Dagblaðið Vísir - DV - 25.04.1995, Blaðsíða 13

Dagblaðið Vísir - DV - 25.04.1995, Blaðsíða 13
í ÞRIDJUDAGUR 25. APRIL 1995 13 Fréttir p » Er túnfiskur í túnfæti íslenskrar lögsögu? Útlendingar haf a rutt braut- ina við veidar á íslandsmiðum Norðmenn, Rússar og Þjóðverjar duglegastir Útlendingar hafa verið duglegir við að ryðja brautina fyrir íslendinga þegar um er að ræða veiðar á hinum ýmsu fisktegundum í kringum land- ið. Frumherjarnir við veiðar á mörg- um þeirra fiskistofna sem í dag eru mjög mikilvægir fyrir íslenskt þjóð- arbú koma frá mörgum þjóðlöndum. Fremstir verða að teljast Norðmenn þá koma Rússar, Þjóðverjar, Frakk- ar, Belgar og Búlgarar. Nýlegasta dæmið er úfhafskarfinn sem íslendingar báru reyndar gæfu til að finna. Dr. Jakob Magnússon Fréttaljós Reynir Traustason fiskifræðingur fann þann stofn árið 1972 í leiðangri á Bjarna Sæmunds- syni RE. Þeir veiddu smávegis af þessum fiski sem í dag gefur millj- arða í þjóðartekjur en aflinn féll í grýttan jarðveg þegar heim kom. Töluðu um „kýlakarf a" „Menn fussuðu og sveiuðu þegar þetta kom á land og kölluðu þetta kýlakarfa," segir Jakob Jakobsson, forstjóri Hafró. íslenskar útgerðir sinntu þessum veiðum ekki næstu árin og 1977 gaf dr. Jakob út skýrslu um rannsóknir sínar til Alþjóða haf- rannsóknaráðsins. Strax árið eftir hófu Rússar tilraunaveiðar á úthafs- karfanum og fjórum árum síðar voru þetta orðnar stórveiðar. Það tók ís- lendinga 17 ár að taka við sér en 1989 hófust veiðar íslenskra skipa á út- hafskarfa. Nú eru Rússar nánast horfnir frá þessum veiðum og íslend- ingar orðnir stærstir. Síld ekki mannamatur Norðmenn hófu fyrstir síldveiðar við ísland 1868 þegar veiðar á síld brugðust við Noreg. Jakob Jakobs- son segir að Norðmennirnir hafi byrjað með landnót á Eyjafirði og á Brautryðjendastarf útlendinga á íslandsmiðum nokkrar tegundir uppgötvaöar af öðrum en Islendingum ¦ Síldl Norömenn árið 1868 jf\ Blálanga: Þjóðverjar um 1940 Humar: Beigar og fleiri árið 1951 Karfi: Vestur-Þjóðverjar áriö 1930 GrálÚða: Austur-Þjóðverjar og Rússar árin 1962-1974 Hvalur: Norömenn árið 1883 íctM til manneldis um 1930. íslendingar veiddu hann aftur á móti í bræðslu frá 1935. Það var ekki fyrr en á árun- um eftir 1950 að frysting á karfa til manneldis hófst hérlendis. Karfinn var fluttur á Rússlandsmarkað en þess ber að geta að togarar sem sigldu með afla sinn veiddu karfa í nokkrum mæli. Samhliða karfaveiðum veiddu Þjóðverjar blálöngu hér við land. Blálönguveiðar íslendinga hófust ekki að gagni fyrr en um 1980 þegar blálöngumið fundust suður af Vest- mannaeyjum. Þess má geta að Frakkar lögðu hönd á plóg viö kort- lagningu blálöngumiðanna þegar franskir togarar fundu Franshól sem er á 200 sjómílna mörkunum suður af landinu. Belgar og fleiri voru fyrstir til að nýta humar. Humarinn kom reyndar sem meðafli með fiski en var nýttur. íslendingar hófu humarveiðar 1958. Þetta er ekki tæmandi úttekt á frumherjastarfi útlendinga á ís- landsmiðum. Norðmenn komu t.d. við sögu rækjuveiða íslendinga og fleira má tína til. Spurningin er hvort þessum kafla í sögu fiskveiða hér við land sé lokið. Japönsk útgerð, sem vildi vísa veginn til veiða á túnfiski, fékk ekki leyfi til veiða á honum og mörgum þótti þessi umsókn Japan- anna beinlínis hlægileg. Nú reynir á það hvort íslendingar sjálfir kanna hvort túnfiskur sé í túnfæti íslenskr- ar lögsögu. Það skyldi þó aldrei vera. Austfjörðum. Upp úr aldamótum byrjuðu síðan íslendingar síldveiðar. Síld var ekki talin mannamatur á íslandi og eru til sagnir af því að kröfur hafi verið settar um að henni væri ekki beitt fyrir annan fisk vegna hættu á eitrunaráhrifum á nytja- fiska. Þarna var sama uppi á ten- ingnum og með úthafskarfann. Menn lærðu síðar að meta síldina sem í stað þess að vera kölluð skít- fiskur var nefnd silfur hafsins. Norðmenn kenndu íslendingum að veiða fleira en síld; árið 1883 settu þeir upp hvalverksmiðju á Langeyri við Álftafjörð skammt innan við Súðavík. Norðmenn sáu um hval- veiðar hér við land allt til 1935 þegar fyrsta hvalstöðin í meirihlutaeign íslendinga reis við Tálknafjörð. Grálúðu hent Austur-Þjóðverjar og Rússar voru fyrstir til að hefja nýtingu á grálúðu- stofninum á árunum eftir 1960. Þess- ar þjóðir beittu stórum flota til veiða á veiðislóð sem seinna kallaðist Hampiðjutorg. Veiðarnar gengu vel en þeir íslendingar sem slysuðust til veiða þarna hentu í mörgum tilvik- um grálúðunni í sjóinn aftur af þeirri einföldu ástæðu að hún var ekki selj- anleg þegar í land kom. Veiðum út- lendinganna á þessum slóðum lauk við útfærslu landhelginnar í 200 sjómílur árið 1974. Árið 1969 hófu íslendingar að veiða grálúðu með linu við Kolbeinsey og upp úr 1980 byrjuðu togarar að veiða grálúðu á Hampiðjutorginu. í dag er þetta einn verðmætasti nytjafiskur íslendinga. Þjóðverjar byrjuðu veiðar á karfa # vV9 f 0R EVER-BÚÐ\H Góðir raftar sem rekur á Ströndum Giili Hjartaison, DV, ísafiröi: „Það hefur rekið þó nokkuð í vet- ur. Það byrjaði upp úr áramótum og það hafa verið góðar spýtur sem hafa verið að koma. Undanfarin ár hefur þetta verið frekar svona draslviður sem hefur verið að koma en nú eru óvenju góðir raftar sem rekur," sagði Torfi Halldórsson, bóndi á Brodda- dalsá á Ströndum, í samtali við DV. „Menn hafa fram að þessu að mestu sagaö viðinn í girðingarstaura en maður veit ekki hvað verður þeg- ar Pétur í Ófeigsfirði fer að ferðast um sveitir með stórviðarsögina og saga fyrir bændur. Sumir eru að tala um að láta hann saga fyrir sig í planka og borð. Það er samdráttur í landbúnaði og það hefur þau áhrif að mjög lítil sala er í girðingarstaur- um núna og veriö mjög erfitt að selja þá," sagöi Torfi, bóndi á Brodda- dalsá. Nýtt Stjömukort Sjálfsþekking hjálpar þér aö ná árangri í samskiptum og starfi. Nýja stjömukortið er vinnubók og persónulýsing. Gunnlaugur Guðmundsson Stjömuspekistööin Laugavegur 59, sími 10377 HÚS & GARÐAR /////////////////////////////// 12 síðna aukablað um hús og garða fylgir DV á morgun. Meöal efnis: • Klippingar • Gróðursetning • Áburðargjöf • Ggitungar • Matjurtagarðurinn • Umhirða og skipting fjölærra plantna

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.