Þjóðviljinn - 03.01.1943, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 03.01.1943, Blaðsíða 1
8, árgangur. Sunnudagur 3.«des^ 1943. 1. tölublaö. Raufli herinn tehur Uelíhíe búhl Rússneskar skríðdreka~ og fófgöngulíðssveífír sækja fram í áff fíl landa- mæra Leff lands, — Pfzka sefulídíd í Rseff reýnír árangurslausf ad brjóf- asf fíl vesfurs* — Sókn rauda hersíns á suðurvígsfödvunum heldur áfram Rauði herinn hefur unnið enn einn stórsigur. í tilkynningu frá sovétherstjórninni í gær var skýrt frá því að borgin Velikíe Lúki sé á valdi rauða hersins. Það voru úrvalshersveitir sem sovétherstjómin tefldi fram til úrslitaárásarinnar á þessa þýðingar- miglu járnbrautarborg. Arásin var undirbúin með geysiharðri stórskotahríð, og baráttan um sjálfa borg- ina var mjóg hörð. Var barizt í návígi um nær hvert virki og hús, og kveiktu Þjóðverjar í byggingunum er þeir neyddust til að yfirgefa þær. Víða þar sem setuliðssveitirnar neit- uðu að gefast upp, voru þær stráfelldar. Síðustu fregnir herma, að um Velíkíe Lúkí fari nú stöðugur straumur sovéthersveita, fótgöngulið og skrið drekar, til vígstöðvanna vestur af borginni, þar sem Rússar sækja fram í átt til landamæra Lettlands. Aðstaða . setuliðs Þjóðverja i Rseff hefur veikst mikið við það að Velikíe Lúki er komin á vald rauða hersins. í fregnum frá Moskva í gær er skýrt frá margendUrteknum tilraunum þýzka hersins í Bseff að brjóta sér braut til vesturs, en borgin má heita umkringd. Bauði her- inn hratt öllum þessum árásum. Taka borgarinnar Velíkíe Lúkí hefur mikla hernaðarþýð- ingu. Sjálf er borgin járnbraut- armiðstöð, og skammt fyrir vest an hana liggur ein þýðingar- mesta samgönguæð fasistaherj- anna á austurvígstöðvunum: járnbrautin frá Leningrad til Kieff. Talið er að næsta markmið sovéthersins á þessum vígstöðv- um sé bærinn Novo Sokolniki, um 30 km. vestur af Velíkíe Lúkí, en hann stendur við þessa Til Mnmlv 7. nóv. gaf fátæk ekkja hér í bænum, sem ekki hef ur ann að sér til lífsuppeldis en lítil- f jörlegan ellistyrk, Sósíalista félaginu 10 kr. Þettaergeymt til þess að leggjast sem f yrsta framlag i söfnun til Sovét- lýðveldanna, Nú um áramótin færði þessi sama ekkja flokknum 20 kr. og nokkru fyrr 15 kr., og var hvorttveggja áheit. Flokkurinn færir henni hér með sínar beztu þakkir fyrir þenna höfðingskap. Meira virði en peningarnir er það hugarfar, sem slíkar gjafir bera vott um. Flokki, sem á marga slíka fylgjendur, eru allir vegir færir. miklu flutningaleið þýzku herj- anna. Á suo'urvígstöðviinum held- ur sókn rauða hersins áfram. Á Donvigstöðvunum hefur rauði herinn þjarmað að innikró aða þýzka hernum og tekið bæ einn. Fyrir suðvestan Kotelni- koff sækja Bússar fram í áttina til Salsk, og austar á þeim víg stöðvum féll borgin Elista í hendur rússneskum her, sem sækir hratt fram til suðurs. Norður af Túapse hefur rauða hernum einnig orðið vel ágengt- Fallhlífarhermönnum Rússa tókst að eyðileggja 30 þýzkar flugvélar bak við víglinu Þjóð- verja á Svartahafsströnd. „Síðasta dag ársins er svo komið, að þýzkir herir, meira en hálf milljón manna, eru í stór hættu", segir enska blaðið Daily Telegraph í ritstjórnargrein á gamlársdag. „Þegar þeirrar staðreyndar er gætt, þarf engan að undra þó leiðtogar fasistaríkjanna í árs- yfirliti sínu dveldu aðaliega við hernaðaraðgerðir á vori og sumri, meðan herir þeirra sóttu fram (álíka hratt og þeir hörfa nú undan) frá Karkoff til Stal- íngrad, frá Taganrog í átt 'til Mosdoksvæðisins. En sagan sti er ekki saga ársins 1942. Það er staðreynd, að fasistunum hef- ur ekki tekizt aðalætlun sín, en það var að mola rússnesku herina, og heldur ekki þeirri ætlan sinni að stöðva flutning- ana um Volgu og lama norður- herina með því að svipta þá Kákasusolíunni. Eins er það, að hinar ýkjumiklu yfirlýsingar Þjóðverja um tjón i Rússa að mönnum og hergögnuro yerða furðu hljómlitlar ef það er haft í húga að Rússar áttu þó í árslok Framh. á 4. siðu „Frelsun a:þýðunnar verður að vere hsnnar eigið verk" Bandalaa albOflusamfahanna Uari afl uerfla paduöliupifla afl ualdaherii Samþykkt Alþýðusambandsþingsins um nauðsynina á þvi að mynda bandalag alþýðusamtakanna á hinum ýmsu sviðum, er eftirtektarvert tímanna tákn. Fjöldinn finnur til máttar síns og skilur að í samtökum hans liggur valdið, sem hann verður að leggja til grundvallar aðgerðum sínum í þjóðlífinu. Þessi hugmynd um bandalag alþýðusamtakanna er ekki gripin úr lausu lofti. Hún á sér rætur hjá fólkinu sjálfu og kemur fram svo að segja samtímis hjá fleiri en einum af sam- tökum þess. Iia.nda.lag starfsmanna rikis og bæja samþykkti á þingi sínu, sem haldið var á undan Alþýðusambandsþinginu, svipaða tillögu. Sósíalistaflokkurinn tók á flokksþingi sínu samsvarandi ákvörðun. Alþýðan — launþegarnir og aðrir yinnandi menn og konur — þarf að flýta sameiningu krafta sinna svo sem frekast er unt. Yfirstéttin hefur auð og allskyns drottnunartæki til þess að tryggja það að stjórnað sé henni í hag. En alþýðan hefur aðeins sjálfa sig — fjöldann — skipulagðan í samtökunum — á að treysta. , Það hlutverk, sem nú bíður alþýðunnar hér á íslandi, er að afla sér frelsis, öðlast svo mikil áhrif á þjóðfélagið að því verði stjórnað méð.hag hennar og þar með alþjóðar fyrir augum. Þessi áhrif getur alþýðan því aðeins öðlast að öll samtök hennar legg ist á eitt til þess að ná þessu marki, að í hverju einasta verk- lýðsfélagi, samvinnufélagi, menningarfélagi, stjórnmálafé- lagi ræði menn þessi viðhorf og geri allan þorrann af meðlim- unura virkan til þess að vinna að framkvæmd þeirra stefnu- marka, sem bandalag alþýðu- samtakanna setur sér. AÍþýðan á íslandi verður að byggja upp^ valdakerfi sitt á grundvelli samtaka . sinna. Bandalag alþýðusamtakanna á að vera sá kraftur, sem róttæk stjórn í landinu styddist við. Það kemur til með að kosta bar- áttu, og fórnir að knýja fram þær róttæku aðgerðir, sem gera þarf til þess að tryggja alþýð- unni það öryggi, sem hún krefst Framh. á 4. síðu. Líkur tH að de 6auile og Giraud hittíst ð næstunni Frá aðalstöðvum hinna strið- andi Frakka í London hefur ver ið tilkynnt, að de Gaulle hafi sent Giraud hershðfðingja orð- senriingu daginn eftir að Darian. var veginn. I orðsendingu þessari lagði de Gaulle til að þeir Giraud hittust til að ræða um samvinnu og einingu allra þeirra Frakka, er berjast með Bandamönnum fyrir frelsi Fraklkands. Ekki er kunnugt um hverju Giraud hefur svarað, en talið er líklegt að' til samvinnu dragi- NorsK gjöf til íslenzkra stúdenta A gamlársdag afhenti hr. Har. Faaberg skiparhiðlari og formað- ur ..Normanslaget" í Reykjavík tíu þúsund króna gjöf til Stúd- entagarðsins frá tíu 'Norðmönn- um hér í bæ, þeir eru: Paul Smith verkfræðingur, Bernhard Petersen kaupm., L. H. Múller kaupm., E. Rokstad kaupm., frú Marie Ellingsen, Othar Elling- sen, Erling Ellingsen verkfr., Joh. Röhning rafmagnsfræðíng- ur, A. J. Bertelsen kaupm. og Harald Faaberg skipauniðlari. Fyrir þetta verður eitt herbergi á Nýja Garði nefnt ,,Norska her- bergið" og er aetlun gefenda síð- ar að skreyta það norskum hús- munum. Þessi veglega gjöf mun eiga sinn þátt í að styrkja þau sterku sifjabönd, er tengja í>ss við hina norsku frændur vora. Færi ég gefendunum, fyrir hönd byggingarnefndar alúðar- þakkir íslenzkra stúdenta. Alexander Jóhartrtesson, „GHlqt al iera Kamlan Iml" Ásgcir Bjarnoson frá Ástfardi scgír frá dvöl sinni f Norcgr otf Sviþjód , Ásgeir Bjarnason, sonur hins kunna bændahöfðingja, Bjarna Jenssonar í Ásgarði, er fyrir skömmu kominn heim frá Svíþjóð, en hann hefur dvalið við nám þar og í Noregi undanfarandi ár. Þjóðviljinn hitti hann að máli í gær og fer frásogn hans hér á eftir. Hvað geturðu sagt okkur um dvöl þína í Noregi ? — Eg fór til Noregs vorið 1938. Fyrst dvaldi ég á bóndabæ hjá íslenzkum bónda, Edvard Búasyni landbúnaðarkandídat frá Stuðlum á Reyðarfirði, en hann hefur dvalið í Noregi frá því í fyrra stríðinu. Systir hans er gift norskum bónda, er býr þar skammt frá. Hjá Edvard dvaldi ég unz ég fór á Statens smábruklererskole, Sem Asker, sem er um 2 mílur frá Oslo, en það er landbúnaðar-kennara- skóli fyrir smærri bændur. Þang- að fór ég um áramótin "38—'39 og var þar óslitið í 2 ár, eða til ársloka 1940. Síðan vann ég í skrifstofu í Osló við búreiltninga hjá Selskabet for Norges Vel, sem er félagsskapur, sem upp- runaleg^ starfaði á svipuðum grundvelli og Búnaðarfélag ís- lands og hefur haft helztu fram- kvæmdamál landbúnaðarins á dagskrá sinni. Þaðan fór ég á landbúnaðarháskólann í Ás, til- raunastöðina Vollebek og dvaldi þar til haustsins 1941, en þá fór ég til Svíþjóðar. Tilraunastöðin í Vollebek starfar aðallega að til- raunum með allskonar afbrigði af korni, kartöflum og rófum. — Þú varst í Noregi, þegar Þjóðverjar hertóku landið. Hvað segir þú um ástandið þar ? — Já, innrásin kom Norð- mönnum algerlega á óvart og það mun alkunnugt hverjar til- finningar Norðmenn bera í brjósti til þýzka hersins, en þó munu þeir- hata norsku kvisling- ana enn meir. — Fréttir þaðan hafa borizt hingað. — Þar eru allar vörur skammtaðar og oft þröngt í búi. Um hernám Noregs vildi As- geir hafa sem fæst orð, en vísaði til þeirra frétta, sem þaðan hafa borizt. — Hvað er að segja um dvöl þína í Svíþjóð ? Framh. á 4. síðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.