Alþýðublaðið - 19.08.1921, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 19.08.1921, Blaðsíða 1
Alþýðub O-efld tlt at .AJþýo^ÆtoJkJtaaunixiu 1921 Föstudaginn 19 ágúst. 189, tölubl. írland. ©jörræðisstjórn Englendinga. Raunasaga íra hefst um leið og Englendingar ná verulegUm og varanlegum yfirráðum i landi þeirra. Alt frá því um 1171 töldust Breta- konungar yfirráðendur á Irlandi, en lengi vel voru þeir það að eins i orði, og kjör landsmanna. voru í öllu verulegu hin sömu og áður. írar höfðu sitt eigið þing og voru enn að mestu sjáifráðir um sín málefni efnaleg og andleg. En svo rann upp siðaskifta- tímabilið. Konungsvaldið enska sá sér ieik á borði í því, að brjóta kaþóisku kirkjuna á bak aftur, og iaka hina nýju kirkju mótmælenda í sína þjónustu. Þá hófust erjurnar íyrst fyrir alvöru milli Ira og Eng- lendiaga. írar héldu fast við ka- þólska trú, þrátt fyrir þær breyt- ingar er orðið höfðu á kirfcju skipuninni í sjálfu Englandi. Þótti enska konungsvaldinu það hart, því í skjóli siðaskiftanna lagði það hald á eignir kirkna og klaustra. Mætti þessi viðleitni þess vitan- lega megnri mótspyrnu í íriandi og þar eð hin enska kirkja og Englendingar fylgdu stjórn sinni að málum, var þar þegar ærið efni fil illinda milli þjóðanna. Einmitt frá þessum tíraa má heita að staðið hafi óslitin barátta milli íra og Englendicga og hefir það alla- jafna 'verið harla ójafn leikur og Ijótur. Á dögum Elísabetar drotningar, á seinni hluta 16. aldar, gerðu írar margar uppreisnir gegn ó jöfnuði ensku stjórnarinnar, en þær voru allar bældar niður raeð harðri hendi, Tóku Englendingar þá upp þaan sið, að svifta írska uppreisn- armenn eignum í stórum stil og fá þær enskum mönnum í hendur. Einmitt rétt eftir þetta tóku enskir mótmælendur að flytja sig til Uisterhéraðsins nyrst á írlandi til þess að taka þar við þeim jarð- Hérmeð tilkynnist að sonur okkar elskulegur, Heigi, andaðíst 18, þ. m., eftir langa legu. Jóhanna Jónatansdöttir. Helgi Guðmundsson. Aðalstræti 6. eignum, sem írar með ofbeldi höfðu verið rændir (um og eftir 1607). Auðvitað undu írar þessu atferli hið versta og gerðu stór- felda uppreisn í Ulster móti þess- um aðskotadýrum i október 164.1. Uppreisnin varð ákaflega blóðug og ensku mótmælendurnir þar i héraðinu voru drepnir unnvörpum. Var svo eftir þetta óvist nokkurn tíma um öriög írlands, þar tii Cromwell fór þangað með her manns 1649 og kúgaði íra til hlýðni með fádæma hörku. Hefnd Englendinga var hræði- leg. Mesti fjöldi af írskum upp- reisnarmönnum var drepinn eða fiuttur úr landi og þremur fjórðu- pörtum af öllum jörðum í landinu var skift á milli enskra manna. Meginþorri íra hlaut þá ömurlegu aðstöðu að vera eignalausir verka- menn eða leiguliðar hjá þessum ránsmönnum og harðstjórum. Sigurvegararnir ' fóru i öllum greinum fram með fáheyrðum yfir- gangi og ójöfnuði. Þeir létu rigna yfir íra nauðungarlögum og hvers konar ofríkisráðstöfunum. } Þeir sviftu þá atkvæðisréttinum og kjör- gengi til írska þingsins og aðgangi að embættum í landinu Kaþólska kirkjan varð fyrir ofsóknum og verzlun íra og iðnaði var blátt áfram haldið niðri í hagsmuna- skyni fyrir enska gróðabrallsmenn. Eigendur írsku jarðanna lifðu í allsnægtum austur á Englandi en létu ráðsmenn sína stjórna fyrir sig jarðeignunum á írlandi og áttu leiguliðarnir við hin afleitustu kjör að búa undir þeirra stjórn. Engar verulegar breytingar urðu nú á afstbðu íra og Englendinga fyr en um 1800. Þá höfðu áhrifin frá frönsku stjórnarbyltingunni Brunatryggingar á innbúi og vörum hvergl ódýrari en hjá A. V. Tulínius vátryggingaskrlfstofu El m s kfpaf é lags h ús I nu, 2. hæð. borist yfir til Irlands og nokkrir frelsisvinir gerðu uppreisn þar árið 1798. Hún vsr þó bæld niður og upphafsmennirnir drepsir fjölda- margir. Notaði enska stjórnin svo þetta tækifæri til þess að afnema írska þingið með öllu, en ákvað að írar skyldu eiga sæti f neðri málstofu enska þingsins fyrir 100 þingmenn. En þar eð ekki mátti kjósa kaþólska menn á þing var írum siíkt ekki mikiis virði. Bar- átta írsku leiðtoganna, einkum O' Connel, á fyrstu áratugum 19. aldarinnar, beindist nú aðalíega í þá átt, að fá viðurkent jafnrétti kaþólskra við mótmælendur. O Connei gekk fram i þessu af mikl- um móði og lct kjósa sig á þing árið 1828 þrátt fyrir það þó hann væri kaþóiskur, og árið eftir iét enska þingið undan og viðurkendi rétt kaþólskra manna bæði tit embætta og þiugsetu. O'Connel lét þó ekki hér við sitja, en barð- ist af alefli fyrir því, að sambands- lögin frá 1800 væru afnumin. Engan árangur bar þó sú barátta að sinni, enda urðu nú önnur mál íra alvarlegri, heldur en sambands- málið. Kjör þau sem almenningur átti við að búa, höfðu Iengi verið hin

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.