Þjóðviljinn - 08.04.1943, Blaðsíða 3

Þjóðviljinn - 08.04.1943, Blaðsíða 3
Fimmtudagur 8. apríl 1943 ÞJOÐVILJINN ^ððVIMIHM Útgef amli: Sameiningarfiokkur alþýöu — Sósíalistaflokkuiinn Ritstjómr: Einar Olgeirsson (áb.) Sigfús Sigurhjartarson Ritstjórn: Garðastræti 17 — Víkingsprent Sími 2270. Afgreiðsla og auglýsingaskrif- stofa. Austurstræti 12 (1. hæð) Sími 2164. Víkingsprent h.f. Garðastræti 17. Verkalýður Akureyr- m sameinast Verklýðshreyfing Akureyrar er orðin ein heild innan Alþýðu- sambands íslands. Síðasta vígið, sem sundrungin átti innan verk- lýðssamtakanna, er unnið. Með skörulegum aðgerðum hefur Al- þýðusambandsstjórnin knúið fram einingu verklýðssamtak- anna á Akureyri og sýnt það að hugur fylgir máli hjá verklýðs- hreyfingunni, þegar hún krefst einingar alls verkalýðs innan Al þýðusambandsins. Allur verkalýður íslands fagn ar þessum sigri einingarinar. All ir verkamenn og verkakonur, 'sem vita af eigin, dýrkeyptri reynslu hvers virði einingin er verkamannasamtökunum, eru stjórn Alþýðusambandsins og erindrekum þess þakklát fyrir að hafa haft einarða og mark- vissa forustu í því að sameina verklýðsfélagsskap næststærsta bæjar landsins, sem svo lengi hefur þjáðst undir afleiðingum klofnings og sundrungar. Verklýðshreyfing Akureyrar upplifir nú einhver þýðingar- mestu tímamót í langri og við- burðaríkri sögu sinni. Fyrir aldamótin (1896) var stofnað fyrsta verkamannafélag ið á Akureyri, éitt af fyrstu verk lýðsfélögum landsins. Það varð ekki langlíft, en það ruddi braut ina. 1906 var Verkamannafélag Akureyrar stofnað og var fram til 1932 eitt af sterkustu verk- lýðsfélögum landsins. En þá gerðust þau tíðindi, að Erlingur Friðjónsson klauf félagið, af því hann varð undir yið formanns- kjör, og stofnaði nýtt félag, Verk lýðsfélag Akureyrar. Síðan hafa verkamannasamtök Akureyrar yerið klofin, þrátt fyrir allar til- raunir sameiningarsinna til þess að koma aftur á einingu, — þar til Alþýðusambandsstjórnin nú tók málið í sínar hendur af slíkri röggsemi að fullkominn árangur- náðist. Því, þótt Erlingur Frið- jónsson standi utan við félags- skap verkamanna, þá er eining stéttarirmar ekki síður f ullkom- in fyrir það. Verkamannasamtök Akureyr- ar munu nú, í krafti einingarinn ar, vaxa mikið og skjótt að f jölda og þroska' og Alþýðusam- band íslands mun í framtíðinni sjá það, að það hefur sjálft lagt einn af traustustu hornsteinun- um undir framtíðarbyggingu Mauríce Dobb: r Framliald. Fyrirkomulag trygginganna Alþýöutryggingunum í Sov- étríkjunum er skipt í þrjár deildir. í fyrsta lagi sjúkratrygging- arnar. Heilbrigðismálin — læknishjálp, lyf, sjúkrahús — heyra undir stjórn heilbrigð- ismálaráðs hvers sambandslýð- veldis og aðrar þær stofnanir þess, sem sjá um framkvæmd þeirra mála. Kostnaður vlð þau mál er greiddur úr sjóð- um ríkis og bæja. Fram að árinu 1937 var stjórn þeirra aö nokkru leyti í höndum verklýðssamtakanna Sjúkratryggingarnar ná ekki aöeins til þeirra, er sjálfir vinna launavinnu, heldur til allrar fjölskyldu þeirra, sem fær fría læknishjálp, ekki að- eihs heimilislæknis, heldur eirmig sérfræöinga svo sem augnlækna, tannlækna, skurð- lækna o. s. frv. ÖU læknis hjálp, lyf og sjúkrahúsvist er ókeypis. í öðru lagi elli- og örorku- tryggingar. Þær ná til allra sem látið hafa af störfum fyr- ir elli sakir og til öryrkja og ná jafnt til þeirra, er ekki hafa stundað launavinnu. Sér- stakt ráð fer með stjórn þess- verklýðssamtaka fslands með því að skapa einingu verka- mannasamtakanna á Akureyri. Og það er allri verklýðsstétt- inni til fyrirmyndar hve sam- einaðir stjórnendur og forustu- menn Alþýðusambandsins stóðu í þessu einingarstarfi fyrir verk- lýðssámtökin. * * Því sorglegra er að heyra þá hjáróma rödd, sem tekur undir j við fjandmenn verklýðseiningar innar og segir í Alþýðublaðinu í gær: „Nýr klofningur í verka- lýðshreyfingunni á Akur- eyri."(!!) Og síðan eru klofnings mennirnir, sem um leið eru for- ustumenn Alþýðuflokksins á Akureyri, notaðir sem aðalheim- ildir. Þeir menn, sem hafa búizt við að heiðarlegir Alþýðuflokks- menn, sem berjast fyrir einingu Alþýðusamtakanna, ættu at- hvarf hjá Alþýðublaðinu, urðu fyrir sárum vonbrigðum. — Það, sem er í augum níu tíundu Al- þýðuflokksmanna sigur fyrir einingu verkalýðsins, það heitir á máli Alþýðublaðsklíkunnar: Nýr klofningur! í augum þessar- ar klíku er „eining" þeirra Frið- jónssona hin eina éining verka- lýðsins á Akureyri. — Sú klíka verður þá að hafa það að hljóta sama hlutskipti og þeir, — hlut- skipti, sem báðir hafa kosið sér af frjálsum vilja: hlutskipíi nátttröllanna, er verða að steini, þegar það dagar — í verklýðs- heyfingunni. ara trygginga í hverju sam- bandslýðveldi fyrir sig. í þriðja lagi eru hinar margþættu slysa- og áhættu- tryggingar, sem txyggja menn gegn hverskonar slysum og á- hættum. Þessar tryggingar greiða styrki til óvinnufærra manna, fæðingarstyrki, jarðarfarar- styrki, eftirlaun til rnanna sem náð hafa vissum aldrí, en halda þó áfram að virma. Þessar ítryggingar greiða enn- fremur barnastyrki, kostnað við hvíldar- og hressingar- heimili og styrki til ferðalaga. Stjórn þessana mála annast sérstakt tryggingafulltrúaráð í hverri verksmiðju og á hverj- um vinnustað ásamt verk- smiðjunefndirmi (sem kosin er af verkafólkinu á viðkomandi vinnustað). Fulltrúaráðin eru tilnefnd af þeim starfsmönn- um verklýðssamtakanna, sem starfa að tryggingarmálum, svo nefndum „tryggingafull- trúum", sem verksmiðjunefnd- in tilnefnir til þess að fylgjast með líðan sjúkra manna, at- huga ef mienn skrópa frá störfum sínum og hafa eftír- lit með starfsemi hvíldarheim- ilanna. Árið 1938 voru yfír 300000 slíkir „tryggingarfulltrúar" í Sovétríkjunum og í tryggihga- fulltrúaráöunum áttu 200000 menn sæti. Verklýössamtökin höfðiu einnig í þjónustu sínni 1800 lækna til þess að hafa eftir- lit með framkvæmd heilbrigð- ismálanna, framkvæma skoð- anir og gefa út læknisvottorð um tryggingagreiðslur til þeirra er á þeim þurftu aö halda. Jafnframt höfðu þessir læknar þann starfa, að undir- búa ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir slys og bæta heilbrigðisskilyrði. Árið 1940 nam tryggingar- fé verklýðssamtakanna 8,6 milljöröum rúblna. Árið eftir samþykkti æðsta ráð Sovét- ríkjanna áætlun um næstum 10 milljarða rúblna til þess- arar tryggingarstarfsemi. Meir en þriðjungur af þess- ari upphæð renno« ifell sjúkra- trygginga, (manna, sem eru frá virmu um stuttan tíma). Næst koma svo mæöratrygg- ingar og kostnaður við hvíld- ar- og' hressingarheimili, sem nemur um fimmta hluta þess- arar upphæðar, en árið 1940 réðu verklýðssamtökin yfir 631 slíkra heimila og 234 að nokkru leyti. Kostnaðinn við þessar tryggingar er hvert atvinnu- fyrirtæki látið greiða með vissu framlagi í hlutfalli við þá upphæð er það greiðir í laun. Að meðaltali' er sú upphæö QVzJ'o af launagreiðslniaupp- hæöinni, en er þó nokkuð mis- munandi (frá 4% til rúmlega 10%) og fer þaö eftir því hver áhætta fylgir starfinu sem unniö er. Réttindin sem trygging- arnar veita 1. Ellitryggingar ElhtryggixLgum var fyrst komið á 1927 fyrir verkamenn við vefnaðarverksmiðjur, en voru síðan auknar og látnar ná til verkamanna í öðrum aðaliðngreinum, eftir 1929. Nú ná ellitryggingarnar til allra, hvort sem þeir hafa unnið erfiðisvinnu eða andleg störf, sem hafa unnið sín lág- markstímabil. Ellilaun nema milli 50 og 60% af meðallaunum þess, sem styrksins verður aðnjót- andi og fer mismunurinn eft- if starfsgrein mannsins. Námu verkamönnum t. d. og öðrum. er unnið hafa óholl stórf, eru greidd 60% af fullu kaupi. Karlmenn þurfa venjulega að hafa unníð í 25 ár og kon- ur í 20 ár til þess aö öölast rétt til þessara trygginga. Menn hafa rétt til að fá greidd ellilaun, þegar þeir hafa náð ákveðnum aldri iivort sem þeir Jáfa af störf- um eða ekki, karlmenn þegar þeir'eru 60 ára og konur þeg- ar þær eru 50 ára. Verkamenn í námum og öðrum óhollum starfsgreihum, njjóta forréttinda, að þurfa styttri starfstíma og lægri ald- ur til þess að öðlast þennan rétt. Þeir hafa rétt til elli- launa þegar þeir eru 50 ára. ef þeir hafa unniö í 20 ár. þar af 10 ár niðri í námum eða við önnur óholl störf. 2. Ororkutryggingar Örorkutrygginga njóta allir, sem misst hafa starfsorku sína, sökum slysa eða veik- inda og eru að áliti lækna ekki færir um að vinna reglu- lega vinnu. Allir öryrkjar hafa rétt til örorkustyrks, hvort sem þeir hafa misst starfsorku sína vegna slysa eða af öðrum or- sökum við starf sitt, eða hvort þeir hafa misst starfsorkuna af öðrum ástæöum. Þó er sá munur á, að hafi þeir misst starfsorku sína vegna starfs síns, fá þeir tafarlaust rétt til örorkustyrks, en í öðrum tilfellum er um nokkurn bið- tíma aö ræöa, sem fer eftir starfstíma mannsins og jafn- framt því, hve gamall hann er. Hafi öryrkinn misst alla starfsorku sína og þarfnist stööugrar umönnunar, fær hann greidd 80—10P% af þeim launum er hann áður hafði. Sé hann ófær til vinmi, en þarfnist ekki' sérstakrar umönnunar, fær hann greidd 60—80% af fullum launum. Sé hann aftur á móti ekki fær til þess starfs, er hann hafði á hendi, en geti unni»5 léttara starf, eða tíma og tíma í einu, fær hann greidd 46—56% af fullurn. launum. Hafi öryrkinn rnisst starfs- orku sína vegna slysa eða af öðrum orsökum vegna starfs síns, eru honum greidd full laun, ef hann heyrir undir fyrsta flokkinn sem nefndur er hér á undan, en 75 og 50%' ef hann heyrir undir hina síðari. \ ¦ 'l 3. Sjúkratryggingar Fram til ársloka 1938, nutu allir meðlimir verklýðsfélaga. sem unnið höfðu í 3 ár, fullra launa, þegar þeir voru veikir. Um engan bið'tíma var aS ræða. Full laun voru greidd frá þeim degi að maðurinn varð veikur, gegn veiMnda- vottorði' frá lækni vinnustöðv- arinnar. En í desember 1938 voru gerðar nokkrar breytingar á þessu fyrirkomulagi, í því augnamiði aö koma í veg fyr- ir óþarfa fjarveru verkamanna og að þeir skiptu óþarflega oft um vinnustaði. Þau hlunnindi, sem menn nú njóta hjá slysatryggingun- um, fara eftir starfstíma þeirra hjá sama fyrirtæki samkvæmt eftirfarandi regl: um: GreiSslur mi5 aðar við full Iaun. Verkamaður, sem unnið hefur hjá sama fyrirtæki meir en 6 ár................ 100% 3 til 6 ár.................... 80%' 2 til 3 ár .................... 60% minna en 3 ár .............. 50%' Verkam. yngri en 18 ára er unnið hafa hjá sama fyrirtæki meir en 2 ár.......... 80% minna en 2 ár .............. 60% Námuverkamenn og aðrir, sem vinna óholl störf: meira en 2 ár ...,............ 100% minna en 2 ár ............,. 60% Menn, sem vikið er frá starfi vegna sviksemí voru sviptir rétti til sjúkratrygg- inga, þar til þek höföu unnið í 6 mánuði aftur, án þess að skipta um vinnustað. Stakkaroff-verkamenn1) og þeir, sem eru í sérstökum ,&- hugasveitum", fá greidd full- laun frá þeim degi er þehr verða veikir (svo framarlega aö þeir hafi verið iðnverka- menn í 1 ár)'. Þeir, sem ekki eru meðlimir verklýðssamtakanna, fá greidda helmingi lægri styrki en frá er sagt að framan. En menn skyldu ekki gleyma því. að 1940 voru 25,5 milljónir verkamanna í verklýðssamtök- unum, af þeim 30,4 milljón- um sem þessar tryggingar náðu til, svo þeir, sem njóta lægri styrkjanna eru hverf- andi :minnihluti og mestur hluti þeirra manna stundar ekki verkamannavinnu nema tíma úr árinu. Framhald. x) Bi-autryðjendur á sviði bættra vinnuaðferða og auk- inna afkasta, kenndir við Stakkanoff, manninn, sem skapaði þessa hreyiingu í Sov- étríkjunum.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.