Þjóðviljinn - 08.02.1958, Blaðsíða 3

Þjóðviljinn - 08.02.1958, Blaðsíða 3
Laugardagur 8. febrúar 1958 íft ÞJÓÐVILJINN — (3 Löggjöf er fryggir framgang mikil vægy baráttumáli alfsýðunnar Framhald af 1. síðu. I ingar a.m.k. ekki það mikill- krafa þá von, að það muni ar að ástæða hafi þótt til að vara áfram, nema sérstakar takmarka á nokkurn hátt rétt- ástæður komi til. Hvor aðila indi til þeirra. Af þessu leiðir um sig mun því jafnan vera illa undir það búinn, að sam- band þeirra rofni fyrirvara- laust. Það þykir því eigi óeðli- legt að lögfesta gagnkvæman uppsagnarfrest í þeim tilfell- um, þegar samband atvinnu- rekenda og lauhþega er svo varanlegt, að það sé órofið heilt ár eða meira. Þetta, að tryggja tíma- og vikukaupsmönnum, sem unnið hafa hjá sama atvinnurekanda a.m.k. 1800 klukkustundir á einu ári, þar af 150 stundir síðasta mánuðinn fyrir upp- sögn og hefur þannig órofið samband við atvinnurekanda á þeirri stundu sem byggja á rétt á ákvæðunum um uppsagnar- frest -— er annað aðalatriði þessa frumvarps. 'Hygg ég að allir sanng.jarn- ir menn hljóti að viðurkenna, að slíkt öryggi sé réttmætt og eanngjarnt og beri að festa í lögum til aukins jafnréttis við aðra. ^ Réíiur tíma- oq vikukaupsmanna til veikinda- og slysabóta Hitt meginefni frumv. felst í þriðju gr. og tryggir tíma- og vikukaupsmönnum þann rétt, að missa einskis í af laun- um sínum fyrstu fjórtán dag- ana eftir að þeir forfallast frá vinnu sökum sjúkdóma eða slysa. Þetta ákvæði er samhljóða ákvæði, sem um nokkur ár hefur verið að finna í 86. grein laganna um almannatrygging- ar og tekur til allra fastra starfsmanna. Með ákvæðum 3. greinar þessa frv. nær ákvæðið einnig til þeirra tíma- og vikukaups- manna, sem rétt öðlast til upp- sagnarfrests skv. ákvæðum 1. greinar. ^ Réttlætis- og jaín- réttismál Verkalýðshreyfingin telur þetta vera mikið réttlætis- og jafnréttismál. Jafnframt er það þýðingarmikið öryggismál. Því að varla getur nokkur maður staðið í rmurlegri sporum en þeim, að fá allt í einu fyrir- varalaust að vita, að hann standi í sporum atvinnuleys- ingjans, án þess að hafa feng- ið nokkurt svigrúm til að leita sér atyinnu annars staðar. — Á þessu er ráðin veruleg bót með lögfestingru þessa frum- varps, sem bó er þannig upp byggt, að það gætir fullrar til- hliðrunarsemi gagnvart at- vinnurekendum þar . sem tillit er tekið til óstöðúgleika ís- leuzks atvinnulífs, sem atvinnu- rekendur ráða ekki við. ¦^f Öryggisleysi verka- manna Næstur tók til máls Björn Jónsson og sagði m.a.: Verkamenn er sú starfsstétt isem á margan hátt býr við minnst rrvggi um afkomu sína. Ástæour til þess eru margar. M.a. þær að vinna þeirra er háðari árstíðum og veðráttu en annarra manna og störfin krefjast yfirleitt ekki sérþekk- að sveiflur í atvinnulífinu hafa skjótari áhrif á afkomu dag- launamanna en annarra: Verði t.d. samdráttur í einhyerri iðn- grein, starfsemi á sviði verzl- unar eða öðrum greinum ligg- ur leið manna í daglaunavinn- una sem öllum er opin svo lengi sem f ramboð á vinnu- markaðinum er ekki of mikið, en svo hlýtur oft að fara þar sem skipulega hagnýtingu vinnuaflsins skortir að meira eða minna leyti. Þessi sérstaða daglauna- manna ekki viljað una og hafa asta og bezta hátt sem kostur nú sérstaklega síðasta áratug-1 var og þá e.t.v. einnig um það inn gert ítrekaðar tilraunir til hvort nægilega mikið sé að gert þess við samningagerðir að fá til að tryggja rétt verkamanna. þar inn nokkrar réttarbætur Slíkt fer að líkum þegar um er að ræða lcggjöf sem er al- geriega ný á sínu sviði. Verkamönnum, sem njóta eiga þessarar löggjafar er það auðvitað ljóst að hér er ekki um að ræða endanlegan sigur í þeim réttindamálum sem um er fjallað, heidur mjög mikils- verða byrjun, sem á að geta orðið grundvöllur sem byggja má á í framtíðinni, eftir 'því sem styrkur alþýðusamtakanna leyfir og áhrif þeirra á lög- gjöfina veitir þeirn tækifæri til. Björn Jónsson manna á einnig sinn þátt í því að þeir eiga og hafa átt miklum mun óhægara um vik með að tryggja sér með samn- ingum við atvinnurekendur ýms þau réttindi sem talin eru nú sjálfsögð með ýmsum öðrum starfsstéttum eða jafn- vel leiða beint eða óbeint af vinnu þeirra. Enda þótt samtök verka- manna hafi með timanum orð- hvað snertir rétt til uppsagn- arfrests og nokkurra launa í sjúkdóms- og slysaforföllum, en 'litlu fengið áorkað fyrir andstöðu samtaka atvinnurek- enda. Alveg sérstaklega hafa for- vígismenn atvinnurekénda hald- ið dauðahaldi í takmarkalaus- an rétt sinn til þess að geta sagt verkamönntm upp vinnu án nokkurs fyrirvara. ' ... . . Jafnvel í þeim yinnudeilum sem þeir hafa þó orðið að þoka lengst fvrir verkamönnum 'um ^aun og önnur þeim tengd at- ";ði hafa, þeir aldrej,. léð máls í. því að gefa neitt eftir af "étti sínum til þess að fleygia verkamönnum þeim sem hiá ^eim vinna út á gaddinn hvaða nlag sem vera skyldi. Sjálfur hefi ég verið vitni að því að forvígismenn atvinnurekenda hafa harðlega neitað að taka í mál að verkamenn sem unn- ið höfðu í 20 ár hjá sama vinnu- veitenda samfleytt fengju mán- aðar — eins mánaðar uppsagn- arfrest. •fc- Átökin um sjúkra- og slysabætur Atvinnurekendur hafa tekið kröfum verkamanna um laun í veikindaforföllum litlu betur. I heildarsamningunum sem Hannibal Valdimarsson Eftir að frv. hefur verið til I greitt skyldi 1% á laun til i þess að mæta veikindum. Þetta mun svara til 3ja veikinda- daga á ári með fullu kaupi meðan aðrar starfsstéttir hafa yfirleitt 14 daga og sumar mun fleiri. En jafnvel þessi réttarbót ið svo öflm; að þau eru nú vf gerJ finsídsvjði ^em ann- mikils ráðandi um grundvöll f t *\ ^- ^**}}™™0 gerðir voru eftir verkfallið j athugunar í hv. heilbrigðis- og mikla 1955 fékkst þó fram ð félagsmálanefnd gefst að sjálf- allra alm. launa hafa þau ekki megnað að knýja fram sér til handa réttindamál til jafns við aðra, jafnvel ekki þau sem grundvallast fyrst og fremst á forgöngu þeirra. Verkamenn i þrengri merk- ingu þess orðs eru nú í dag hinir einu vinnandi menn sem aldrei geta deginum lengur verið öruggir um starfa sinn. Jafnvel þeir sem árum og jafn- vel áratugum saman hafa unn- ið hjá sama atvinnurekanda geta átt þess von að vera fyrirvaralaust sviftir atvinnu sinni, jafnvel fyrir duttlunga atvinnurekandans eins saman. Verði hann sjúkur nýtur hann ekki réttinda umfram þau sem lögin um almannatryggingar veita. Verðí hann fyrir slvsi utan vinnu s'nnar giMir hið sama. Slasist hann við vinmi hlýtur hann aðeins laun í 7 daga í hæsta lagi eða helmingi skemur en aðrir. Öryggislevsi verknmanra mótar bó ekki aðeins fiárhags- lesra afkomu þe'rra. Það er iafnframt einskonar andleg á- bián sem bevgir hann og er farg á biartsvni hans og trú hans á fra-mtíðina. ferir hlut hans of*- tóíjsfl o*r be^^ manns sem aldrei veit ,um sinn næt- urstað. ^- Atvinnurekendur þverskallast við réttlætiskröfum Þessa hafa samtök verka- því að set.ia það ófrávíkjan- lega skilyrði að þetta 1% rynni ekld í sérstaka sjúkra- sjóði félaganna heldur yrði greitt jafnóðum með kaupi. Að- eins nokkur félög iðnaðar- manna fengu féð í slíka sióði — gagnvart verkamannafél^g- unum var ekki við slíkt kom- andi. Ég hef hér í örstuttu máli lýst nokkrum þeim ástæðum sem til þess liggia að það þótti sjálfsagt mál af hálfu alþýðu- samtakanna að taka það mál, sem hér er til umræðu upp nú. Einmitt nú þegar ríkisstjórn sem vill hafa samráð og sam- starf við verkalýðshreyfinguna er við völd í landinu og líkur eru til að vilji sé fyrir hendi hér á hv. Alþdngi til þess að þoka málefnum. hennar til réttrar áttar. Þegar þetta mál bar á góma við ríkisstjórnina af hálfu efna- hagsmálanefndar ASÍ í nóv. s.l. var því strax vel tekið og gefið var þá fyrirheit um löggjöf þá sem hér er fram komin til 1. umr. Hæstv. félagsmálaráðherra hefur gert svo ýtarlega grein fyrir frv. að ég mun þar ekk^ við bæta. Frv. hefur verið til umræðu í ýmsum verkamanna- og verkakvennafélögum og a.lls staðar þótt merkur áfangi í hasrsmunabaráttu þeirra og verið fasmað af þeim. Um ein- st.ök atriði frv. kunna að siálf. sögðu að verða eitthvað skipt- ar skoðanir, hvort tekizt hafi að móta ákvæði á haganleg- sögðu tækifæri til að ræða ein- stök ákvæði þess betur. Á þessu stigi vil ég aðeins lýsa ánægju minni yfir því að hv. ríkisstjórn ¦ hefur með flutn- ingi þessa frumvarps veitt verkamannasamtökunum góða liðveizlu til þess að ýta fram á við einu brýnasta réttinda- máli þeirra. •fc Dálítið íhaldsnöldur Af hálfu íhaldsmanna talaði Jón Kjartansson oftar en einu sinni. Kvaðst hann ekki ætla sér að andmæla frumvarpinu, en með því væri gripið inn í samningarétt atvinnurekenda og verkamanna. Lagði Jón áherzlu á nauð- syn þess að vinnulöggjöfin væri endurskoðuð í heild og yrði þau atriði sem stjórnarfrumvarpið felur í sér tekin til athugunar við þá endurskoðun. Taldi Jón ákaflega óheppilegt að taka ein- stök lög um atrið sem að hans dómi ættu að vera í vinnu- löggjöfinni. ¦fc Eggert Þorsteinsson lýsir fullum stuðn- ingi við frumvarpið Eggert Þorsteinsson kvaðst taka undir orð félagsmálaráð- herra og Björns Jónssonar um þýðingu þessa máls. Lagði hann áherzlu á að frumvarpið væri flutt til efnda á samkomulagi rikisstjórnarinnar og alþýðu- samtakanna á síðastliðnu hausti. Mál þetta væri með öllu óháð allsherjarendurskoðun vinnulöggjafarinnar, og væri undarlegt að heyra enn þær mótbárur að verið væri með því að grípa inn í samnings- rétt verkamanna og atvinnu- rekenda. Þeim mótbárum hefdí einnig verið flaggað gegn orlofslögunum, vökulögunum. og fleiri málum verkaJýðsins. Hér væri um réttindamál að ræða, sem taka.ætti út úr tog- streitu atvinnurekenda pg verkamanna. Lýsti Eggert ein- dregnum stuðningi við frum- varpið og lýsti ánægju sinr.i með flutning þess. •^Ér Alger misskilningui að málið snerti vinnulöggjöfina Hannibal Valdimarsson fé- lagsmálaráðherra kvað það rétt vera hjá Jóni Kjartanssyni að með frumvarpi þessu væri til- ætlunin að grípa inn í samc- inga atvinnurékenda og verka- manna. Þau mál er hér væri ætlunin að lögfesta hefðu í áratug legið á samningaborðuríi atvinnurekenda og verkamanni, án þess ' að verkamenn hafi fengið þeim framgengt. Mörgum slíkum málum, seai alþýðusamtökin . hefðu ekki fengið framgengt við samninga- borðið hefðu þau freistað að koma fram eftir löggjafarleií - um. Svo hefði verið um hvíld- artíma togaraháseta og mörg- fleiri réttindamál. Hinsvegar væri það alg^r misskilningur að tengja þessi mál við endurskoðun vinnulöa,- gjafarinnar. Þau mál væru, eins og nafn þeirra segði tii, lög um stéttarfélög og vinmj- deilur, en þau mál sem stjórn- arfrumvarpið fjallar um geti í engum skilningi snert endur- skoðun þeirrar lögg'jafar. Á- kvæði um uppsagnarfrest tíma- og vikukaupsmanna og sjúkra- og slysabætur þeirra ættu ekki fremur heima í löggjöf utn stéttarfélög og vinnudeilur ^a ákvæði um hvíldartíma sjó- manna eða orlof. ^j- Endurbætur vinnu- löggjafarinnar verður átakamál Varðandi endurskoðun vinníi- löggjafarinnar sagði félags- málaráðherra að sú löggjSf hefði nú staðið allmörg ár og verið frumsamið um mjög vandasöm og viðkvæm mál. Bæði verkamenn og atvimiíj- rekendur hefðu fullan hug á að nema a.f lögunum agnúa sem fram hefðu komið við reynsluna og hefðu bæði Vinnuveitenda- sambandið og Alþýðusambandið þegar hafið athugun á þeim breytingum sem þau teldu hvert um sig æskilegar. Samböndin yrðu sennikga alls ekki sammála um breyting- a^nar. Vinnuveitendasamband- ið mundi fara fram á breyti.^g- ar sem það teldi að tryggði hags muni atvinnurekenda betur, en Alþýðusambandið mundi leggja áherzlu á breytingar á vinnu- löggjöfinni sem tryggðu betur rétt vinnandi fölks. Um þessar breytingar mætti búast við miklum átökum. Hinsvegar væri ástæða til að vona að um. þau mál er stjórnarfrumvarpið fæli í sér, gæti orðið samsta^a á Alþingi, en fyrir lægi, eins og fram hefði komið í umræðun- um, sérstök ósk frá alþýðusam- tökunum um afgreiðslu máls- ins á þessu þingi. Umræðunni varð lokið og fór málið til 2. umr. og heilbrigðis- og félagsmálanefndar með sain- hljóða atkvæðum.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.