Þjóðviljinn - 13.11.1938, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 13.11.1938, Blaðsíða 1
Bergmannshjónin. Leíkfélag Reykjavíkur Frjumsýning á sjónleíknum ,Návígi' eftir W.A.Somín Frumsýning Leikfélagsins á fimmtudagskvöldið var að 3'msu leyti óvenju ánægjuleg og því eftirtektarverðari, að viðfangsefnið er allerfitt: þrjggja þátta leikrit með að- eins tveim persónum. Það mætti ætla að slíkur leikur yrði þreyt- andi og um of tilbreytingarlít- ill ,en svo er ekki, enda e'r efnið spennandi og leikritið byggt að hætti. Ibsens eins og gáta, sem ræðst smátt og smátt og ekki til fulls fyr en í síðasta þætti. Efni leiksins er sótt í stjórn- málalífið fjallar um mjög á- hrifamikinn árekstur, sem er ekki hvað sízt algengur nú á síðustu árum, tímum hinnar harðnandi stéttabaráttu. Or þessu efni hefði sem sé mátt gera áhrifamikið og gott leikrit, en því miður er meðferð höf- undarins allgölluð. Persónur leiksins eru hjónin Gustav og Liese Bergmann. Gustav er einkum mjög misheppnaður Hann á að vera sósíalisti frá höfundarins hendi ,og sam- kvæmt byggingu leikritsins ætti hann að vera sem heilsteypt- astur og sterkastur persónu- leiki, en er þess í stað yfir- spenntur og kraftlaus, smásál- arlegur og sjálfselskur og yfir- leitt persóna, sem erfitt er að hafa verulega samúð með. Við þessu væri ekkert að segja, e'f höfundurinn ætlaði sér að. taka þessa skapbresti til meðferðat, en svo er ekki, heldúr telur hann sig auðsjáanlega vera að skapa fyrirmyndar sósíalista. Auk þess er endirinn mjög gallaður. Annars eru samtölin tilbreytingarík og allgóð. Leikendurnir eru Indriði Waage og Soffía Guðlaugsdótt- ir og hefur þeim tekizt merki- lega vel að blása lífi í þetta fremur lélega leikrit. Leikur þeirra beggja er stórutn betri en menri eiga hér annars að venjast að jafnaði og á köfl- um ágætur. Þau eru vel sam- æfð, ög það leynir sér ekki, alð 'þau hafa lagt mikla alúð við þessi hlutverk sín. Að und- anförnu hefur Indriði eingöngu leikið allskonar ræfla og mann- skrípi og þá oft lagt of ein- hliða áherzlu á ytri „fak'ta", en að þessu sinni er leikur hans allur mannlegri og einfaldari og þá um leið sterkari. Virðist hann gera eins mikið úr þess- um gæsalappa-sósíalista eins og framast er hægt að ætlast til. Frú Soffía hefur betra hlut- verk, enda leikur hennar yfirleitt sterkari. Hinir miklu hæfileikar hennar njóta sín sérstaklega vel í þessu hlutverki, og er óhætt að segja, að þegar fráskilinn er leikur frú Önnu Borg, þá er langt síðan kvenhlutverk hef- ur verjð jafn vel leikið á íslenzku leiksviði. G. A. Þad verður að síöðva Gyð~ í ngaof sókníraar í Þýzkalandí — segir Archábald Sínclaíre* LONDON f GÆRICV. F.Ú. S»r Archíbald Sinclair, lsið- togi frjálslyndra 'manna í stjórfr- arandstöjiu, fl-itíi ræðu í dag tog gerði að umtalsefyii árás- irmar á Gyðinga í þýzkaíandi. Hann komst að þeirri niðiur- stöðiu að mikil og knýjaiidi Eia«i§sysíi væri að Bratar legðiu áhsrzlu á, að lyjndmin værj bráð- ¦lur bugur að fiví að lesða ííl lykta vandamál pm, sem síaía af pví, a9 fjöldi masirra, einláiin Gyð?ffJgar hafi orðið að ílýja land, í pýzkalandi og víðar. pað yrði ad vibna að því, sagSi Sráclair, að ofsóknirnar ge£n Gyðángaim væm stöðvaðar, og það væri tilgaíngslaoist fyrir pjóðvsrja, að iheita því, að hé/ væri um alþjóðamál að ræða, par sem Gyðísigar þeir, ssm hraktir væru frá þýzkaíandi væro upp á náð annara þjóða komoir. Þjóðverjum er ekkí trúandí fyrír nf- lendum. Önnur höfuðniðursiaða, sem Sinclair komst að, var sú, að meðferð nazista á Oyðingum sýndi, að það væri algerlega óforsvaranlegt af ríkisstjórr.inni cf hún tæki í mál, að afhenda Þjóðverjum til yfirráða þjóðir, sem skammt eru á veg komnar menningarlega, eins og hina innfæddu þjóðflokka í Afríku- riýiendunum, þegar tckið væri tillit til þess hversu hrottaleg væri meðferð þeirra á mönn- um í þeirra eigin landi, sem þeir telja sér óæðri. 3. ÁROANGUR SUNNUD. 13.. NÓV. 1938. 264. TÖLUBLAÐ El ránin oo dhos ew lina i»«>'»•»» á öápnámi hjá Gyfliooum Gydíngar krafdír t vígsbætm fyrír vou 1 mílljarð marka í Nazistauinglingar úr vinnufylkiingiinni hyll. Hitler í Miinchen EINKASKEYTITIL WÓÐVILJANS. KHÖFN í GÆRKV ÖFUNDI nazístaleíðfogatina í Bcríín, þar sem Göbbels^ Göríng o§ fleírí nazísíaíotín$\~ av voru sfaddír, var fekín sú áfevövðun, að engínn Gyðíngur ínnan Þýzkalands maeffí reka verzlun eða önnur fyrírfækí svípaðrar gerðar. Jafnframf er þeím bannað að vera forsfjórar slíkra fyrirfækfa, þó að þau séu í eígn „Aría", AUan skaöa, seni Gy&ingar hafa beðið af skrílsæði nas- ista undaoifama daga vcrðia Þeir að greiða sjálfir að fullu. Gildir þetta um alla, en verðlur þó fyrst og fremst þujngjur baggi á kaiupsýsíumön,num þ>eim, er áttu verzlanir þær,sem: skríllfiisn eyðilagðL jafnvel vátryggiagarfé htnxia eyðiIögStu eigina rennur til þýzka ríkisins, samkvæmt ákvörðiun þessari. pá ákvað sami fuindur, að Gyðlngar búsettir í pýzkaíamdi skyídu greiða ríkinu einn milljarð majka í vígsbætur fyrir viobi Rath sendisveitarrilara, er myrtur var í París aýlega. Verður fé þetta heimtað inn með aukaskatti ai eignum Gyð- ínga í iaiidrnu. Loks ér Gyðingum bannað að taka 'pátt í þýzku samkvæm- islífi og að sækja opiubera skemmtistaði. Mikill fjöldi Gyðinga hefur verið settur í fangabúðir og verða þeir að sjá að öllu leyti fyrir kostnaði aí dvöl sinni þar. Séu þeir ekki svo efnurri búnir að þeir gcti sjálfir staðið síraum af þessum kostnaði, verður hann krafinn af ættingjum þeirra eða félögum Gyðinga. í Frankfurt am Main vp.ru a'I- ir karlmenn, sem eru Gyðing- lar og eru á nldrinum 15—60 ára settir í íangabúðir. Alls er talið að um 40000 Gyðingar hafi yerið bar.dtekn- ir síðan Gyðinga-iofsóknirnar hófust. Þá hefur og þessa daga borið töluvert á ofsóknum gegn ka- þólsku kirkjunni. FRÉTTARITARI. Bafidarikjmenn móímœla fram^ fetðí na^ísfa LONÐON í GÍERKV. F. U. I Bandaríkjunum hefur kveð- ið afar mikið að hópfundum | log kröfugöngum í mótmæla- skyni gegn meðferð þýzku stjórnarinnar á Gyðingum, — kvað einkum mikið að þessu í New York á vopnahlésdag- inn. Friðarfélagið í Bándaríkj- unum hefur sent þýzka ræðis- manninum í New York mót- mæli gegn meðferðinni á Gyð- ingum. Bandaríkj'ablaðið New York Times, segir, að þetta at- hæfi þýzku stjórnarinnar í garð Gyðinga hljóti að eyðileggja 'Og eigi að eyðileggja allan þann góða hug, sem Banda- ríkjamenn hafi tilhneygingu til að bera til Þvzkalands p*:ighís"ð í Wástíln'^o'ri reknir von- nm seinna Það þykja ekki mikil tíðindi úg vekur enga almenna eftir- tekt að sex skrifstofu- <og verzlunarmenn hafa verið reknir úr Dagsbrún. Menn hugsa aðeins.sem svo, að þetta hefði átt að gera fyrr. Sanit- leikurinn er líka sá, að það eina, sem tíðindum sætir í I þessu máli, er það, hversu lengi mönnunum, sem ekkieru ! verkamenn, hefur verið látið haldast uppi að vinna ieynt >og ljóst gegn hagsmunum og " stefnu félagsins. Allír hafa þeír far- ið með vísvitandí ósannindi Allir þeir sex menn, sem reknir voru, hafa hvað eftir annað farið með vísvitandi ó- sannindi um fjárhag félagsins og fyrirætlanir félagsstjórnar í *þeim einum tilgangi að hafa á- hrif á atkvæðagreiðslur innan félagsins. F>eir hafa við alis- herjaratkvæðagreiðsíur bæði í sumar og haust breitt það út, — og vitnað um leið til þess, að þeir væru þekktir trúnaðar- menn félagsins, — að árgjoldin yrðu hækkuð í Dagsbrúh, éf atkvæðagreiðsla færi ekki að óslcum Sk'aldborgarinnar. Þessi vísvitandi ósannindi réðu beinlínis úrslitum í atkvæða- greiðslunni í sumar. Við þetta bætast svo staðlaus ósannindi um fjárhag félagsins, og þau flutt af mönnum, sem hafa dag- legan aðgang að bókum fé- lagsins. Þessir menn dirfast að dreifa því út og leggja við nöfn sín, að félagið skuldi 6 þús., þegar þ;að! á í 'sijóði 5 þús. krónur. Þeir dirfast að halda því fram að eytt hafi verið 12 þús. kr. á tæpú ári í pólitíska starfsemi kommúnista. Á þess- um tíma hefur ekki farið einn eyrir til pólitískrar starfsemi, nema of telja skyldi pólitík, að Nýjti landi voru greiddar þús- und krónur til þess að taka upp vörn fyrir Dagsbrún gegu Alþ)''ðublaðinu, sem dag eftir dag fluttj svívirðingar og róg um félagið og neitaði að birta samþykktir þess. Auk' alls þessa hafa þessir menn gengið mann frá manni innah Dagsbrúnarog hvatt þá til þess að greiða ekki lögmæt gjöld til félagsins, og loks hafa þeir barizt með hnú- um og hnefum gegn stefnu Dagsbrúnar, bæði í sameining- armálinu og fagsambandsmál- inu. Slíkir menii hafa of lengi fengið friðland innan vébanda Dagsbrúnar.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.