Þjóðviljinn - 21.04.1938, Blaðsíða 3

Þjóðviljinn - 21.04.1938, Blaðsíða 3
P jO t> v i l ] i N N Fimmtudaginn 21.. apríl 1938 bitommm Málgagn íslands. Kommúnistaflokks Ritstjóri: Eijiar Olgeirsson. Ritstjórn: Bergstaðastræti 30. Sími 2270. Afgreiðsla og auglýsingaskrif- stofa: Laugaveg 38. Simi 2184. Kemur út allai daga nema mánudaga. Askriftargjald á mánuði: Reykjavík og nágrenni kr. 2,00. Annarsstaðar á landinu kr. 1,25. í lausasölu 10 aura eintakiö. Vikingsprent, Hverfisgötu 4, Sími 2864. Sumartíagininn fyrsti Sumardagurinn fyrsti hefir jafnan verið hátiðisdagur í hug- um íslendinga. Menn fó'gnuðu aukinni birtu, vaxandi gróSK'u og rísandi atvinnulífi. Sumar- dagurinn fyrsti var eini eða ná- lega eini helgidagur ársins, sem ekki átti rót sína að rekja til kirkjunnar. Hátíðleiki dagsins var vaxinn upp úr þörf þjóðar- innar til þess að fagna sumrinu og tjá hug sinn, þegar veturinn var að hverfa. Sami vorhugurinn og öldum saman hefir gripið þjóð'na á sumardaginn fyrsta liggur aö baki barna- og uppeldisstarf- semi þeirrar er nú síðustu árin hefir verið tengd við þann dag. Fjöldi manna og margar stofn- anir hafa hafist handa til þess að koma uppeldismálunum nokk uð úr því ófremdarástandi, ssin þau hafa, ætíð verið í. Starfsemi þessara manna, félaga og stofn- ana verður aldrei virt og metin svo ,sem, vert er og hún á skilið. Öll þessi starfsemi hefir fyrst og fremst átt, við einn sameigin- legan óvin að stríða, og það er tregða íhaldsins gegn allri fram- •faravið'eitni og hverskonar menningarstarfsemi. Enginn efast um. það, að í- haldsblöðin muni í dag syngja há,tt um ást sína á bö'rnunum, áhuga sinn fyrir uppeldismálum og vilja sinn til þess að gera alt sem í mannlegu valdi stendur svo að kjör þeirra batni. En"á sama tímia pg íhaldið »eys út hjarta sínu« af ást á börnunum, lætur það á annað þúsund börn. búa í heilsuspillandi kjallarahol- um og húsakynnum, sem heil- brigðisnefnd hefir bannað til í- búðar. Slík er umhyggja íhalds- ins fyrir hinni vaxandi kynslód þegar kemur til framkvæmda. Hit.t kostar ekkert, þó að blöð í- haldsins hræsni um áhuga flokksins; fyrir uppeldismálum einn dag á ári. En hræsni verð- ur ekki tekin alvarlega, meðan forráðamenn íhaldsins láta 1100 börn dvelja að staðaldri á stöð- um, þar sem heilsa þeirra og framtíð er hætta búin. Leikvelli hafa þau enga aðra en göturnar. Talandi tákn um framtaksleysi íhaldsins. Jafn mierk starfsemi, og Barnavinafélagið »Sum,arg3Öf« fær úr bæjarsjóði aðeins f jórða hluta þess fjár, sem íhaldið greiðir einum a.f uppgjafastarfs- mörriium- bæjarinsr, og" Barna- Slðriengleg airek nnnln á svtði menningarmðla Halldér Kiljan Laxness seglr frá mennlngar- framfðrum i Sovétríkjunum, rltli5fundaplngi f Tiflls, mðttðku Paplnlns-leiðangurslns o. fl. (Hér birtrst áframhaldið ai' viðtalinu við Halldór Kiljan Laxness). — Hvað geturðu sagt um ;menni.ngarmálin? — Stórkostleg afrek hafa ver- ið unnin. á sviði menningarmál- anna. Pjóð, sem stóð á ótrúlega lágu menningarstigi hefur ver- ið kölluð frami úr myrkri villi- mennskunnar til manndóms og . þroska. Nú nýtur æskulýður- ínn nýtísku uppeldis í skólum, háskólum og öðrUm mentastofn- unum. En það eru ekki menta- stofnanimar einar, sem vitna um hina voldugu framþróun, heldur einnig bókaframleiðslan, leikstarfsemin, þeir árangrar, sem^ náðst hafa í því að gera listaverðmætin að almennings- Frá rithöfundaþinginu í Tiflis.. Á mytícíinni sjást (frá vinstri) «»ifhöfundarnir Lúppol, Janko, Kúpala, Gladkoff, og Serafimovitsj, er sátu í forsæti þingsins. eign. Skáldrit seljasi í milj- ÓRum upplaga. Tökum nokkur dæmi. Ég hef t.d. þótzt ánægður ef bók eftir mig hefur komið út í 6—8000 eintökum í enska heiminum. Fyrsti samningurinn minn viö útgáfufélag í Sovétríkjunum var um 35000 eintök. »iÞað hlýt- ur að taka ykkur e:n tíu ár að selja svo stórt upplag«, sagði ég. »Síður en svo«, sagði síarfs- maðurinn. »Venjulega seljast bækur ckkar upp á viku. Sé um þekta höfunda að ræða, seljast bækur þeirra upp sama dag cg þær koma í bókaverslanir, mörg upplög koma yfirleitt ekki í bokaVerslanir, heldur eru pö'nt^ uð fyrirfram af bókasöfnum verkamanna og bænda, les- hringunum, o. s. frv. Ritsafn Púsjkins var gefið út í 12 milj- ónum eintaka á aldarafmæli skáldsins í fyrrá', og seldist upp samstundis. Við hefðum getiað selt 30 miljónir eintaka ef við hefðum haft nógan pappír í svipinn". Byltingin hefir gefið þjóðinni skáld hennar. Fyrir byltinguna voru leikrit Púsjkins sýnd á 16 leiksviðum, nú á 640. Petta gef- ur nokkra hugmynd um menn- ingarframfarirnar. Rithöfundaþingið í Tifl is. — Menning smá- þjóðanna blómgast. — Fórstu víða um. Sovétríkin? — Eg ferðaðist, talsvert, dvaldi m. a. í Kákasus-lýðveld- unum, Okrainu og Krím. Kan- ske rita ég síðar ferðaminning- ar þaðan. Meðan ég dvaldi í Frjáls æska Asíuþjóðanna undir Sovétstjórn. lieimilinu »Vorboð':« er ne^tað um styrk til starfscmi sinnar. Það er þýð ngarlaust fyrir í- haldið að hræsna fyrir bcrnun- um einn dag á ári, meðan það neitar þeim um alt 364 daga árs- ins. Skilyrðið fyrir því að hags- munir barnanna verði teknir tis greina af valdhbfumi bæjarins er að íhaldið verði ekki lengur hinn ráðandi flokkur um mál Reyk javí kurbæ j ar. Grús'u, sat ég riíhöfundaþing í Tiflis, er haldið var sem afmæl- ishátíd grúsínska þjcðskáldsins Sjota Rústaveli, er var uppi á 13. öld. Á þ'nginu koimu saman fulltrúar fjölda mai'gra smá- þjóða. Þc,s-ar þjóðir hafa nú fyrst tækifæri og frelsi til að leggja rækfc við þjóðmenningu sína, því stefna sovétstjcrnar- innar í þjcðernismálum er fult frelsi tl sjálfstæ/Jrar menning- arþróunar. Nírætt þjóðskáld í fullu fjöri Á þinginu kom frami m. a. 92 ára gamalt skáld f rá Kasakstan, og flutti hann kvæði sin með undirleik á einkennilegt tví- strengjað hljóðfæri, sem heitir ,dombra'. Þessi Dsjambúl, sem sjötiu ár æfi sinnar hafði verið skáldbetlari, reyndisi vera stór- skáld, kann þó hvorki að lesa né skrifa. Fyiir byltinguna gekk hann borg úr borg og söng Ijóð sín fyrir koparskildinga eða var kastað á dyr. Nú eru kvæði Dsjambúls gefinútá þjóðtungu hans, og mieira að segja þýdd á önnur mál. ¦— Hér liggur fyrir i'raman mig glæsileg rússnesk útgáfa a,f verkum, hans. — Dsjambúl flut.ti þarna á þing- inu ágætt .kvæði, er lýsti Sjota Rustaveli, Pusjkin, Sjevtjenko, o. fl. og lauk með hyllingu til Lenins og Stalins. — Ég þarf ekki að taka það fram, að þetta var mjög fróðlegt þing. Menningarbyitingin byggist á hinum efna hagslegu tramförum. Slíkar menningarframfarir eru auðvitað óhugsandi nema þær byggi á hliðstæðum efna- hagslegum framförum. Breyt- ingin til batnaðar á vörudreif- ingunni síðan fyrir íimm árun-» er stórkcstleg. Allskonar vorur eru fáanlegar, allsnægtir af sumum, matvælabiíðirnar jafn- ast fyllilega á við þær bestu, giæsilegustu og hreinlegustu búðir,' sem ég hef sád á Vestur- löndum. önnur nýjung í götulíf- inu er bílafjöldinn. Aður voru bílarnir frá Inturist þeir einu fáanlegu, nú er jafn auðvelt að ná sér í leigubíl í Mcskva og í vestiurevrópiskum! stórborgum. Sovétbílarnir standast fyllilega samanburð við glas'legustu bíl- fyrirmyndir heimsins. — Hvernig var tekið á móti Papanin-leiðangrinum í Moskva? — Moskvabúar hyltu leiðang - ursmennina hundruðum þús- unda, saman, á strætum og torg- um. Heimkoma þe'rra var al- Viðtal við ísak Jónsson Frh. af 1. síðu. aðstandendur 27o/o. Þetta verða samtals 35 þúsundir króna, og tekjurnar nema aðeins 21000 kr. með styrkjum frá ríki og bæ. Við urðum því að taka 14 þús. kr. lán til Vesturborgar og það eru einu skuldirnar, sem á félag inu hvíla, en eignir þess eru eins og áður var sagt um 100 þús. kr. — Eitthvað hljótið þér að geta sagt um starfsemi félagsins í sumar? — Við höfum þegar ráðist { allmikið, og fólk er farið að gera nokkrar kröfur til okkar. Starf- semi okkar er nauðsynleg fyrir alla. Dagheimili barna er ekki aðeins nauðsynlegt fyrir þá efnaminni, heldur einnig fyrir þá sem eru betur stæðir. Allir foreldrar þurfa áð losna vi^ börn sín stund úr degiogkoma þeim fyrir á tryggum og hollum stað. Hér er ekki um það að ræða, sem sumir vilja halda fram, að með dagh'eimilum sé verið að taka börnin frá foreldr- unum, heldur veita dagheimilin þeim nauðsynlega aðstoð við uppeldi barna sinna. Svo viljum við fylla báðar „Borgirnar" okkar í sumar og auk þess bæta allar aðstæður í Qrænuborg.. Helzt vildum við geta flokkað starfsemi okk- ar betur en verið hefir, og kom- ið upp „vöggustofudeild" fyrir börn á aldrinum 1—3 ára. Framtíðartakmarkið er svo auðvitað nýtt dagheimili fyrir börnin, sem við verðum að neita um vist á hverju ári. Fyrir okk- ur vakir að reisa nýja „Austurborg", t. d. í Sunnu- hvolstúninu.. En okkur vantar lóð og reyndar fleira. Annars er það reynsla okkar, *að ekki verði skotaskuld úr því, að koma upp heimilinu þegar land- ið er fengið. Að lokum má ekki gleyma leikvallaþörfinni, semer mjög aðkallandi. Ég hefi kynnt mér það má*I ýtarlega og gæti bent á leiðir í þeim efnum, sem væru tiltölulega ódýrar og heppilegar til þess að bæta úr brýnustu þörfinni. menn fagnaðarhátíð þjóðarinn- ar. Samhyggja þjcðarinnar og eíning hlýtur að orka mjög starkt á aðkcimumanninn. Sá Sovétborgari, semi stendur vel í stöðu sinni, hefir 170 miljónir manna að baki sér, svikari hefir 170 miljónir manna á móti sér. Ríkið sparar hvorki fyrirhöfn né peninga, ef um það er , að ræða að kom,a þeim íovétborg- ara til hjálpar, sem í vanda er staddur. Það er ekksrt smáræoi frá. kostnaðarsjónarmiði að senda4—5 ísbrjóta meðflugvél- ar norður í höf til að bjarga fjórum mönnumi 02; vísindaá- iðngrum, þeirra. 1 Sovétríkjun- um er enginn kcstnaður of hár, ef um, það er að ræðla, að vernda ínannslífin eða efla vísindin. — Hver af bókum þínurh er að koma út á rússnesku? — Sjálfstætt fólk, bæði bind- in í einu. Tíu þúsund eintók verða gefin út sem bókavinaút- gáfa., en 25 þúa. eintök í ódýrri útgáfu. Þá, bók er nú einnig verið að þýða á sænsku og ewsku.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.