Alþýðublaðið - 04.07.1921, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 04.07.1921, Blaðsíða 1
Oefið tit &,t .^lþýduflolflcniftm* 1921 Máaudagian 4. júlí. 150 tölubl. £itlu-^síi-styrj819ii, Ófarir Grikkja fyrir Kemalistum og Bolshevikum. iHvað verður um Konstantinopel? Eilendu símskeytin eru daglega að flytja fregnir um styrjöld þá, sem undanfarið hefir verið háð í Litlú Asíu I skeytunum eru Ke- maiístar oft nefndir á nafn, en mönnum rnun lítt Ijóst hverjir þeir eru og er því rétt að gefa hér stutta skýringu á því. Þegar Bandamenn settu tyrk- aesku stjórninni í Konstanttuopel sína ósvífau friðarkosti, eftir heims- styrjöldina, tók einn af aíkvæða- mestu mönnum Ungtyrkja, Mus- tapha Kemal, að safna leyfunum af Tyrkjaher til þess að verja sjálfstæði hinnar tyrknesku þjóðar gegn yfirgangi VesturEvrópu stór- veldanna. / Eru síðan fylgismenn faans nefndir Kemalistar. Sam- kvæmt friðarsamningum soldáns- sriórnarinnar í Konstantinopel og Bandamanna, mátti svo heita, að Tyrkir væru þurkaðir út úr tölu sjáifstæðra þjóða. Þeir voru sviftir nær öllum löndum í Asíu, en héldu aðeins eftir landtanganum með Konstantinopel, og að þeir mistu ekki þá borg með er sjálf- sagt þvf einu að þakka, að banda- menn geta ekki orðið ásáttir um hvað við þann „dýra gimstein" eigi að gera. Alia langar þá í haan. Hitt urðu þeir ásáttir um, að heimta eftirlitsrétt með öllum atvianumálum og fjármálum Tyrkja. Er það hin rnesta svívirða að sjá hvernig Vestur Evrópustórveld- 1a hafa reynt að auðga sjálí sig á reitum Tyrkjaveldis, en þó er slík framkoma ekki ný í sögu stórveldastefnunnar. Bretar, Frakk- ar, Italir og Grikkir hafa allir reynt að skara eld að sinni köku ¦Og það eftir mætti. Móti græðgi þessara líkja til Alúðarþakkir til allra þeirra, er auðsýndu hjálp og hluttekningu við fráfall og jarðarför skipstjóra Jóhannesar Bjarnasonar frá Þingeyri. Frá konu hans og börnum. auðs og landa reis Mustapha Ke- mal ög hans fylgismenn. Þeir bjuggust fyrir í Litlu-Asíu og settu með sér stjórn f Angora. Neitaði hún að viðurkenna friðar- samninga Konstantinopelstjórnar- innar og bandamanna, en leitaði hjálpar bjá bolsivfkastjórninni í Moskva, sem einnig hefir átt í vök áð verjast fyrir fjandskap auð- valdsrfkjanna. Þessi einarðlega framkoma Kemalistanna gerði bandamenn tilleiðanlega til þess að endurskoða friðarsamningana og slaka á krófunum við Tyrki, en Grikkir tóku þvi fjarri og kusu heldur að hefja ófrið á hendur Kemalistum upp á eigin spýtur. Hófst viðureignin fyrir alvöru I marz í vetur og gekk Grikkjurn í fyrstu vel. Nú hafa Kemalistarnir fengið liðsstyrk frá bolsivíkum og stríðsgæfan hefir snúist á sveif með þeim. Skeytin kunna ekki frá öðru að herma en nýjum og nýjum ósigrum Grikkja. Samkvæmt siðustu skeytunum í gær, eiga Ke- malistar skamt eiít ófarið til Sku- tari, sem stendur á ströndinni við Bosporus beint á móti Konstan- tinopel. Leiðin til Konstantinopel er op in Kemalistunum og bolsivíkum, Tyrkjasoldán býst til að flyja borginá. Eftir er að vita hvað bandamenn gera nú eftir þessa ó- væntu viðburði. En hvernig sem veltur má búast við miklum tíð- indum úr þessari átt áður en langt iíður. Söngflokknrinn, sem sungið hefir við konungskomuna, ætlar að halda konsert i Nýja Bió i kvöld kl. 71/*. jÆenning og kurieisi. Alment er talið að miðstöð menningarinnar i hverju landi séu kaupstaðirnir. Þar eru samankomin á einn stað helstu menningartæki nútfmans, svo sem bókasöfn, lista- söfn, Ieikhús, kvikmyndahús, aíls- konar vélar, sem inna sitt verk aí hendi fljótt og vel, og margskon- ar lffsþægingindi og nautnalyf, sem ekki þekkjast úti um sveit- irnar. Vegna þessa er því mjög á Iofti haldið, hve menningin og kurteisin sé á mikið hærra stigi í kaupstöðum en í sveitum, og þá auðvitáð þvi meir,1 sem kaupstað- urinn eða borgin er stærri. Það mætti lika ætla að svo væri, og þvi verður mörgu fólki utan af landsbygðinni að fyllast lotningar- fullri auðmýkt, þegar i kaupstaðinn kemur. Því finst ált svo „íínt" og viðhafnarmikið, sem þar getur að lita, og það sjálft verða svo Iftið og aulalegt innan um stórhýsin og skrautlegu búðirnar. En kaup- staðarbúar" Ifta aftur á móti með svo óendanlega smáum augum á „sveitadónana", sem ekki kunna einu sinni að ganga á götu eða taka ofan höfuðfatið svo i Iagi sé og vita ekki hvað kurteisi er. Manni verður þvi að gera nokkrar kröfur til þessa „fína" íóiks í kaupstöðunum hvað menn- ingu og kurteisi snertir, og veita þvi ekki fullkomna lotningu fyrri en það er reynt, að það kunni alla sæmilega háttprýði og kurteisi. Eg hefi ekki alið aldur minn hér í borginni, kom aðeins hingað til þess að sjá hina margumræddu Reykjavik — höíuðstað rikisins — til þess að Síta á menningarblóma hennar og andans aðal. Og mér

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.