Þjóðviljinn - 12.02.1949, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 12.02.1949, Blaðsíða 1
Eis-snhower aðal- ráðnnaufiir s8i 'Eiabarmí irsi F©rs¥S ins mundi bn-ff enn litlu verksmiSjunnar wiSyrkenna ag þriSju uirkjssn Sogs-. " ' " 11 ef vsrksmiSjan eigi a§ gela fengið rafniagn þaðan- ^riSlurehstur tll títflutnings er efnahagsíegt sfúíisimð- ismál ¦ íslénshu þjóðarinnar Það væri efnahagslegt sjálfstæS ismál sem tryggði að íslending- ar þurfi ekki að betla og-kné- krjúpa öðrum þjóðum til að lifa menningaiiífi í landi sinu. Einar taldi þetta mál stærsta málið sem fyrir þetta Alþingi hefði komið. Áburðarverk- smiðjumálið yrði prófsteinn á skilning og framsýni þing- manna, prófsteinn á hvort þeir þyrðu að hefja nýja stórsókn í atvinnulífi þjóðarinnar eða ætluðu að fylla þeirra flokk sem börðust gegn nýsköpuninni — og hafa nú þegar hlotið hinn harðasta dóm reynslunnar. Umræðunni lauk í gær, en at- kvæðagreiðslu var frestað. Tveir þírigmenn sósíalisia, Sigurður Guðnason cg Einar Olgeirsson sýndu í gær íram á með óhrekj- andi rökum að íslendingar eiga að íara að leggja í tvö stórfyririæki, virkjun Urriðaíoss í Þjórsá og byggingu áb'urðarverksmiðju er íramleiði árlega 30 — 40 þús. smál. köínunareínisáburðar. Málið var enn til 2. umr. í neðri deild. í ræðu sinni hrakti Einar Olgeirsson lið íyrir lið þær þrjár aðalmótbárur, sem atvinnumálaráðherra og aðrir .stjórnarflokksmenn haía fliitt gegn breytingartill. sósíalista við áburðarverksmiðiufrumvamið, a'5 ó- kleiíí yrði að aíla fiármagns til 30 þús. smál. verk- smiðju, að allí væri óvíst um markaði íyrir íram- leiðslu slíkrar verksmiðju, og a3 Sogsvirkjunin dugi íyrir litlu verksmiðjuna. Sýndi Einar íram á að meira að segja fceir sem í fyrstu heíðu talið að 7500—10.000 smái. verk- smiðja gæti fengið rafmagn frá nýju Scgsvirkjun- inni væri nú farnir að vmpra a að verksmiðjan yrði að bíða briðju virkjunar Sogsins. Ólíkt auðveldara væri að fá fiármagn til stórrar verksmiðiu er öll lík- indi væru til að yrði gróðafyrirtæki en til litlu verk- 'smiðjunnar sem meira að segia ráðlierrann er fluiti málið bycrgist við að gæti ekki borið sia. Með stórri verksmiðiu væri margíalt auðveldara að láía að sér kveða á heimsmarkaðnum. tillögur um rannsókn á virkjun- arskilyrðum Urriðafoss og af- urðasölu stórrar áburðarverk- smiðju. Núverandi stjórnar- flokkar hefðu fellt þær tillög- ur. Nú-kæmu þeir og segðu að enn þyrfti langan tíma að rann- saka þessi mál, og ætlast til að þeir séu teknir alvarlega. Það væri hart að heyra nú sömu „röksemdir" gegn stóri'i áburðarverksmiðju og beitt hefði verið gegn nýsköpun tog- araflotans 1944. Reynslan hefði sýnt að sá stórhugur hefði gefið þjóðinni og gæfi stórkostleg verðmæti. Eins væri nú þjóðinni lífsnauðsyn að koma sér npp öflugum útflutningsatvinnuvegi. Bwight D. Eisenhower, hinn frægi bandaríski hershöfðingí, hefur verið skipaður aðalráðu- nautur Trumans; forseta og Forrestals hermálaráðherra ura hernaðarmálefni. Iíefur Eisen- hower fengið frí frá störfum sem rektor Columbiaháskólans um átta vikna tíma. Hernaðarráðunautur Banda- ríkjaforseta hefur forsæti á fundum sameiginlegs herráðs landhers flughers og flota, og vekur það mikla athygli að Tru man hefur kvatt Eisenhower til slíks starfs á ný. ía m werja lýl- Utanríkisráðherra Tyrklands, Necmettin Sadak, er á leið til London til viðræðna við brezku stjórnina um Miðjarðarhaís- bahdalag er hafa eigi beint sam band við hernaðarbandalag At- lanzhafsríkjanna. Sadak kom til Brussell í gær og ræddi við Spaak, belgíska forsætisráðherrann. Bevin, brezki utanríkisráð- herrann, hefur lýst yfir að hann fagni sérstaklega þessu tæki- færi til að hitta sendimann tyrk nesku stjórnarinnar. (Má gera ráð fyrir að fasistastjórn Tyrk- lands verði falið það hlutverk að vernda vestrænt lýðræði í ná- lægum Austurlöndum!) Einar ítrekaði rök sósíalista fyrir því að óhugsandi sé að sníða eðlilegri aukningu raf- magnsnotkunar í Reykjav. og á Suðurlandsundirlendinu svo þröngan stakk sem raun yrði ef ¦skella ætti 1500—10000 smál. áburðarverksmiðju á nýju Sogs- virkjunina. Bjarni Ásgeirsson fullyrti að ekkert væri þar í hættu vegna þess að engin lík- indi væri til að hinn öri vöxtur Reykjavíkur héldi áfram. Einar sýndi fram á að ráðherrann hefði engin rök fært fyrir þessu, og að allar ráðstafanir núver- andi ríkisstjórnar beindu auð- magni og atvinnutækjum til auð manna Reykjavíkur og meðan svo væri héldi straumurinn til hæiarins áfram. i» | 4, SlSe Farið verður í vinnuferð í skál- ann á sunnudaginn kl. 9 f. h. Félagar fjölmennið. Margar hendur vinna létt verk. Stjórnin. Ura fjáröfiun til fyrirtækj- anna lagði Einar áherzlu á að auðveldara yrði að fá lánsfé til að reisa stór, arðvænleg fyrir- tæki en lítil og taprekstursleg. Ríkisstjórnin hefði ekki gert grein fyrir hvar hún hefði fé í tvennar Sogsvirkjanir og litlu áburðarverksmiðjuna, sem kosta mundu samtals talsvert á annað hundruð þúsund króna. Væri kannski verið að biðja um leyfi og fé í Washington? íslendingum er óhætt að taka þátt í samkeppninni á heims- markaðinum ef þeir hafa 30 jþús. smál. áburðarverksmiðju. ,Nú kaupum við köfnunarefnis- |áburð á 2155 kr. tonnið. Talið |er að litla verksmiðjan getj !framleiít tonnið fyrir 1.541 kr. en stóra verksmiðian tonnið á 1133 kr. Af þeim tölum sést að við hljóium að verða samkeppn- isfærir miðað við núverandi ;verðlag með afurðir stærri verk smiðjunnar. Einar benti á að hann hefði fyrir tveimur árum borjð fram Reynt að íela heinaðaseeli Atlanzhaísbandalagsins vegna étta Bandankjanna við mslspyraíiliíeyfingíi félksins í brezkum útvarpsfregnum er skýrt svo frá að talið sé í Washingfon að utanríkisráðuneyti Banda- ríkjanna hafi nú í hyggju tvennar breytingar á sátt- málanum um hið fyrirhugaða Atlanzhafsbandalag. Önnuí sé sú að hveigi í sáttmáknum veiðí bein- Hhís minnst á hernaðaraðstoð. Hin er að sáttmálinn verði ekki látinn ganga í gildi fyrr en öll þátttökuríkin hefðu samþvkkt hann, en áður hafi verið tilætlunin að hann gengi í gildi þegar helmingur þátttökuríkjanna heíðu lagí við samþykki sitt. Utanríkisráðherra Nqregf, Halvard Lange, o;; Dean Acbe- son, 'uíanTÍidBráðherra Banda- ríkjanna, birtu í gær sameig- iulega yfirlýsingu um viðræíur þær sem fram hafa farið þeirra á milli í Waí'.hington undan- farna daga. 1 yfirlýsingunni eru ítreknð fyrri ummæJi Langes að för hans hafi verið farin til að fá nákvænia vitneskju um hið fjaíiimgaða Atlanzhafsbanda- lag. Haí'i viðræður þeirra utan- ríkii.ráðherraaina verið opiuská- ar og a'.lar nanrisyníe.íar upp- lýáiágaT :;einar. Ekki hafi verið i l "unin aí gera neina ákvörðun, enda haíi engio ákvörðun verið gérð. Lange áfti stu > viJial við Truman forseta en er á i'örnm til Löndon og mun ræða þar við Bevin u.anríkisráðherra; Fyrri breytingin var að áiiti frétíaritara brezka útvarpsins vegna vaxandi skiinings banda- rískra stjórnmálamanna á því að rangt væri að koma banda- laginu á án þess að þjócirnar hefðu rt >.t til hlítar giidi hans og samkomulag um það náðst. Rsyndist þetta rétt, er hér tvímælalaust um að ræða her- bragð sem Bandaríkjascjóra telur sig neyðast til vegna hinn ar viðtæku og sterku þjóðvarn arhreyfingar, sem komin er upp á Norðurlöndum gegn þátttöku í hernaðartíandalaginu. Auð- valdsstjórn Eandaríkjanna Qg leppar hennar þora ekki isng- ur að ganga til verks eina bg ætlunin var, heldur á að láta áróöursmynuna ganga góöaa t«na og reyna að fela hernað- areðli bandalagsins meðan ver- ið er að smeygja fjötrinum á þjóðirnar. '

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.