Þjóðviljinn - 14.04.1949, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 14.04.1949, Blaðsíða 5
; Fimratudagur li./apríl 1949. Þ JÓÐVILJINN J B . .• ©lorlr Marshall-ástlunarinnar ©g vöxt- ¦¦ £-;• V Vaxandi mótsetningar Marshalláætluninnar Fyrsta ári Marshalláætlun- innar hefur þá lokið með heilli röð; af áföllum og bliknun þeirra táljsýna, sem haldið var á lofti í krafti „veglyndis" Bandaríkj- aníia. í Austur-löndum magii- ast nýlendukreppan og í Ev- rópu hefur fjárhagskreppan haldið innreið sína. .Efnahagssamvinnustofnunin hefur ekki reynzt þess megnug að.; setja fram sameiginlega framleiðsluáætlun fyrir Ev- rópu. Þar sem áætlanir land- anna, hvers fyrir sig, hafa all- arVstangazt á, hefur efnahags- samvinnustofnunin gefizt upp viðv'að „samræma" þær og sent „br.áðabirgða"-skýrslu til Was- hington með tilmælum um að „samræmingin" fari fram eft- ir ákvörðunum þingsins. Mistök Efnahagsstofnunar- innar hafa gert deginum ljós- ara ósamræmið milli þess tak- marks, er stjórnardeildin þótt- ist 'jhafa (jafnvægi verzlunar- inn'ar og gildisfestingu (stabili- sation) peninganna) og raun- verulegrar stefnu hennar. Enda þótí Bandaríkin mæli raunveru- lega svo fyrir, að Evrópulönd- in komi jafnvægi á verzlun sína, selja þau miklu meiri vör- ur -til þessara landa en þau kaVjpa af þeim og koma þann- ig í'veg fyrir allt jafnvægi. . Marshall-lönd Evrópu eiga ekki um nema eina leið að velja, að kaupa eins lítið og unnt er frá Bandaríkjunum, eða,með öðrum orðum ganga í berhögg við útflutningsstefnu Ameríkumanna. Að þessu mið- ar' fjögra ára áætlun Englend- inga. England reynir að koma á hjá sér verzlunarjafnvægi á kostnað annarra Evrópulanda, en það eykur enn á efna- hagsörðugleika hinna síðar- nefndu. Fyrir stríð fengu meg- inlandsríkin hráefni sín frá löndum Bretaveldis, því a.ð verzlunarjöfnuður þeirra gagn- vart Englandi var hagstæður. Framvegis geta þau það ekki. Áætlun Breta mætir því and- stöðu Belga og Frakka, sem eru rúðir dollurum vegna stjórn arstefnu Ameríkumanna, og sjá nú sterlingspundin gengin sér úr greipum líka. Stjórnmálastefna Ameríku- maima og afleiðing hennar, stjórnmálastefna Breta, leiðir Evrópulöndin í úlfakreppu., ÞaU, verða annaðhvort að hætta innflutningi sínum eða snúa sér að hinum sósíalistískum lönd- um." Ekki er a.ð furða þótt felmtri slái á amerísku auðhringana, er þeir sjá hvert stefnir, enda hafa þeir fordæmt hina „ein- strehgingslegu" stefnu Cripps og sjá aðeins eina lausn, en hún er sú, að fjárþröngin hald- ist og Evrópa haldi áfram að gleýpa lán þsirra. J.-J. Servan-Schreiber segir í le Monde: „Sannleikurinn er sá, að Marshalláætluninni er ekki ætl- að að bera árangur, heldur að vera nauðsynleg." Já, „nauðsynleg" til að Was- hington geti haldið kverkataki sínu á löndum þeim, sem verða „blessunarinnar" aðnjótandi. Eftir því, sem blaðið Walí Street Journal segir 28. janúar ÍÖ49, hefur ameríska. stjófiiiii ákveðið að „halda stöðugt á- í'ram hjálpinni við útlönd", og hefðu menn ekki þorað að við- urkenna það fyrir einu ári. Þá burfa löndin, sem „blessunar- innar" njóta að geta gleypt endalaust oftramleiðslu Banda- ríkjanna. En frá þeirri stundu, er „offiamleiðslan" nær auð- ¦"aldslöndum Vestur-Evrópu", leyfir efnahagsástand þessara landa ekki, að þau gleypi meira af f ramleiðslu Bandait'k janiia; án þess að springa. Jafnframt efnahagsöngþveit- inu í Evrópu byrjar Marshall- kreppan. Önnur hlið þessarar kreppu er þörf þeirra, er standa að áætluninni, til að setja stríðsframleiðsluna 1 fyrstu röð og tvöfalda áætlun sína um svokallaða efnahags- aðstoð með tröllauknum yíg- uúnaði. Hefur ekki Forrestal landvarnaráðherra lýst því yf ir, 29. desember 1948, að hern- aðarleg hjálp Bandarikjauna til nanda Marshall-löndunum sýni, að þau ætli sé'r „að framkvæma út í yzt'u œsar áætlunina um viðreisn Ev- rópu." (1) U.S.A. (30/12. '48). Frá því á árinu 1947 hefur það orðið æ ljósara, að hið eina, sem heldur Marshallsam- steypunni við, er andúðin á Ráðstjórnarríkjunum og stétta hátrið. Hoffmann forstöðumað- ur Efnahagssamvinnustofnúh'- arinnar veit þetta vel, enda hef ur hann í ræðu um Marshallá- ætlunina, er hann hélt í Dot- roit 12. janúar, talið viðeig- andi að blása að kolum haturs- ins til Ráðstjórnarríkjanna, Sama hugsunin hefur rekið Truman til að taka sér stöðu með andkommúnistum í ræðu sinni 20. janúar. En nötrar ekki þessi samsteypa af mót- setningum yfirdrottnunarstefn- unnar ? 5 Sundurþykkja heims- valdasinnanna Framsókn lýðræðisins og sóíáali'smans Sú hefur raun á orðið, eftir eitt ár, að ekki hefur tekizt að losna við neina áf mótsetning^ um þeim, er áætlunin hafði í för með sér, og lýst hefur ver- ið hér að fr.aman, heldur hafa þær færazt í aukana. Þróunin í Ráðstjórnarríkjun- um og alþýðuríkjunum nýstofn uðu hefur þrengt svið heims- valdastefnunnar og eftir lýð- ræðisöflin í heiminum. Samanburður á efnahagsá- standinu í ríkjum sósíalismans við ríki auðvaldsskipulagsins leiðir æ ¦ betur í ljós yfirburði hinna fyrrnefndu. Meðan stað- festur er. árangur fjórðu fimm ára áætlunarinnar hafa tilraun- irnar til efnahagslegrar „áætl- unar" í Evrópulöndunum orðið til athiægis. Meðan Holland og Belgía neyðast til að hætta verzlunarviðskiptum vegna skorts a jafnvægi í viðskiptum landanna, gera Ráðstjórnarrík- in hvern viðskiptasamninginn á fætur öðrum við ítalíu, Tékk- óslóvaldu, Finnland, Noreg, Pólland, þar sem um er að ræða stórfeld viðskipti á jafn- réttisgrundvelli og án stjórn- inálalegra þvingana. Stofnun ráðs, er á að sjá um gagnkvæma aðstoð í efnahags- máí'íum milli Ráðstjórnarj-íkj- anna og hinna ungu lýðræðis- ríkja, er nýtt spor í framfara- átt.og mikill sigur fyrir sam- vinnustefnu Ráðstjórnarríkj- anna í efnahagsmálum. Öllum þjóðum Evrópu, sem fallast á stefnu ráðsins, er heimil þátt- taka í því. Þjóðhagslegar framkvæmdir ekki einungis , nýjum kafla við sögu Kína. Þeir' bæta " einni'g nýjum kafla við sögu hinna austrænu þjóða og allra ný- lenduþjóða héimsins. Þeir eru tákn þess, að nýlenduskipu- lagið er að renna skeið sitt á enda. Fyrst nýlenduveldin hafa til þessa ekki getað brotið á bak aftur sjálfstæðisbaráttuna í Indónesíu, Viet-Nam, Burma, munu þau sízt eftir hið glæsi- lega fordæmi Kína- geta stöðv- að þá öldu, sem flæðir yfir og' mun sópa þeim burt. Þetta neyðast afturhaldsblaðamenn- irnir til að viðurkenna. „Hin tvö fornu segulskaut", segir J.-J. Servan-Schreiber, „Japan og Kína, eru framvegis andstæð hvort öðru, og allt mun verða gert til að auka á- hrif hvors um sig. Liggur þá ekki í augum uppi, að í þessari baráttu muni Japan, ánauðugt, hersetið og skipulagt af hinum fyrirlitnu vesturlandamönnum, '.verða að lúta í lægra haldi fyr- ir Kína, sem brátt mun verða tákn sigursællar frelsisbáráttu og gefa fordæmi í þjóðlegri end urreisn?" í öðrum hluta Asíu er sjálf- stæðisbaráttan að komast á hástig, því að svartasta aftur- Effir Henri C!dnde Selnni grein eru reknar af fullum krafti í löndum sósíalismans en drag- ast hinsvegar saman á ný í auð váldslöndunum. En mikilvæg- ast er það, að andstæður þess- ara tveggja heima verða nú svo skýrar að þær geta ekki far ið fram hjá almenningi í auð- valdslöndunum. Upplausn, glundroði, eymd og afturför á aðra hlið^ öryggi, regla og framfarir á hina. Ástandið er að þessu leyti mjög frábrugðið því, sem það var 1929. Þá voru Ráðstjórn- arríkin nýbyrjuð á framkvæmd sósíalismans og heimsvalda- sinnarnir gátu ennþá haldið því fram í áróðri sínum, að þessi „vitfirringslega" tilraun væri dæmd til að mistakast. í þetta skipti munu menn geta dæmt þessi tvö kerfi eftir þvi hvern- ig þau eru í reynd. Ráðamenn- irnir í Ameríku hafa líka kom- ið auga á þetta. „Við megum ekki láta okkur henda þau mistök", sagði Hoff- mann 12. janúar 1949, ,,að láta efnahagsmál okkar innan- lands hrynja í rústir . . . ." Því miður fyrir forstöðu- .mann efnahagssamvinnustofnr unarinnar (og forseta Stude- baker) þyrfti auðvaldið að af- nema sjálft sig til að koma í veg fyrir þessi „mistök." Sigrar Mao Tse Tungs bæta hald borgarastéttarinnar inn- anlands er neytt til að hafa op- inbera samvinnu við erlendu heimsvaldasinnana og varpa þannig af sér grímunni, ef hún vill ¦ halda aðstöðu sinni sem ríkjandi stétt. Það, að jafnmikilvægt svæði og Kína lokast fyrir útþenslu auðmagnsins,' aðþrenging lírepp unnar víðsvegar í heiminum og þróun lýðræðisins, hefur þau áhrif, að heift og fjandskapur magnast meðal heimsvaldasinn anna og samkomulagsmögu- leikarnir, sem til þessa voru fyrir hendi, þjóta um kóll. Amerísku auðhringarnir, sem útilokast frá Kína, munu hörfa til Japana, Indónesíu, Indlands eyja, og þannig auka áhrif sín á svæðum, sem eru undir yfir- ráðum ensku, frönsku og holl- ensku nýlendudrottnanna. Fyrir þessu er ráð gert í „fjórða atriði" áætlunarinnar, sem Truman forseti hefur gert grein fj'rir í ræðu sinni um festing auðmagnsins. „Okkur ber, segir hann ,,að stuðla að festingu auðmagnsins (l'invest- issement de capitaux) á þeim svæðum, sem þarfnast viðreisn- ar." Fjandskapurinn milli Ame- ríku og Englands mun einkum vaxa í Austurlöndxun og Ev- rópu, eftir því sem íðnáðar- framleiðsla Japana og Þjóð- verja kemur á markaðinn und- ir yfirumsjón Ameríkumanna. Allfróðleg er sú barátta, sem þegar er hafin milli vefnaðar- frámleiðslu Englendinga og stjórnarstefnu Ameríkumanna, Hinn 5. janúar 1949 fór forseti brezka baðmullarsambandsins til Bandaríkjanna „til að ræða við ameríska sérfræðinga um þá leyndu hættu, er aukin samkeppni af hálfu japanska iðnaðarins fel- ur í sér fyrir iðnaðarframleiðslu Breta." Williams, forstöðumaður vefn- aðardeildar amerísku setuliðs- stjórnarinnar í Japan, gerði þessa yfirlýsingu. í Tokíó 10. janúar: ,,Við munum ekki taka til greina mótmæli ensku fram- leiðendanna." Og þetta er aðeins byrjunin, því að í öllum hlutum auðvalds- heimsins verður samkeppniu um markaði og hráefni æ- grimmilegri. Amerískir verzlunarmenn munu keppa við stéttarbræður sína í Evrópu af enn meira ráðríki en áður. Þannig hafa amerísku út- geroarfélögin nýlega hindrað að einkaróttindi þeirra til útflutn- ings á vörum E.R.P. yrði skert. Því er það, að verzlunarhalli Evrópulandanna eykst,, ev- rópsku auðmennirnir komast i meiri og meiri vandræði, glund- roðinn vex, togstreitan magn- ast. Takmarkið, sem ameríska heimsvaldastefnan hefur ekki náð í Evrópu — efnahagssam- eíning og stjórnmálalegt banda lag — f jarlægist meir og meir. Eftir því sem stéttabaráttan vex f jarlægist það. í hverju landi er auðvaldið neytt til að ganga í berhögg við millistéttirnar og þó eink- um bændun:a, er það eykur arðrán sitt á verkalýðnum og reynir að velta byrðum kom- andi kreppu og þeirrar styrjald ar, er það undirbýr, yfir á aðr- ar stéttir þjóðfélagsins. Á sama tíma og verð land- búnaðarafurða lækkar, hækkar verð iðnaðarframleiðslunnar. I Bandaríkjunum hefur verð- vísitala landbúnaðarframleiffsl unnar fallið úr 196,4, 20. des. 1947, í 174, hinn 18. desember 1948 á sama tíma og önnur framleiðsla steig úr 145,1 í 153,1. I Frakklandi hefur verð ýmissa landbúnaðarafurða hrunið niður á sama tíma og hin opinbera verðvísitala iðix- aðarvara stígur úr 853 í októ- ber 1947 upp í 2.115 í desem- ber 1948. Öflugri lýðræðisbar- átta, auknir efnahagsörðug- leikar, vaxandi eymd f jöldans, slíkar eru horfurnar fyrir ev- rópska auðvaldið. „Hagsskipulag Evrópu mun. gliðna í sundur og efnahags- og stjórnarkreppur skella yfir hver af annarri, ef áætlunum efnahagssamvinnu-landanna er ekki breytt frá því, sem nú er", sagði Marjolin, aðalritari efna- hagssamvinnustofnunarinnar, í síðastliðnum mánuði. En það er, Framhald á 9. síöu i

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.