningar og myrkari. „Islandið" var talið alveg sérstök óhappafleyta. 10. januar 1912 fórust 5 menn á leið út í bátinn, þar sem hann lá í höfn í Eyjum, og aðeins þremur mánuðum síðar, þann 11. apríl þennan sama vetur, fórst svo „Island" með allri áhöfn. Þannig hafði þessi eini bátur grandað tveimur skipshöfnum, beint og óbeint, samtals 11 manns, á skömmum tíma. En þegar ég var drengur í Eyjum snerist allt í kringum bátana og sjósóknina. Hjartslátturinn i Eyjum—þaðvarbátaflotinn, oghugurinn var allur bundinn við hann." Góðar viðtökur En svo dró að hinu óhjákvæmilega — Jón hafði komist yfir flestar þær myndir sem fyrir hendi voru af Eyjabátum, allt frá Knerrinum til togara vorra tíma, og hvaö átti hann þá að taka til bragðs? Atti hann að láta gott heita og þar við sitja, eða færa út kvíarnar. Jón brá á hið síðasttalda ráðið, fór að safna bátamyndum hvaðanæva af landinu og varð þegar geysi- legavelágengt. ,,Mér hefur alls staðar verið frábærlega vel tekið. Eg krefst ekki mynda, ég bið og ég legg á þaö ríka áherslu að senda frum- gerðina strax aftur til eigandans þegar ég hef tekið eftir henni, hvort sem það er filma eða ljósmynd. Eg vil alveg sér- staklega þakka öllu þvi fólki sem hefur stutt mig og veitt mér drengilega aðstoð í þessu starfi og mér þætti vænt um að sem flestir vildu senda mér gamlar báta- og at- vinnulífsmyndir, og þó að fólk átti sig ekki á því hvað það er sem þær sýna, þá er mér fengur að fá þær til skoðunar, því að oft er hægt að ráöa fram úr þeim gátum, sem þessar gömlu myndir leggja fyrir okkur. Þetta eru dýrmætar heimUdir um sögu okkar allra og mikilsvert að halda þeim ttt haga," sagði Jón B jörnsson. Og öllum þeim tU upplýsingar, sem luma á slíkiun myndum, skal þess að lok- um getið að heimUi Jóns er að Gauks- hólum 2 í Reykjavík. Þessa mund tók Eiður Guðnason á sögufrægri stund — það er að morgni 1. septcmbcr 1972, þegar islendingar iœrðu landhelgi síiia út i 50 s jómflur. Myndin er tekin úti á Hala í birtingu. Málaö er yfir uafn og númer breska tog- arans. '¦ í \ '^assf^ Báturiun næs t okkur er Gullf oss VE184,11 tonu, með 22 hestafia Alf a-vél, smí öaftur úr eik og f uru af Jens Andersen í Vestuiaimaeyjum. Til hægri sést varðskipið Þór, hið fyrsta með því nafui, en til vinstri er uppskipunarbátur. i baksýneruMiökletturogYsti-klettur. Þessi tirðu afdrif margra báta i Eyjum og atmars staðar. Það er enski togarinn Black prinee, sem þarna Hggur og iiðast i sundur i f læðar má linu með KSifiö og S t óra-ðrn i baksýn. Það fcom leki að togarannm og var honum sigtt upp í fjöruua. Mannbjörg varð. Myndin er tekia á 3. áratugnum. Bryggjulífsmynd úr Ey jum, trulega tckin rétt fyrtr 1930. Stóri bá t ur inn tU hsegri er Lundinn, sem kom t U Ey ja 192«. Lengst til vinstri er fisfcur fluttur á banðvagni, siðan má grcina einn af fyrstu ka ssabílumun. sem til Eyja komu, og eiimig er þarna slúlka í h v ítti m fcjðii með hestvagn — sem sagt, á myndinni mætast f arartæki þriggja timaskeiða.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.