Alþýðublaðið - 22.08.1921, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 22.08.1921, Blaðsíða 1
Alþýðublaði Gefið út aí .Alþýðufflolclcaum. 1921 Mánudaginn 22. ágúst. 19 x. tölubl. €rleni sfmskeytié Khöfn, 20. ágúst. Pólrerjar mikillátir. Sírasð er frá Varsjá, að Pól- verjar mótmæli því, að Upp-Schle- síumálin verði borin undir þjóða- sambandið. Irlandsmálin. Lundúnafregn segir að svar Sinn-Feina sé væntaniegt um miðja vikuna. , Ðail Eireann, málgagn Sinn- Feina, notar vopnahléð til að ræða innanrlkismál írska lýðveld- isins. Silðveiðarnar. Sildveiði hefir nú um langt skeið verið stunduð hér við land. Norð- menn hófu veiðarnar Austanlands og fluttu sig smám saman norður fyrir landið. Upphaflega var veiðin stunduð með landnótum, svonefnd- um, og reknet lítið eitt notuð jafnframt. En svo þraut veiðin smátt og smátt við landið, Jafn- framt því, sém hún óx á hafi út. En þó leggst gamla veiðiaðferðin ekki alveg niður, fyr en herpi- nótaveiðin er komin í algleyming. Enn eru það Norðmenn, sem ríða á vaðið. Þeir læra af Ame- ríkumönnum áð nota herpinótina, bæta hana og byrja veiðar með henni hér við land. Fyrst ísmáum stíl, en auka hana brátt, er hún hepnast vel. Þegar Norðmenn eru i þann veginn, að hætta veiðum við land, byrja íslendingar á þeim veiðum, svo nokkru nemur. En of seint Veiðarnar bera sig illa, Þegar veiðar Norðmanna með herpinótina blessast ágætlega, byrja íslendingar að taka upp sömu veiðiaðferðina, en nota þó fyrst mest reknet, og fyrir striðið er inclenda útgerðin orðin mikil, en eykst þó enn stórkostlega fyrstu striðsárin. Þá eru keypt mjög mörg mótorskip, bæði frá Noregi og Danmörku. Vegna gróðans, sem varð á útgerðinni þessi ár, kemst ofvöxtur í skipakaupin. Efnalitlir menn verða blindaðir af gróða- fýkn, bankarnir sjá rautt gultið glampa í handraðanum. Lán til útgerðar geta allir fengið. Nóg er til af bréfpeningunum, sem gefa góðan arð, bara að þeir séu í veltu. Skip eru keypt hvaða verði sem er. Sildveiðin bregst og síldar- verðið lækkar. Skipih borga sig aldrei, en hanga þó enn um skeið á voninni um það, að grbðinn kotni. Útgerð útlendinga atöðvast, vegna stríðsins. Þeir koma hingað örfáir 1918. Þá tekur stjórnin að sér að selja siidina fyrir útgerð- ina. Verðið verður ágætt og út gerðin græðir í heild sinni. En landið tók fé fyrir ómak sitt. En eftir því sáu útgerðarmennirnir. Og næstu ár annast þeir söluna sjáífir. Þá má segja, að sildar- útgerðin íslenzká sé alveg úr sög- unni, sem lifvænleg atvinnugrein. í sumar gera þó nokkrir íslend- ingar út á síld. En það er hverf- andi. Og útlendingarnir halda sér flestir utan iandhelgi. Salta síld- ina þar >í sig«, sem kalláð er, og sigla með hana heim, þegar þeir hafa fylt skipin. Þannig kom- ast þeir á markaðinn með hana á undan íslendingum, ná hæsta verði og hafa háiííylt markaðinn, þegar islenzka síldin loksins kemst af stað. Eina von íslenzku út- gerðarmannanna er þvf, að út- lendingarnir afli sem allra minst, en þeir sem mest. Þannig er reiptogið milli auð- valdsins f hinum ýmsu löndum. Sérhver skarar eld að sinni köku, „Eg fyrst", er kjörorð auðvalds: skipulagsins. II. Eins og gefur að skilja, hafa iandsmenn ætíð haft mikla atvinnu r Brunatryggingar á innbúi og vörum hvergl ódýrarl en hjá A. V, Tulíníus vátryggingaskrífstofu Elmsklpafélagshúslnu, 2. hæð. af síldarútgerðinni, og sést það bezt af því, að þegar útgerðin er jafnlítil og í sumar, er atvinnu- leysið afskaplegt f landinu. Fjöldi manns hefir beinlfnis lifað á þess- um atvinnuvegi, mest þó norðan- lands. En einkum síðari árin hafa svo að segja öli kauptún Iandsins dregiat inn f hringiðuna, og ekki sfzt Reykjavfk og ísafjörður. Út- lendingarnir hafa saltað sild sina á landi og ráðið til innlent fólk. Og venjulega hafa þeir ráðið kaupgjaldinu, sem verið heíir hærra hjá þeim oftast nær, en hjá innlendum mönnum. I sumar eru íslendingar þvf nær einir um, að salta síld l landi. Fá skip eru gerð úr, af öilum flotanum hér sunnan- og vestan- Iands. Togarnir liggja f lagi. Fiski- mennirnir ganga iðjulausir og auka á atvinnuleysi þeirra, sem f landi vinna. Þeir eyða þvi litla fé og eignum sínum, sem þeir kunna að hafa dregið saman á góðu ár- unum, í það að draga fram lífið i atvinnuleysinu. Alt fer til þess, að .halda lífinu í heimilisfólkinu, en ekkert kémur i staðinn. Og þó fiskimennirnir fái eitthvað að gera f landi, þá fá auðvitað þvf færri verkamenn vinnu. Hvað rekur sig á annað. Fyrirkomulagið, sem er á rekstri atvinnuveganna, er stærsta sökin á því, hvernig komíð er, ekki að eins hér á landi, heldur um heim allan. Auðvaldsfyrirkomulagið er nú orðið viðurkent af öllumófært þjóðfélagsfyrirkomulag. -- JafnveJl

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.