Þjóðviljinn - 25.10.1956, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 25.10.1956, Blaðsíða 1
IÓÐVIUINN Afmælishátíð Þjóðviljðns jj| verður haldin mið* 'f vikudaginn 31. okU] óber. — Sjá nánar d . blaðsíðu 6. ,fcj FimmtuÆagQir 25. október 1956 — 21. árgangur — 244. tölublað Herlög í gildi í Ungver jalandi e gagnbyltingartilraim í íyrrinótt Ímre Nagy tekiir aftiir við völdum og boðar afturhvarf til ] þeirrar stefnn sem fylgt var í fyrri stjórnartíð hans i Harðir bardagar vora háðir í höfuðborginni í gærdag, en þeim virtist vera að Ijáka í gærkvöld — Sovézkar her- sveitir voru beðnar um að veita aðstoð Gagnbyltingartilraun var gerð í Ungverjalandi í fyrrinótt og urðu harðir og blóðugir bardagar í höíuðborginni Búdapest milli uppreisnarmanna og hers og lögreglu. í gærmorgun tilkynnti útvarpið í Búdapest, að Imre Nagy hefði tekið við embætti forsætisráðherra og hefði það verið eitt hans fyrsta verk að lýsa yfir herlögum í öllii landinu og leita aðstoðar sovézka hersins, sem í landinu dvelst á vegum farsjárbandalagsins, til að bæla niður upp- reisnina. Litlar sem engar aðrar fréttir hafa borizt frá Ungverjalándi en þær sem lesnar hafa verið í Búdapestútvaipið og samkvæmt þeim virtist svo í gær- kvöld sem að bardagarnir væru smám saman að fjara út. Þó var enn barizt á nokkrum stöðum í borginni, þegar síðast fréttist. Kotmigssonurinn Imre Nagy kemur af tur til ríkis Imre Nagy, sem eftir rúm- lega árs hlé tekur nú aftur við stjórnartaumunum í Ungverja- landi, er sonur fátæks bónda, fæddur 1896. Hann naut lít- illar uppfræðslu í bernsku, í fyrradag höfðu verið miklir útifundir í Búdapest og voru þeir boðaðir til að fagna hinum ¦ miklu breytingum sem orðið hafa • í Póllandi, en jafnframt voru látnar í ljós kröfur um að leið- togar ungverska Verkamanna- flokksins tækju sér hina pólsku iéíaga til fyrirmyndar. Um miðnætti í fyrrakvöld skýrði ungverska fréttastofan ' frá því að til óeirða hefði komið og hefðu nokkrir menn beðið bana í átökum á götum i Búda- pest. Belgradútvarpið skýrði frá þvi í gær og bar fyrir sig vestur- lenzkan diplómat sem hafði verið í Búdapest kvöldið áður að sleg- ið hefði í hart milli lögreglu og múgs, sem hefði hrópað ókvæðis orð til hennar. Hefðu lögreglu- mennirnir orðið fyrri til að beita vopnum sínum og þar með hefðu óeirðirnar hafizt. Beðið um aðstoð sovéthersins Það var ekki fyrr en í gær- morgun að umheimurinn fékk nánari fregnir af atburðum næt- urinnar, en allt símasamband hafði verið rofið við borgir í Vestur-Evrópu strax í fyrrakvöld. Klukkan 8 í gærmorgun eftir íslenzkum tíma skýrði Búdapest- útvarpið frá því, að harðir bar- dagar hefðu geisað í borginni um nóttina og hefði ungverska stjórnin beðið sovézka herinn, sem dvelst í landinu um aðstoð. i Við munum fara okkar eigin leið Jafnframt var tilkynnt, að Imre Nagy, fyrrv. forsætisráðherra, hefði verið i.ilin stjórnarforysta aftur og hefði það verið eitt hans fyrsta verk að lýsa hevlög í gildi í öllu landinu. Hefði dauðarefsing verið ákveðin fyrir uppreisnaraðgerðir, æsingar, morð, íkveikjur og aðra glæpi, og myndu þær ákveðnar af skyndidómstólum og þegar fram- kvæmdar. Nagy ávarpar þjóðina Hinn nýi forsætisráðherra, Imre Nagy, flutti ávarp til þjóð- arinnar í Búdapestútvarpið í gærmorgun. Þar lýsti hann yfir því, að stjóm hans myndi fram- kvæma þá stefnu, sem fylgt hefði verið í fyrri stjórnartíð hans á árunum 1953—1955, en sú stefna hefði verið miðuð við að bæta sem hraðast lífskjör alls almenn- ings í landinu. Hann sagðist mundu leggja starfsáætlun ríkis- stjórnar sinnar fyrir þingið inn- an skamms, en lagði á það á- herzlu að framkvæmd hennar myndi krefjast friðar og aga. Hann komst svo að orði í upp- hafi máls síns: Ungverjar, félagar, vinir mín- ir. Að tilhlutan miðstjórnar Verkamannaflokksins hef ég tek- ið að mér stjórnarforystu. Við höfum skilyrði til þess að geta með hjálp þjóðarinnar fram- kvæmt fyrirætlanir minar, en megininntak þeirra er að koma á víðtæku lýðræði í landinu. til sósíalismans. I lok ávarps síns skoraði Nagy á þjóðina að sýna rósemi og stillingu og hvatti hana tíl að fylkja sér um stjórnina, svo að hún gæti fundið hina réttu leið í náinni samvinnu við allt hið vinnandi fólk og með hliðsjón af þeim mistökum sem gerð hefðu verið í fortíðinni. Uppreisnarmenn fá frest Meðan Nagy flutti ávarp sitt, tók útvarpsþulurinn oft fram í fyrir honum til að koma að mik- ilvægum tilkynningum. Ein þeirra var sú, að ríkisstjórnin hefði ákveðið að gefa öllum upp- reisnarmönnum frest til kl. 1 eft- ir hádegi til að leggja niður vopn. Þeim sem það gerðu fyrir þann tíma var lofað, að þeim yrðu gefnar upp allar sakir. Þessi frestur var siðan framlengdur um fjórav klukkustundir. Framhald á 5. síðu. Imre Nagy varð lærlingur hjá lásasmið og komst fljótlega í kynni við hina vaknandi verkalýðshreyfingu Ungverjalands og gekk í sósí- aldemókrataflokkinn. Árið 1915 var hann kvaddur til herþjónustu og var sendur á austurvígstöðvarnar. Þar var hann tekinn til fanga af Rúss- um og var stríðsfangi í Rúss- landi þegar byltingin brauzt út. Eins og svo margir aðrir leiðtogar verkalýðshreyfingar Mið-Evrópu, tók hann virkan þátt í rússnesku byltingunni og hefur æ síðan haft náin tengsl r 8 ifagnr cftir Nú gildir að vinna vel að sölu haþpdrættisins þessa daga sem eftir eru. við sovézkan verkalýð. Hann fór aftur til Ungverjalands ár- ið 1921, og var skömmu síðar rekinn úr sósíaldemókrata- flokknum og gekk þá í komm- únistaflokkinn, sem þá starfaði á laun í Ungverjalandi. Hann reis brátt til virðinga í flokkn- um, en neyddist til að flýja land árið 1930 og fór þá til Sovétríkjanna. Þar dvaldirt hann í fjórtán ár. Þann tíma notaði hann aðallega til e > kynna sér landbúnaðarmál o'T varð forstöðumaður samyrkiu- bús þar eystra. Sú menntun og reynsla k— i að góðum notum, þegar h; \ sneri aftur til Ungverjala '; árið 1944. Hann varð landb' - aðarráðherra í stjórn land : s 1945-'46, varð síðan skam a stund innanríkisráðherra, •" i forseti þingsins var hann á '"• unum 1946-'49. Þá tók h aftur við stjórn landbúna> mála, og varð varaforsætis' ' - herra árið 1952. I júlí 3 "> tók hann við embætti fors; ráðherra, þegar Matyas Rr . ' lét af því. Hann boðaði : \ stefnu í atvinnumálum, me'- herzlu á framleiðslu n- varnings og frjálslegri ? landbúnaðarmála. Þessi r' varð vinsæl meðal manna, en brátt kom í'V' Nagy og stefna hans ál uga andstæðinga í stjórn * mannaflokksins, og þá fy fremst Rakosi, sem átti r" þátt í því, að Nagy var '" ur til að láta aftur af e- u- í apríl í fyrra. Hann v-.- sakaður um „hægri vi,'''" lýst var yfir að stefn? væri andstæð hagsmunu • ' vinnandi fólks og öllu :i' flokksins. Stefna hans hefur' rr' ofan á. Höfuöandstr-" hans í átökunum innan mannaflokksins síðustr Matyas Rakosi, hefur hr'" ' frá, dvelst nú í Sovétri' ' ' og á varla afturkvæmt t:' verjalands, en Nagy hef "" "' Gerlð skíl lyrir selda happdrættísmiða kallaður til stjórnarfo"' einni mestu örlagastund sinnar.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.