Dagblaðið Vísir - DV - 09.08.1986, Page 21

Dagblaðið Vísir - DV - 09.08.1986, Page 21
LAUGARDAGUR 9. ÁGÚST 1986. 21 nð höfum en líl ir okkar o c. Margir af GÁrstök- æifí%QC XJíXt. 1 .>, c' leldi r, Lyftuhrædd í blokk „Ég átti heima í háhýsi þegar ég var lítil, bjó á 6. hæð og 6 ára göm ul var eg í lyftunni þegar rafrnagnið íor Eg varð ofsahrædd, fékk alveg neiftarlega innilokunarkennd. Eft- ir drjúga stund var mér bjargað út og þegar rafmagnið kom aftur fór mamma með mig niður í lyftunni &g man hins vegar ekkert eftir því og alla tíð síðan hef ég haft óbeit a lyftum. Fyrst á eftir fór ég aldrei i þessa lyftu, labbaði upp og niður en þegar frá leið tók ég lyftuna upp. Eg hafði bara ekki úthald í annað. En ég stíg aldrei fæti inn í aðrar lyftur." Viðmælandinn er Kolfinna Knutsdottir. Eftir þennan um- rædda atburð bjó hún í 15 ár á sama stað en flutti að heiman fyrir fáein- um árum. Það lygilega er að hún flutt,, lbúð á 9. hæð í blokk. „Þessi ibuð kom upp í hendurnar á mér mig hafði langað að leigja mér íbúð' og finnst það alveg þess virði þótt eg þurfi að þramma stigana. Það ma segja að þetta sé góð æfing Ég nota lyftuna stundum til að senda dotið mitt upp en labba alltaf sjálf " Þegar talið berst frekar að lyftu- hxæðslunni segist hún alveg geta seð fyrir sér lyftur> tilhugsunm ein fylh hana ekki ótta en „alltaf þegar eg se lyftuatriði í kvikmyndum á eg von á að eitthvað komi fyrir Mer finnst líka mjög óbægiWt að L rzt í r misjalnle _ legu lífi en þess erui mörg dæmi að fólk lifi algerlega á valdi óttans. ; :: sjáum i' daglogu lífi, í sjónv.íu'pi,: eðabíói, ¦heyrum frásogn at eða tesum um nö geti vorið Vuettu- i'ráro kemur að rannsokiur. haia leitt tjós aó i-ælm er tvj svar sinmmi algengan hjá konum en koiium en" skiptar skoðanir eru vun ástæður þe«sa. Einhverjlr vllja reJýja þetta til þess að konur hafia nunna af testosteronÍTOrthóni. en karlar. „Aðrir hafa haldtð því fram að konur titeínki sér undirgefhí, dákvéðni og hræóslugirni. en kaiiar Jíeri htns' vegar aö.dylja ótta og leiti þá gjarnan á naðir Bakkusar eða annárra vítrtu-. gjafa.i þeirri viöfcilni." Auk vímugjafanna nöfnir Eiríkur aukna míiUwiiívslvi -æm algen- gustu hliörun "félks við.i'a>tni. Ví-i er að Ijotdinn aiíur liíir meo vundamálmu og ei' tregnr t.it að leita sér hjálpar hjá sal- eða ¦öðru sénnennt- við fælni er etrtkum tvenus konar oitir því hvort beitt er atferlisfræðileg- um eða „psykodynamiskum" leiöum en Eirikur er >>im af mátsvörum þeirra fyrrhefhaii. Fvrsta skref meðferðar er Æ tun'in; . sem ei Þegar tekist hefur að ná valdi" a auðveliíustu kríngumstædun- umfikrar hannsiguppog fcekut* lynr þær aðstajður sem erfiðari eru, og svo Kol! at koth. Sa -em hræðisl hunda skoðar i>rM ¦¦ rayndir af hunditm, hlustar síð- an á hund gelta í næsta her bergi, ter tnn í herbergið iþai scm hundur er fyor í lokuðu bi'u-i. þar næst stendur Hann t nokkuna metra fíar];i?gð fr^ iiundtnnmo s.frv, t.ins.h;tnnget Ur vertð rolegur í návist hunda." Gttiirior Gunnarsson sálfríeðr ingur hefur töluvert fengist vtð fælni. með „psy kody namiskura'' aðferðum en að hans sógn leggja þær áherslu á fmna ástæður fyrh* atferh og.breyta því í b'eínu framhatdj. „Ein ieið er að ky.nnast þvi gem maður hræðisi,' segii (.uni-u „1 ) i upp duíuðma. Vi'ft hræðum>t það sora við þekkjum ekki og eigum þyí auövelt með . að magna þaft upp, Menn þurfaþví í niörgum tilvikum aðeins að horfást í augu við pappírstígris-. dýrið, Eg er hins vegar þeirrar skoðunai" að .felni.,stafi oft áf: þvíað i okkur isa* otti s.em atór ei hefnr verið tjáður. Ottinn bom stíkur er eðhteg tilfinntng; það e'r náuðsynlegt að varast h;pttur os? eðlilec ðttaviðbrosro vera i læstu herbergi og fæ oft inni- lokunarkennd sem ég tel beina afletðingu af þessu atviki. Þetta hair manm auðvitað," bætir hún við „eg get til dæmis ekki farið í skola í New York þar sem húsin eru tugir hæða. Þetta getur stund- ura venð þreytandi. Þá set ég niður fynr mér hvort betra sé að taka t iTnaxT°f koma óþrevtt UPP eða labba. Niðurstaðan er alltaf sú að eg hleyp með bros á vör. Ég vil frek- ar leggja alla þessa áreynslu á mig heldur en að ganga í gegnum að yhrvmna skelfinguna sem er ofsa- leg- " -JKH háL u eig.lnleea verið skít- hrædduj. aUtnatt líf en fór ekki að upphfa og kynnast óttanum al- menmlega fyrr en á námskeiði sem eg for a fynr nokkrum árum. Þá fyrst gerð, ég mér ljóst að ég var samankrepptmv líkaminn var reyrður saman af stöðugum ótta ¦I1 rlUn.?ni Var ég ekki hræddur við eitt oðru fremur heldur bara allt og alla, segir Garðar Bald- vinsson. „Ég var eiginlega hættur W-T «°tta SVOna dagsdaglega bvi eg hafði komið mér upp bæling- EnStri S6m gerði mig annað hvort ævareiðan eða hreinlega lamaðtrnigsvoaðégfannekkitil nems^ Þa reyndi maður að hanga a gallharðn skynsemi sem var auð- vitað engin skynsemi heldur geld rokhugsun Undir oki hennar var tilfinnmgahfið gjörsamlega inni- byrgt og þegar ég fór loks að opna það a namskeiðinu kom í ljós að eg var gangandi púðurtunna." Garðar segir að samskipti sín við folk aður fyrr sýndu best hvernig þessi otti virkar. „Maður lærir formulur til að hegða sér eftir, til dæmts heilsa og segja allt ágætt, ensvoþegarfariðerútfyrirform- ulurnar verður maður hræddur og velur alltaf bara annað af tvennu ems og ég sagði, að reiðast eða lamast. Þegar Garðar er spurður nánar t^m^em SegÍSt hann hafe komist að ymsu nyju um tilfinning- ar sinar , framhaldi af því. „Ég fór að vmna af kappi í tilfinningum minum °S attaði mig fyrst á því að ymsar tilfinningar voru mér gjör samlega framandi eða þá að aðrar voru svo viðvarandi að mér hafði adreidottiðíhugaðþærværu tilfinnmgar eða kenndir. Ég hélt að þær væru bara eðlilegt ástand Pannig var með óttann og reyndar einsemdinalíka.Enégkomstlíka að þvi að eg var hræddur við það sem eg kallaði ótta. Og þessi ótti var eigmlega alltaf ótti við refsingu sfóar aðmmÍí- Það VM 6kki fvrr en siðar að eg kynnhst hreinum ótta ottanum sem ekki verður komist undan,viðþaðóþekktaeða„hmað genst næst". Til þess varð ég að opna allan óttann við refsingar og þa kom vmnan við innrætinguna þess, handahófskenndu boð og bonnsemmérvoru innrætt í æsku Óttinn vid óttann þetta „má ekki" viðhorf og , hvað heldurðu að fólk haldi". Ég var Semse ákafl,ega ^vöfaldur í roðinu, hfði tvofoldu tilfinningalífi; mínu eigm sem ég var hættur að taka mark a og einhverju tilbúnu þar sem eg var sífellt að reikna út hvað aðnr hugsuðu um tilfinningar mín- SySS-fffi °g Serðir. Fyrst var Það fjolskyldan, ættin og skólinn en þegar fram í sótti bættust við vmnufelagar, kunningjar, vinir og loks allt samfélagið." Garðar telur að þessi ótti eigi sér ekKi ema afmarkaða orsök, nefhir mnrætinguna sem lykilatriði, „en egheld að upplagið eða mitt eigið eðh valdi miklu um. Það hlýtur að vera eitthvað í mér sjálfum sem hleyptt mnrætingunni í þennan farveg. Samspil aðstæðna og eðlis getum við sagt. Annars er þessi innræting náskyld ofsatrú og strongum guðsótta sem hefur ein- hvers konar helvíti að launum fyrir vonda hegðun og himnaríki fyrir gooa. Boðskapurinn var enda mjög einfaldur: Ef þú verður ekki góður H Tu"Lþér stranSlega refsað. Handahofið sem ég minntist á gerði það hka að verkum að það var al- veg sama hvað ég gerði, mér var alltaf refsað, ef ekki af öðrum þá refsað! eg mér bara sjálfur. Allt var oleyfilegt. Jafovel það að vera m-æddur." JKH

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.