Alþýðublaðið - 01.04.1967, Blaðsíða 8

Alþýðublaðið - 01.04.1967, Blaðsíða 8
Andri ísaksson: íetnam o Framsöguerindi flutt á almennri ráðstefnu iím Víetnam í Tjamarbúð, 26. febrúar 1967 Land'og þjóð Á UNDANFÖRNUM árum hafa fá lönd verið jafnumtöluð og smáríkið Vietnam í Austur- Asíu. Ríki þetta var áður, eins og fle^tum mun kunnugt, hluti af hinii svonefnda Franska Indó- kína. V:ar farið að tala um þetta land sém sé.-stakt ríki, eftir að Frakkar hrökkluðust frá Indó- kina 1954. i 1 i Til Ýietnam teljast þrjú fyrr- verandi furstadæmi: Tonkin njrzt, þá Annam langt og mjótt, og. lokSj Cochinchine — eða Kok- Mnkína; — syðst. Lönd þessi bjSggja 1 margar þjóðir og ólíkar Vtm hit,t og þetta, en fjölmenn- asta þjóðin í öllum löndunum err hin; sama, Víetnamar. Tala Vtfetnamar mál,; sem er skylt kín- Versku. Nafn landsins, Víetnam, merkir „hið f járlæga suður." vVíetnam á siár langa og merka sögu. .Áhrif \ Kínverja, hinna ..¦^oldugu frænda og granna að UiQrðan,-, voru löngum rík í land- iítu, o| undu Víetnamar þeim iila. S^ga landsins verður ann- ars rakin mjög stuttlega hér, og t&kmörkuð fyrst og fremst við sam sjsipti Frakka og Víetnama. ¦':¦•¦'.. Nýlendustjórn Frakka í Vietnam. Það var árið 1859, sem Frakk- ar hófu beina landvinnijnga í Víetnam. Lögðu þeir þá undir sig borgina Saigon og nágrenni Rennar. Að yfirvarpi fyrir her- hlaupi sínu höfðu Frakkar of- sóknir víetnamskra keisara á hendur kaþólskum mönnum í landinu. Frakkar létu ekki þar við sitja, og héldu áfram hernámi landsins. Árið 1883 má segja, að 'allt landið hafi verið hernumið, og fjórum árum síðar var Indó- kínasambandið stofnað. Það var nokkuð misjafnt, hve Frakkar höfðu mikla tilhneigingu til að stjórna landinu með harð- ýðgi. Fór þetta að miklu leyti eftir landstjórum. Margir þeirra sýndu mikla harðýðgi, eins og t. d. Paul Doumer, sem stýrði landinu 1897 — 1902. Víst er um það, að uppreisnir voru tíðar. Bar fyrst í stað mest á andstöðu mandarínanna, hinnar öflugu embættismannastéttar. Síðar lét hin vaxandi borgarastétt landsins nokkuð að sér kveða skamman tíma. En sú hreyfing, sem átti eft- ir að draga stærstan dilk á eftir Andri fsaksson ¦ i sér, var r^ttæk og þjóðernisleg hreyfing, sém menntamenn stóðu fyrir. Varðj þessi hreyfing, eink- um áhrifarik upp úr 1927. Ho Chi Minlx í marzmánuði 1930 stofnaði maður að nai'ni Nguyen Ai Quoc Indókínverska kommúnistaflokk inn í Hong Kong. Maður þessi, sem siðar tók; sér nafnið Ho Chi Minh, varð leiðtogi þeirrar bar- ¦ : w . ¦ ¦ ¦¦¦:¦¦¦ : :'¦¦:.". . ¦ ¦:.¦¦¦¦,.'¦¦.¦¦..¦¦.'¦ ¦-¦ „6að hefur aldrei fyrirfundizt góð styrjöld eða illur friður" (Benjamín Frahklín). áttu, sem tekin var upp gegn Frökkum og öðrum útlendingum í landinu: Nafnið Ho Chi Minh þýð- ir ,,sá, sem færir ljósið." Árið 1941, í septembermánuði, eru Víetminh-samtökin stofnuð, einnig að frumkvæði Ho Chi Minh. Víetminh, eða Sjálfstæðis- bandalag Víetnam, voru sameigin- Ieg samtök kommúnista og ým- issa þjóðernissinna, sem vildu reka af höndum sér alla erlenda íhlutun, frakkneska, japanska eða aðra, og koma á lýðræðislegra stjórnarfari í landinu. í ágúst 1945, um það bil, sem Japanir eru að hverfa brott úr landinu, og áður en Frakkar hafa haft ráðrúm til að leggja undir sig landið að nýju, lýsa Ho Chi Minh og stuðningsmenn hans yf- ir stofnuh víetnamsks lýðveldis. Er Ho tilnefndur forseti þess 2. marz 1946. Allt árið 1946 standa yfir erfiðir samningar milli Víet- minh og Frakka, og var einkum ágreiningur um hið hrísgrjóna- ríka Kokkinkína. Undir lok árs- ins ástunda báðir samningsaðilar gagnkvæmar ögranir með her- hlaupum, og má segja, að um áramótin 1946—'47 hefjist styrj- öld sú þeirra á milli, sem fræg er orðin, og stóð á 8. ár. Á árunum 1948—'50 reyna Frakkar að koma fótunum undir víetnamskt ríki aff sínu skapi, og var lahdið sjálfstætt að nafninu til. Yfir þetta ríki sitt setja Frakkar veiklyndan mann, Bao Dai að nafni, fyrrverandi Annams keisara. Um svipað leyti gerast aftur atburðir utan landamæra Víetnam, sem áttu eftir að verða andstæðingum Frakka allmjög til styrktar, þ. e. valdataka komm- únista í Kína undir forystu Mao Tse-tung. Stjórn Maos viður- kenndi stjórn Ho Chi Minh sem hina einu löglegu stjórn landsins þann 16. janúar 1950. Osigurinn við Dienbienphu Stríðið heldur áfram. Frakk- ar fjölga mjög í liði sínu þar eystra, en senda þó aðeins at- vinnuhermenn þangað, þess er rétt að geta. Færustu herforingj- ar Frakka eru sendir austur, eins og t. d. de Lattre de Tassigny, sem lætur lífið i flugslysi 1952. Undir stjórn Henri Navarre hers- höfðingja er gerð áætlun um að reisa - svokallaða „sóknarstöð" uppi í hálöndum Tonkin, þar semHver er mín sök? skæruliðar Víetminh réðu lögum og lofum. Var stöðin reist í grunnum dal að nafni Dienbien- phu, og settur yfir hana riddara- liðshershöfðingi nokkur, Mirhel de Castries. Þessi umdeilda á- kvörðun Frakka gaf herjum Víet- minh, undir forystu Vó Nguyen Giap, tækifæri til að gera út um striðið á skömmum tíma. Víet- minh var miklu sterkara þarna en Frakka hafði órað fyrir. Eink- um kom það Frökkum á óvart, hve birgðaflutningar gengu vel og reglulega til 'herja Giaps, en frumskógurinn var kvikur af fólki, sem bar og dró hermönn- um Víetminh vistir og skotfæri. Megináhlaup Víetminh á herstöð- ina í Dienbienphu hófst í marz 1954, og stóð úrslitaorrustan sam- fleytt i 55 daga. Lyktaði henni með fullum sigri Víetminh, þrátt fyrir gífurlega tæknilega ^fir- burði Frakka. Friður saminn í Genf Þessir viðburðir ollu stjórnar- skiptum í Frakklandi, rétt einu sinni. Nýi forsætisráðherrann, Pierre Mendés-France úr flokki róttækra, hét því að koma á friði í Víetnam innan mánaðar frá því, að stjórn hans tók við taumun- um. Við þetta stóð Mendés- France. Samningar voru undir- ritaðir á ráðstefnu 9 ríkja í Genf aðfaranótt 21. júlí 1954. Með samningunum var Víetnam skipt í tvennt til bráðabirgða, og fylgdi markalínan Ben Hoi-fljóti, sem er við 17. breiddarbaug. Herir Víet- & 1. apríl 1967 ALÞYÐUBLAÐIÐ

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.