Dagur - 21.12.1944, Blaðsíða 1

Dagur - 21.12.1944, Blaðsíða 1
ANNALL DAGS Auglýst hefir verið í blöðum landsins fyrirhuguð útgáfa ís- lenzkrar alfræðabókar. Fjöls- vinnsútgáfan í Reykjavík hyggst gefa verkið út og hefir ráðið til aðstoðar nær 50 þjóðkunna rit- höfunda, vísindamenn og lista- menn, er rita eiga um sérgreinar sínar. Gert er ráð fyrir, að bókin verði alls tólf bindi, og hvert bindi um 500 blaðsíður. Sé hver blaðsíða að leturmergð eins og tvær Skírnissíður. Um 2000 myndir verða í ritinu. Verðið er áætlað 80 krónur hvert bindi, óbundið, en 120 krónur í skinn- bandi. Aðakitstjóri verksins er Árni Friðriksson, fiskifræðingur, en aðstoðarritstjóri Eiríkur Kristinsson cand. mag. Aðalút- sölumenn á Norðurlandi eru Finnbogi Jónsson og Jóhann Guðmundsson, Akureyri. Á fjárlagafrumvarpi því, er samþykkt var á Alþingi sl. þriðjudag, er ákveðin heiðurs- launagreiðsla, að upphæð 6 þús- und krónur, að viðbættri dýrtíð- aruppbót, til Gunnars Gunriars- sonar skálds á Skriðuklaustri; Pétur A. Jónsson óperusöngvari Miii XXVII. árg. Akureyri, fimmtudaginn 21. desember 1944. 48. tbl. Byggingarstyrkur að 3^5 hlutum til Akureyrar- spítala samkvæmt uýju frumvarpi á Alþingi Þessi stuðningur, ásamt rekstrarstyrk, er bundinn því skilyrði, að vild ráðherra, að nærliggjandi sveitir taki þátt í byggingu og rekstri sjúkrahússins Oratorio Björgv. Guðmundssonar, „Frið- ur á jörðu", flutt í vetur á vegum Tón- listarfélagsins í Reykjavík. Verkið nýkga prentað í vandaðri útgáfu. er sextugur í dag. Blaðið vill færa þessum ágæta og glæsilega listamanni beztu þakkir og árn- aðaróskir. — Fyrsta ísl. óratóríóverkið, sem samið og prentað hefir verið, „Friður á jörðu" Björgvins Guð- mundssonar, tónskálds, — verður flutt í Reykjavík í vetur af Tón- listarfélagi höfuðborgarinnar. — Tónskáldið staðfesti þessa frétt, er Dagur kom að máli við hann nú fyrir skemmstu. ,Verkið verður sennilega flutt opinber- lega seinnipartinn í marz," sagði Björgvin. „Kór Tónlistarfélags- ins og hljómsveit flytja. Dr. Urbantschitch æfir verkið og uppfærir, en eg mun, að ósk fé- lagsins, stjórna einhverjum kon- sertum. — Þetta verður í fyrsta skipti, sem slíkt verk er flutt hér? „Já. Óratóríó mín, „Streng- leikar,, og „Friður á jörðu", sam- in við ljóð Guðmundar Guð- mundssonar, skálds, er að því eg bezt veit, einu íslenzku óratór- íóverkin, sem samin hafa verið. Kantötukór Akureyrar hefir flutt brot úr báðum'verkunum, en þetta verður í fyrsta sinni, sem það verður flutt í heild sinni." — Þú fyrirgefur fáfræðina, — en viltu ekki skýra nánar fýrir Fjárlög af greídd - þíngí f restað Ekki gert ráð fyrir neinum greiðslum til dýrtíðarráðstafana Stjónarflokkarnir ganga af áburðarverk- smiðjumálinu dauðu mér, hvað óratóríó merkir? „Óratóríó er sérstakt form tónlistar, — dálítið hliðstætt óperunni, — það samanstendur af fjölda laga, — sjálfstæðra laga, — en er þó samhengisverk, — tengt í heild. Þetta verk er t. d. 47 sjálfstæð lög, einsöngvar, tví- söngvar og kórlög, — en þó er verkið ein heild." ' — Hvenær samdirðu verkið? „Fyrir um það bil tuttugu og fimm árum, — þ. e. a. s„ þá gerði eg frumdrög að því. En fyrir 10 árum hreinritaði eg verkið og breytti þá mörgu, — feldi niður og bætti við." — Og nú er verkið komið út í vandaðri útgáfu? „Já, mjög vandaðri útgáfu, — prentað í Englandi. Eg er útgef- andanum, Norðra, þakklátur fyrir að hafa ráðist í það fyrir- tæki. Eg tel að það sé mjög merkur bókmenntaviðburður, er hið fyrsta íslenzka óratóríó er út- gefið, — og þó mun slíkt ekki vænlegt til fjár nú, frekar en önnur tónbókaútgáfa á íslandi. Er það gott er útgáfufyrirtæki vinna slík menningarverk, og láta ekki óvissu um fjárafla slíkr- ar útgáfu hindra sig í því. Verð- ur það v*onandi metið að verð- leikum síðar." Ófullnægjandi afgreiðsla málsins gRÁÐABIRGÐAFJÁRLÖG ríkisstjornarinnar voru sam- þykkt á þingfundi sl. þriðjudag og síðan var þingi frestað til 4. janúar næstk. Stjórnarflokkun- um tókst að afgreiða tekjuhalla- laus fjárlög á pappírnum með því að ætla ekki einn eyri til dýrtíðarráðstafana og hækka áætlanir tekjuliða svo mjög, að tvísýnt er um, að þeir fái staðizt. Er því ennþá raunverulegur tekjuhalli á fjárlagafgreiðslunni, er-nema mun a. m. k. 30 milljón- um króna. Tveir nýjir tekjuliðir stjórnarinnar eru líklegir til þess að vekja athygli. Er þar fyrst hækkun tekjuskattsins með tekjuskáttsviðauka á landsmenn, er nema mun 6 milljónum króna samkvæmt áætlun frumvarpsins. Hin tekjuaukningin er hækkun á tekjum Landsímans um 3 milljónir króna. Virðist því sem ítórfelld hækkun á landsíma- gjöldum sé í uppsiglingu. Mun þó flestum, er símann þurfa aðjj! nota, þykja nógu vel róið þar áður. 100 ára afmæli ; !; í dag eru liðin 100 ár síðan !j !; vefararnir 28 í Rochdale á'; |j Englandi opnuðu búð sina við!; ;;Toad Lane í Rochdale, — ;!fyrsta vísi samvinnuhreyfing- !: arinnar. — Þessa stórmerka ! atburðar er minnst í dag víða l !;um lönd, m. a. í Englandi, f !; þrátt fyrir stríð og ógnir. ís- i| lenzkir samvinnumenn kusu að minnast afmælisins í sum- ar, meðan dagur var lengstur ? og veður björtust. Voru þá'! haldnar minningarhátíðirt i víða um land, fjölmennust að Hrafnagili, þar-sem S. í. S. og z K. E. A. fifridu til samvinnu- \ ;! hátíðar. Á 2. síðu blaðsins í dag er ";! þessa söguríka dags nánar (Framhald á 8. síðu). !| getið. KAU TÍÐINDI hafa nú gerzt á Alþingi í sambandi við sjúkra- hússmál Akureyrar, að heilbrigð- is- og félagsmálanefnd Nd. hefir flutt frumvarp um breytingu á sjúkrahússlögunum frá 1933. — Er gert ráð fyrir, að ríkið styrki byggingu þriggja „fjórðungs- sjúkrahúsa" á landinu að 3/5 byggingakostnaðar og greiði auk þess nokkurn rekstursstyrk. Þessi stuðningur er þó, skv. frumvarp- inu, bundinn því skilyrði, að vild ráðherra, að nærliggjandi sveitarfélög öll, 'er gera má ráð fyrir að hafi not sjúkrahússins, gerist aðilar að byggingu og rekstri sjúkrahússins. • Orðrétt segir svo í frumvarpi nefndarinnar: Á eftir 9. gr. laga nr. 30/1933 komi ný grein, svohljóðandi: Ríkissjóður greiðir sveitar- (bæjar-, sýslu-)félögum allt að tveim fimmtu kostnaðar af að reisa almenn sjúkrahús ,sjúkra- skýli eða læknisbústaði, sem reistir verða samkvæmt ákvæð- um laga þessara, enda fallist ráð- herra á þörf þeirra framkvæmda og meti þær við hæfi. — Ef í hlut eiga sjúkrahús, er ráðherra viðurkennir sem fjórð- ungssjúkrahús, eitt á Vestfjörð- um, annað á Norðurlandi og hið þriðja á Austurlandi, greiðir rík- issjóður allt að þrem fimmtu byggingarkostnaðar. Ráðherra er heimilt*) (Leturbr. Dags) að gera það að skilyrði viðurkenn- ingar fjórðungssjúkrahúss, að ÖLL þau sveitarfélög í grennd sjúkrahússins, er ætla má, að hafi þess samsvarandi not, takist á hendur eign og ábyrgð fyrirtæk- isns og gerist aðilar að rekstri þess samkvæmt ákvæðum laga þessara. Ríkissjóður greiðir fjórðungs- sjúkrahúsum árlega eftir á rekstrarstyrk, er nemi 100 krón- um á sjúkrarúm, *auk viður- kenndrar verðstuðulsuppbótar á hverjum tímaj og að auki allt að þeirri fjárhæð, er ner|ii þeim halla, sem sjúkrahvrs blíður itf- viðskiptum við innlenda-sjúkd: inga, sem heimilisfastir erti utSa þeirra sveitarfélaga, er að sjúk^a- húsinu standa, miðað við það, áð daggjöld sjúkrahússins fyrir þá sjúklinga séu ekki lægri en dag- gjöld landsspítalans á sama tíma. — Þessi hluti rekstrarstyrksins má þó aldrei ná þeirri fjárhæð, að sjúkrahús beri meira úr být- um fyrir vist utansveitarsjúkl- inga en nema kostnaði í sam- bærílegu ríkissjúkrahúsi eða sjúkradeild. Ráðherra er heimilt að greiða öðrum sjúkrahúsum sveitar- (bæjar-, sýslu-)félaga en fjórð- ungssjúkrahúsum samsvarandi rekstrarstyrk vegna halla af við- skiptum við utansveitarsjúkl- inga, enda nemi þau viðskipti verulegum hluta af heildarvið- skiptum sjúkrahússins. Eins og sjá má af þessu, er hin upphaflega fjórðungssjúkrahúsa- hugmynd, þ. e. bygging og rekst- ur ríkisspítala í f jórðungunum, lögð á hilluna. Skoðanir hafa verið skiptar um hagkvæmi þeirra hugmynda. Hins vegar mun hafa verið gert ráð fyrir því, að Úr því að Alþingi ekki vildi ganga inn á þá braut, mundi það sjá til þess, að sjúkrahúsamál fjórðunganna, og þá sérstaklega sjúkrahússmál Akureyrar og ná- grennis, þar sem það mál er mest (Framhald á 8. sífiu.) Glæsilegur árangur af Noregssöfnuninni s.l. sunnudag Sl. sunnudag fóru skátar og skólafólk um bæinn að tilhlutun Akureyrardeildar Rauðakrossins og Norræna félagsins til þess að safna fatnaði til hjálpar bág- stöddu fólki í Noregi. Árangur- inri varð glæsilegur. Bæjarbúar gáfu af „góðum hug og örlátum" eins og spáð var hér í blaðinu. Á skömmum tíma barst hvert. bílhlassi^ af öðru og er leið á dáginixSiiátti heit|t að afgreiðslu- he.rbergá- dg ski^lfetofa gamla pésthússins værú ^^tll af fata- bí^glúÍQ. Er áröíjgufcinn af söfn- uainnf-1 b'æi'iu^s^ ^íirisímesta sótna. '~'\n' & "pm ' ;^.*i

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.