Dagur - 11.02.1959, Blaðsíða 2

Dagur - 11.02.1959, Blaðsíða 2
DAGUR Miðvikudaginn 11. febrúar 1959 ¦Steinaldarmaður ritar „Akureyrarbréf" Ritstjóri Morgunblaðsins gerir gamansamar tilraunir á frumstæðum einstaklingi Kunnir eru nokkrir æít- flokkar steinaldarmanna í heimi okkar í dag, og geymast þeir eins og gamlar leifar annars löngu liðins tíma í sögu mannkynsins. Þegar eg las „Akureyrar- bréf" Morgunblaðsins fyrir einni viku, datt mér í hug, að bréfið væri skrifað af stein- aldarmanni, sem Bjarni aðal- ritstjóri hefði kennt stafrófið í því skyni að gera á honum mannfræðilegar athuganir sér til gamans, vita, hve mikið væri hægt að „manna" einn einstakling af frumstæðasta ættbálki þeirrar tegundar í dýraríkinu, sem kallast „homo sapiens". Eg skal viðurkenna, að þessi hugdetta mín um steinaldar- mann að baki bréfaskriftum Morgunblaðsins er aðeins einn möguleiki af mörgum um lausn þeirrar gátu, hver hafi párað þetta bréfkorn á ábyrgð .ritstjóra Morgunblaðsins. Eg vil slá þann varnagla, m. a. til þess að gera núlifandi stéin- alcJarmönnum ekki rangt til. Það er sem sé hugsanlegt, að innan um allan þorra meðal- greindra íslendinga leynist einn og cinn einstaklingur, sem svo cr langt frá meðal- viti, að iiann jaðri við að vera á stigi steinaldarmanns. Tak- markatilíellin eru stundum óljós. ORÐSKÝRINGAR 'STEINALDARMANNSINS. Steinaídargáfurnar skína í gegn, þegar bréfritari er að draga ályktanir af því litla, sem hann veit og skilur í sam- bandi við nafnið „Herjólfur". Þekking bréfritara er þessi: Herjólfur hét bóndi og var á :skipi mcð Hrafna-Fióka. Hann drap roJlur úr hor, af því að hann sinnti ekki hey- öflun. Svona einföld atriði geta steinaldarmenn munað og haft nokkurn veginn rétt eftir, ef það er lamið nógu oft inn í hausinn á þeim. Bréfrit- ari hefur ekki hugrnynd um, hvort aðrir en þessi umræddi Herjólfur hafa borið sama nafn í langri sögu norrænna og íslenzkra nafngifta allt til þessa dags.Þar sver þekkingin sig enn í ætt við steinöld, og vegna algers skorts á skyn- samlegum hugsunarhætti,gef- ur hann sér það, á steinaldar- manns vísu, að enginn annar Herjólfur hafi yfirleitt nokk- urn tíina verið til. Og sniám saman verður hann, vegna fá- fræði sinnar og lítils vits, sannfærður um, að merkingin í orðinu ílerjólfur hljóti að vera: maður, sem drepur roll- ur úr hor, eða e. t. v. maður, sem á horgemlinga. Svo þegar Bjarni spyr steinaldarmann- inn sinn: „Veiztu, góður, hvað Herjólfur merkir?" Þá svarar steinaldarmaðurmn á auga- bragði: „Maður, sem drepur rollur úr hor'." Og Bjarni, sem er maður gamansamur og léttur í lund, hlær sennilega við og klappar honum á öxl- ina. Þá eru líkur til, að Bjarni segi: „Veiztu, góður, hvað Bjarni merkir?" Þá mun steinaldarmaðurinn svara: „Góður maður, sem á að ráða óllu í landinu!" Alyktunar- hæfileiki af þessari gráðu er sannarlega að skapi Bjarna, og hann dillar þessu mami- fræðilega tilraunadýri sínu og gerir á bví Heiri skemmtilegar tilraunir, eins og þegar verið er að stagla einni og einni setningu í kráku eða páfa- gauk. Það er ef til vill fyrirgefan- legt, þótt steinaldarmaður Morgunblaðsins sé linur í etýmólógíunni, eins og eg hef sýnt fram á. Enda er honum það margsinnis fyrirgefið af minni hálfu. Á sama hátt vor- kenni eg honum í sambandi við annan málflutning hans, er hami hættir sér út á þann hála ís að ræða efnislega þan mál, sem nú eru efst á baugi í síjórnmálaumræðum, ENÐURPRENTANIE ÚR BARNASKÓLABÓKUM. Eftir að hafa flaskað á upp-" runa- og orðskýringafræði, slær hann um sig með sagn- fræðilegum „rókum". Aðferð- in cr sú, að hann prentar upp úr einhverri barnaskólabók í íslandssögu alkunnar stað- reyndir, svo sem um endur- reisn Alþingis, samkomuár hins endurreista Alþingis, hvenær stjórnarskráin var veiít íslendingum og fleira gott, sem ganian er að rifja upp, þar á meðal uni þing- mannatölu á Alþingi í liðug 100 ár. STAÐREYNDAÞULUR STEINALDARMANNS. Eíi cins cg steinaldarmanns var von og vísa sleppir hami algerlega að miniiast á aðal- atriði málsins, sem sé: grund- völl kjördæniaskipunariimar frá fyrstu tíð. Steinaldarmað- urinn þylur síaðreyndaþulur eins og páfagaukur, en álykt- anir getur hann ekki dregið af cinföldustu þekkingarafrið- um. Það veitir harla litlar upplýsingar um kjörtlæma- skipunina, ])ótt sagt sé, að svo og svo margir þingmenn hafi vcrið þjóðkjörnir cöa svo og svo margir konungkjörnir o. s. frv. Steinaldarmaðurinn hefði átt að viía, úr því a3 hann er að hiaupa í blöðin með framleiðslu sína, að frá fyrstu tíð hefur grundvöllur kjördæmaskipunarinnar verið í samræmi við sýsluskipting- una. Þetta hefði hann getað lesið út úr staðreyndaroms- unni sinni, ef hann hefði verið gæddur meira viti en stein- aldarmönnum er gefið, bless- aður. Jafnframt hefði stein- aldarmaður gjarnan mátt vita, að sýsluskiptingin er í aðal- •atriðum í samræmi við hina fornu þinga- og goðorðaskipt- ingu innan fjórðunganna. — Sjálfstæði héraðanna hefur ávallt verið miki'ð á íslandi og um flest verið hornsteinn ís- lenzks lýðræðis frá ómunatið. Það ætti því að vera hverjum manni ljóst, að með fyrirhug- aðri breytingu á kjördæina- skipuninni er vegið freklega að hinum forna rétti hérað- anna til þess að hafa áhrif á landsstjórnina, eða, ef maður vill orða þetta dálítið vægar, sem mér finnst raunar engin astæða til, þá má segja, að í tillögum Sjálfstæðismanna felist mikil hætta á því, að svo geti farið, að réttur einstakra héraða til áhrifa á lands- stjómina verði fyrir borö bor- hm. A það vilja Framsóknar- menn ekki hætta. AKUREYRARKJÖRDÆMI. Þá eru það hugleiðingar steinaldarmannsins um Akur- eyrarkjördæmi. Hann telur það hina mestu firru hjá mér, að leggja eigi Akureyri niður sem kjördæmi. Þetta bendir óneitanlega til þess, að hann hafi aldrei lesið tillögur Sjálf- stæðismanna eða ekki skilið þær, hafi hann rennt augum yfir þær. Ef það gæii orðið steinaldarmanninum til ein- hverrar upplýsingar, þá skal eg geta þess hér, að í tillögum Sjálfstæðismanna felst það, að gera eitt kjöidæmi úr fjóruin, sem verið hafa til langs tíma, þ. e. Akureyri, Eyjafjarðar- sýsla, S.-Þing. og N.-Þing. Þeita kjördæmi kemur til með að heita Norðurlandskjör- dæmi eystra, eða citthvað slíkt. Þar með er búið að leggja niður fjögur kjör- dæmi, sem bera ofangreind nöfn, þar á meðal Akureyrar- kjördæmi. Eins og stendur ber einn af íulltrúum á Alþingi sæmdarheitið „þingmaður Akureyrarkaupstaðar". — Ef tillögur Sjálfstæðismanna ná fram að ganga nefnist enginn þingmaður þessu sæmdarheiíi eftirleiðis. Þarf þá frekar vitnanna við? Framsóknar- menn hafa aldrei haldið því fram, hvorki eg né aðrir, að svipta ætti Akureyringa með þessu KOSNINGARÉTTI, út Framhald á 7. síðu. ílvað finnst -þér um skyldusparnaðinii? STUÐLAR PÓSTSTJÓRNIN AÐ FRAM- LEIÖSLURÝRN U N? Um áramótin 1957—58 komu til framkvæmda lög um skyldusparnað. Flestir munu á þeirrí skoðun, að lög þessi hefðu mátt fyrr verða til, enda sé efling sparnaðarvið- leitninnar mikilsverður þáttur í efnahagsaðgerðum. Tilgang- ur skyldusparnaðarins er óneitanlega lofsverður og full ástæða til þess að fylgja hon- um eftir, enda er hér um vísi- tölutryggðan sparnað að ræða, svo að sparifjáreigendur eiga að vera tryggðir fyrir verð- breytingum peninga. Þá er" það mikilsvert atriði, að skylduspai-naðurinn rennur í byggingarsjóð ríkisins og er ein af tekjulindum þess sjóðs, sem í framtíðinni er ætlað að standa undir byggingafram- kvsemdum. Þeir, sem þannig spara fé sitt til sjóðmyndunar um húsbyggingaframkvæmdir, eru sannarlega að vinna fyrir framtíðina og munu áreiðan- lega sjáifir .nióta ávaxtanna, þegar þeir þurfa á að halda. Ekki er því að leyna, að menn eru þó ekki alveg ein- huga um skyldusparnaðar- málið í hverju einstöku atriði. Einkum þykir mörgum sum framkvæmdaati-iði í sambandi við lögin miður skynsamleg. Tíðindamaður þessa þáttar hefir hitt að mali tvo unga menn og fært skyldusparnað- armálið í tal við þá. Annar V þessara manna er Jón H. Ing- ólfsson, starfsmaður við Ull- arverksmiSjuna Gefjuni. — Hvað finnst þér um þessi lög, Jón, og hvernig leggst það í þig að láta draga þessi 6% af kaupi þínu við hvcrja útborg- un? , — Að sjálfsögðu finnst mér heldur leitt a'ð láta draga þessa upphæð af kaupi mínu! Og eg ei' ekki búinn að sjá, að þetta verði til nokkurs gagns. Eg legg alltaf fyrir ákveðna upphæð í banka við hverja útborgun, og þessi skyidu- sparna'ður dregst þá bara frá þeiiri upphæð. Hitt skal eg viðurkenna, að þurfi eg á láni til húsbygginga aS halda, þeg- ar eg hef qðlazt þau réttindi, þá kemur þetta sér eflaust vel. — Það, sem þú lcggur fyrir í skyldusparnaðinn er skatt- frjalst, og peningar þínir eru verðtryggðir þar. Hefir þér þá ekki dottið í hug, að í staðinn fyrir að leggja peninga inn á banka, að Icggja þeim mun meira fram til skyldusparn- aðarins og haía þar með meiri tryggingu fyrir, að verðgildi hinna spöruðu peninga hald- ist? — Eg hef reyndar aldrei hugsað um það, en betra þykir mér að hafa þá í banka, svo að eg geti gripið til þeirra, ef mér nauSsynlega liggur á þeim. Það er þó ekki svo að skilja, að til þess hafi komið, að eg hafi þurft á sparifé mínu að halda, að minnsta kosti ekki til þess að kaupa óþarfa t4«4/«i Júlíus Thorarensen er vinnufélagi Jóns. Mér skilst, að hann hafi meiri trú á gagn- semi skyldusparnaðarlaganna. — Þú ert undanþeginni skyldusparnaðinum, Júlíus, er ekki svo? — Jú, undanþágu fékk eg í desember sl. og hef því fengið endurgreitt þáð, sem eg hafði lagt fyrir. — Hverí ér þá álit þitt á þessum lögum? — Upphaflega var eg mikið á móti lögunum, en svo fór eg að átta mig betur á tilgangi þeirra og hvert gagn vaeri a5 þeim. Eg vildi bara, að þau hefðu veriS sett fyrr, þá heíði eg átt meira inni. — Datt þér ekki í hug aS halda áfram að borga í skyldu sparnaðinn, þótt þú hefðir öðlazt rétt til undanþágu? — Jú, en það var bara ekki um neitt aS velja, því að eg hafði meira en nóg með aur- ana að gera, eins og á stóð, og er eg þó ekki eySslusamur. Þ6 hefSi verið betra að geta haldið áfram að greiða í sjóð- inn og notíæra sér síðar rétt- inn til byggingarláns. — Nú hcíir póststjórnin auglýst, að sparimerkjum verði ekki veitt móttaka né heldur endurgreidd nema á virkum dögum kl. 10—12 og: 13—1G. Kemur þetta sér ckki illa? — Jú, þetta er mjög baga- legt, af því að pósthúsið er ekki alltaf opið síðari hluta laugardags á öllum árstímum. Auk þess er það fulllangt gengið aS binda okkur við seinnipai-t laugardaganna, 'en þurfa að fá leyfi úr vinnunni ella, til þess að taká út þess'a peninga yfir sumarmánuSina. — Jón heldur því raunar fram, að þetta sé gert til þess, að peningarnir liggi sem lengst vaxtalausir.— Ef til vill er póststjói'nin aðeins að gefa okkur tileí'ni til þess að fá að skreppa úr vinnunni svo sem hálftíma eða vel það. Mitt álit er nú samt, að það verði sízt íil þess aS auka fram- leiSsluna, sem er þó aS allra dómi nauðsynlegt og allir hafa áhuga á.

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.