Þjóðviljinn - 16.03.1958, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 16.03.1958, Blaðsíða 1
Sunnudagur 16. marz 1958 — 23. árgangur — 64. tölublað Deildafundir Fundir í 2., 6. og 11. deild annað kvöld kl. 8.30 á venju- legum stöðum. Félagar, mæt- ið stundvíslega. — Áríðandi mál á dagskrá. Sósíalistafélagið. mern urossonar nzKu pjooðnnnðr stór tondi, btl—öll arka, fyrirhuguS, utgáfan kost- uð í sameiningu af Alþingi og Menntamálaráði Öll líkindi eru nú til að Alþingi og Menntamálaráö iirindi í framkvæmd einni beztu og þörfustu útgáfu- framkvæmd, sem íslendingar hafa unniö — heildar- útgáfu rita Jóns Sigurössonar. í tíu binda ritsafni Jóns Sigurðssonar, sem fyrirhugaö er að gefið veröi út á næsta hálfum öðrum áratug, eiga að birtast þingræöur og þingskjöl sem Jón hefur samið eða átt verulegan þátt í að semja, blaöagreinar hans á islenzku og erlendum málum, ritgerðir stjórnmálalegs efnis, á íslenzku og erlendum málum, vísindalegar rit- gerðir, og loks bréf frá Jóni Sigurðssyni og til hans. Mál þetta hefur verið alllengi á döfirmi en verður nú væntanlega fundinn grundvöllur með sam- þykkt þeirrar þingsályktunartil- hér afrek Jóns Sigurðssonar. Skal aðeins drepið á, að lífsverk hans er svo einstætt í sögu íslendinga, að vér höfum fátt eða ekkert l.il lögu er forsetar Alþingis, Emil samanburðar. Hann var fjölhæf- Jónsson, Bernharð Stefánsson og astur stjórnmálamaður íslenzkrar Einar Olgeirsson flytja um málið. sögu, markaði baráttu hennar og Er tillagan sjálf þannig: | pólitískar bardagaaðferðir um „Alþingi ályktar, að gefin skuli margra áratuga skeið. Hann var út heildarútgáfa af ritum Jóns auk þess merkilegur vísindamað- Sigurðssonar forseta og kostað ur í íslenzkum söguvísindum og kapps um, að fyrsta bindi útgáf- þjóðfræðum og lágði jafnvel vís- á íslenzku og erlendum mál- um. 4. Vísindalegar ritgerðir. 5. Bréf frá Jóni Sigurðssyni og bréf til hans. Gera má ráð fyrir, að heildar- útgáfa á ritum Jóns Sigurðssonar verði 10 stór bindi, 50—60 arkir hvert bindi. Varla verður hægt að búast við að útgáfan íaki minna en 10—12 ár. Útgáfunni Framhald á 5. síðu. uittnar komi út árið 1961, á 150 ára afmæli hans. Felur Alþingi ríkisstjórninni að lcita samninga 'w i <> Menntamálaráð íslands um að annast útgáfu ritanna á þeim grundvelli, að 40% kostnaðarins greiðist úr menningarsjóði, en 60 % úr ríkissjóði. Hagnaður sá, sem verða kann af útgáfu þessari, renni óskiptur í sjóðinn „Gjöf Jóns Sigurðssonar". I greinargerð er nánar skýrð fyrirætlunin um útgáfuna. Er hún á þessa leið: Það er venja með öllum þjóð- um, er nokkurs meta sögu sína og bókmenntir, að gefnar eru út heildarútgáfur á ritum afburða- manna, hvort sem um er að ræða skáld og rithöfunda, stjórnmála- mann eða vísindamenn. Þetta jþykir nauðsynlegt, til þess að höfð séu á einum stað öll rit slíkra manna í formi réttra texta, og eins vegna hins, að það þykir sjálfsögð ræktarskylda við minn- ingu slíkra manna, að þeim séu gerð sem fyllst skil í heildarút- gáfum. Vér Islendingar eigum að von- um æði mikið ógert í þessum efnum. Einn þeirra, sem liggur ó- foættur hjá garði, er Jón Sigurðs- son forseti. Er naumast vansa- laust, að svo búið standi öllu leng- ur. Þess gerist ekki þörf að rekja indalegan grúndvöll að sjálfstæð- isbaráttu íslendinga. Vér höfurn launað honum ævistarfið með því að leggja afmælisdag hans að jöfnu við afmæli hins fullvalda ísíenzka lýðveldis. En vér eigum honum enn ógoldna skuld: að gefa út rit hans. öll í útgáfu, er sameinar hvort tveggja vísinda- lega nákvæmni og alþýðlegt form. Rit Jóns Sigurössonar eru geysi- mikil að vöxtum, prentuð og ó- prentuð. Hin prentuðu rit hans eru flest í mjög fáira höndum, og má þar fyrst geta hinna mörgu ritgerða hans í Nýjum félagsrit- um, auk ótal blaðagreina í er- lendum og íslenzkúm blöðum. Þótt bréf hans hafi verið gefin út í tveim bindum, er til fjöldi bréfa eftir hann óprentaður, mörg þeirra í erlendum skjala- söfnum. Þá ber og að nefna hið mikla og merka safn af bréfum til hans, sem aldrei hafa verið gefin út, en mundu að sjálfsögðu eiga heima í heildarútgáfunni, a. m. k. allstórt úrval þeirra. Rit Jóns Sigurðssonar mundu skiptast í 5 aðalflokka: 1. Þingræður og þingskjöl, er Jón Sigurðsson hefur samið eða átt verulegan þátt í að semja. 2. Blaðagreinar á íslenzku og er- lendum málum. 3. Ritgerðir, stjórnmálalegs efnis, lítflutningur freðfisks til Sovét- ríkjanna 1957 meiri en allur f reð- fisksátflutningur Islendinga 1952! Árið 1952 nam allur freðfiSkútflutningur Islendinga 29 þúsund tonnum. Það var árið áður en nýir viðskipta- samningar voru gerðir við Sovétrikin. Árið 1957 var útflutningur freðfisks kominn upp í 57 þúsund tonn. Þár af fóru 31 þúsund tonn til Sovétríkjanna, eða meira magn en allur útflutningurinn nam árið 1952. Það ár fóru yfir 6000 tonn til Tékkóslóvakíu og 5 þús- und tonn til Austur-Þýzkalands. Þessum mörkuðum vilja Bjarni Ben. og samherjar henda burt, án þess að hafa neitt í staðinn. Bjarni Benediktsson fékk því ráðið einu sinni að svo var gert — en neyddist sjálfur til að viðurkenna þá stað- reynd að Islendingar eiga ekki kost á mörkuðum ann- ars staðar í Iiciminum fyrir þetta mikið magn af einni aðalframleiðslu sinni — freðfiskinum. Ofstækistilraun Bjarna reyndist þjóðinni dýr — enn dýrari yrði hún nú ef hann fengí völdin ttl að hefja slíkar „tilraunir" að nýju. Kosning til Æðste ráðs Bandarísk neínd íylgist með kosninga- undirbúningnum. — Krústjoíf heldur ræ8u í dag munu rúmlega 130 milljón íbúa í Sovétríkjunum ganga að kjörborðinu og kjósa 1,364 þingmenn til hinna tveggja deilda æðsta ráðs Sovétríkjanna, sem er þing landsins. Kjörgengi hafa allir þeir, sem náð hafa 18 ára aldri. Krústjoff hefur haldið kosningaræðu. Vegna þess að fólki hefur fjölgað mik.ð í Sovétríkjunum ííðan um síðustu kosningar, fyr- Þessi fagra jurt heitír „tengda- móðurtunga" — Sjá grein á 3. síðu. ir fjórum árum, hefur 33 nýj- um kjördæmum verið bætt við. Sovétstjórnin bauð , Bandaríkja- mönnum að senda menn til að fylgjast með undirbúningi kosn- ingarina. Þrír Bandáríkjamenn háfa. fýlgzt mé'ð öltum kosninga- Bandarískai' flugvélar hafa misst sex kjaraaspreiigjur — en aSeins einu siisni sagt frá því! — ðtti og andstaea grípur um sig Háttsettur bandarískur flug- landi. Hinsvegar séu allar að- liðsforingi hélt sjónvarpsræðu í stæður til þess fyrir hendi. Bandaríkjunum í fyrradag. | Macmillan, forsætisráðherra Í, f m | Hann sagði frá því að það hafi Bretlands, mun gefa skýrslu í C5l¥líillíBB, (ÍÚtfAl I VfiCtlHQWWQÖl/IHIM sex sinnum komið fy"" að brezka Þin&inu á þriðjudaginn MVCUUl gCiP 1 V CpUllallllaCy jlllll bandarískar flugvélar hafi um flutning kjamasprengna I misst kjarnorkusprengjur. Frá með flugvélum, með tilliti til Versta illviðri gekk í Vestmannaeyjum í fyrradag og slíkum óhöppum hefur þó að- [ slyssins í Bandaríkjunum. ekki vitað um neitt teljandi tjón af völdum þess. Vegrna þess slyss, sem varð í Bandaríkjunum á dögunum hefur mikill ótti gripið um sig var veðurhæðin 14 vindstig af austri í fyrrinótt og fram , eins verið skýrt einu sinni eftir degi í gær. Bátarn.'r voru flestir á sjó, en ináðu allir höfn, utan 3 netabát- &t sem voru austur í Meðal- landsbugt, lágu þeir úti í fyrri- nó'tt. f gærmorgun voru þeir all- 'iv komnir uppundir Eiðið og íágu þar í vari. Bátar þessir eru Ágústa, Sigurður Pétur og Hannes lóðs. . Þrátt fyrir ofviðri þetta Var Veðurhæðin í fyrrinótt og íbeim löndum, þar sem Banda- frameftir degi í gær var 14 vind- ^11 nafa herlið- stig. Vegna veðursins féll og kennsla niður í gagnfræðaskól- anum í gær og að mestu í bamaskólarium, og er slíkt ó- venjulegt. . undirbúningi. Þeir eru: Rieard Schammon, prófessor í stjórn- málafræðum, — Cyril E. Black, prófessor í sögu við Princeton- háskólann og Hedley W. Donov- an, ritstjóri tímaritsins Fortune. Bandaríkjamenn endurgjalda þar með heimsókn fulltrúa frá Sovétríkjunum, sem fóru til Bandaríkjanna til að fylgjast með forsetakosningunum 1956. Útvarp.'ð í Moskvu hefur bift kosningaræðu, sem Krústjoff, aðalritari kommúnistaflokks Ráðstiórnai-ríkjanna hélt í Moskva. Krústjoff kvaðst geta heitið fólki hærra kaupi í náinni fram- tíð og betrj vinnuskilyrðum. Hin mikla iðnvæðing Sovétríkjanna gerði íbúum þeirra fært að leysa hin erfiðustu viðfangsefni. Hann sasði að tæknilegar framfarir í Sovétríkjunum hefðu orðið meiri og stórstígari en í nokru öðru landi. Hann kvað sovétstjórnina hafa gert áætlun um að leysa húsnæðisvandamál- ið á 10 árum. iárksisirfua Hafnarfiarðar I Vestur-Þýzkalandi hefur bandaríska herstjórnin fundið arf;|aröarl)æ sig knúða til að gefa út yfir- Bæjarstjórnarfundur hófst í Hafnarfirði í gær kl. 2 e. h. Á fundinum var afgreidd fjárhagsáætlun fyrir Hafn- Útsvör eru áætluð 16 millj. j áæthinarinnar eru 18 millj. 110 lýsingu um að bandarískar 357 þús. 150 kr. flugvélar fljúgi ekki með 13,9% hækkun frá því í fyrra. kjarnorkusprengjur yfir þýzku^ Niðurstöðutölur fjárhags- og er það þús. 150, en voru i fyrra millj. 970 þús. og 900 kr. 16

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.