Þjóðviljinn - 29.03.1958, Blaðsíða 3

Þjóðviljinn - 29.03.1958, Blaðsíða 3
Laugardagur 29. marz 1958 — ÞJÓÐVILjrNN — (3 Skemmtilegustu stundir ævinn- cir úli í nátlúranni -1 vegavinnu Babbað við Jón Hfalðason verkstjóra ssxíugan Það var kyrran svalan morgun fyrir 22 árum að ég sá Jón Hjaltason fyrst. Bleik haustsól skein yfir grátt hraun, nokkur bliknuð strá, örfá bleik lauf, annars hraun og afíur hraun. Hópur manna dreifðist þar á langt svæði, snúrur voru strengdar og brátt glumdi stál í grjóti. Maður einn, ekki hávaxinn, hæglátur í fasi gekk milli mannanna sem farnir voru að fást við hraunið, leið- beindi ef þess varþörf, sagði annars fátt,- stundum ekkert. Þetta var verkstjórinn þegar lagning Krýsuvíkurvegarins var hafin. Eg átti eftir að kynríást þv'í betúr hvernig Jón Hjaltason fór að stjórna með þeim hljóðláta hætti að menn veittu því naumast eft- irtekt að það væri hann sem stjórnaði, svo eðlileg var stjórn hans. A Jón Hjaltason verkstjóri er sextugur í dag, fæddur 29. marz 1898 að Rifgirðingum á Breiða- firði, og teljast eyjar þaer til Skógarstrandar. Foreldrar hans voru Hjalti Jónsson, ættaður norðan úr Strandasýslu, afkom- andi Hjalta prófasts á Stað í Steingrímsíirði, og Eyvör Arn- oddsdóttir, ættuð austan af Skeiðum. Hún „skrapp" í kaupa- vinnu vestur að Breiðafirði eitt sumar — og fór þaðan aldrei aftur. Jón Hjaltason fluttist með Ólafi í Rifgirðingum, föðurbróð- ur sínum, til Stykkishólms árið 1902 og ólst þar upp hjá Ólafi og bústýru hans, Pálínu Jóns- dóttur. Fiskverkun og fiskveið- ar voru þau störf sem Jón vand- ist í æsku og rétt fyrir 1920 var stofnað þar Kaupfélag verka- manna. Verzlunarstjóri þess var Guðmundur Jónsson frá Narf- eyri, og hjá honum hóf Jón Hjaltason ungur að árum verk- stjórastarf sitt, við fiskverkun. í Stykkishólmi hóf Jón búskap með konu sinni, Evu Sæmunds- dóttur, Sæmundar Skúlasonar úr Grundarf irði. Stykkishólmur — Vestmannaeyjar. — Varstu svo lengi í Stykkis- hólmi? spyr ég Jón. . — Við fluttum þaðan til Vest- mannaeyja árið 1925 og áttum . þar heima í 2 ár. Þar vann ég að fiskverkun. — Hvernig kunnirðu við þig í Eyjum? Var ekki róstusamt þar? — Ágætlega að mörgu ieyti. Það var annríki mikið í afla- hrotum, já, 00 stundum fjári fast drukkið. Einu verkfalli man ég eftir þar, en það var ekki neitt stórvcrkfall. Verkalýðssam- lökin voru þá á . byrjúnarstigi. Jón Rafnsson var þá ungur mað- ur í Eyjum. — Hvað hefurðu verið lengi hér í Reykjavík, og hvað hef- urðu aðallega starfað? — Við fluttum hingað vorið 1930 og um líkt leyti réðist ég til starfa hjá Vegagerð ríkisins, fyrst sem undirverkstjóri, síðan sem aðalverkstjóri og annaðist ýmis umsjónarstörf fyrjr Vega- gerðina allt til ársins 1.942. sök, þótt við lægjum stundun úti þar til komið var 8 stige frost á haustin. XJtilífið á sér- staklega vel við mig. — Þú hefur vafalaust kynnzl mörgum og misjöfnum mönnum í vegavinnunni? — Já, ég hef verið með mönn- um úr öllum landsfjórðungum, af öllum landshornum, að sjálf- j sögðu misjöfnum, en þeir hafaj-^esí sumur ævinnar hefur Jón Hjaltason oúið í tjaldi yfirieitt verið nýtir og góðir. og lagt vegi svo annað fólk mætti greiðar komast urn Menn verða frjáisiegri, eðuiegri land sitt Það er hann sem stendur nœr tjaldinu en ekki og óþyingaðri við vegavinnu úti er víst að pið pekkið pann sem frama.r stendur, hann er í náttúrunni en þeir eru í fjöl- raunar kunnur maður, Sigurður Magnússon að nafni. menni bæjanna. Skemmtilegustu stundir æv- innar hef ég lifað úti í náttúr- unni — við vegavinnu. Kaupmennirnir áttu fólkið. segja þegar um Þú Jón Hjaltason Jón Hjaltason hefur ekki eytt tímanum um dagana í að sitja fyrir hjá myndasmiðnum. Báðar meðfylgjandi myndir eru gaml- ar augnabiiksmyndir — teknar við vegavinnu. Hvalf jörður — Reykja- nes. — Þú hefur þá vafalaust farið víða um nágrennið. — Já, ég hef unnið að vega- vinnu á svæðinu innan frá Hval- — En. hvað er að lífið í Stykkishólmi varzt ungur maður? — Lífið í Stykkishólmi var mjög örðugt þá, fátækfmikil og basl. Segja mátti að kaup- mennimir ættu fólkið. Kaup- mennimir áttu bátana og skömmtuðu þeim sem hjá þeim unnu eftir því sem þeir töldu hæfa hverju sinni, skömmtuðu eitt pund þegar beðið var um tvö. Kaup allt var greitt með úttekt á vörum. Menn fengu jafnvel ekki peninga fyrir vinnu sína til þess að greiða með opin- ber gjöld, heldur voru þau greidd með milliskrift hjá kaupmanninum. — Næg vinna? — Vetrarmánuðurnir voru ger- samlega dauðir mánuðir, nema að því leyti sem gaf á sjó. Lang- ræði var mikið, oft stormar. Róðrar voru stundaðir á þil- skipum frá páskum og fram í ágústlok. Eftir það hófust ára- bátaróðrar úr landi fram eftir haustinu. Róið var út fyrir fjarðarbotni austur fyrir Kamba j Höskuldsey og í Bjarnareyjarál. !Fargjöld PAA. og Evrópu, þ.e. Osló, Stokk- hólms og Helsinki búa við Framhald af 12. síðu. sömu sætaskipun og á lág- gjaldafarrými, sökum þess, að ,úm.,sömu flugvélar er að ræða, .en njóta að öðru leyti þeirrar .þjónustu, sein yeitt er á ferða- mannafairými., Aiiglýsi𠦦¦ ¦ jóðviljanum og út á Reykjanes. Við lagn- ingu Krýsuvíkurvegarins var ég árin 1936—1940. — Hvernig féll þér hjá Vega- gerðinni? — Mér féll vel að starfa hjá Vegagerðinni undir umsjón Geirs G. Zoega því þótt við værum ekki ætíð sammála virt- um við hvorn annan. Geir er mætur maður. En svo fór ég að vinna hjá Almenna byggingafélaginu, vann við byggingu Mjólkurstöðvar- innar meðan hún stóð yfir frá 1942—1949. Síðan v.ar ég áfram hjá Almenna byggingafélaginu við gerð leikvangsins i Laugar- dal, meðan félagið sá um það verk, og varð svo áfram verk- stjóri við það eftir að bærinn tók það í sínar hendur. Skemmtilegustu stundír ævinnar. — Fannst þér ekki vegavinn- an skemmtileg? — Jú, vegavinnan er- frjálsleg og skemmtileg, reglulegt nátt- úrulíf. Öll árin sem ég var hjá Vegagerðinni lá ég meira og minna úti í tjöldum, og ástæður voru náttúrlega allerfiðar á köflum, en aldrei kom það að hættuleg vegna skerja og grynn- inga; oft urðu. slys. Harðnað með árunúm'.' ¦ — Voru menn ánægðir með kjör sín? — Nei. Og kaupmannavaldið og fátæktin í Stykkishólmi urðu orsök þess að þótt ég væri ungur þóttist ég sjá úrbótaleið með verkalýðssamtökunum og jafnaðarstefnunni, sem þá var að ryðja sér til rúms. Hef ég haldið þeirri skoðun síðan, og heldur harðnað á henni eftir því sem mér hefur fundizt að ýmsir aðrir hafi dignað, enda verð ég að segja, að Guðmundur frá Narfeyri, sem var aðalfor- dstumaður, og stofnandi, verka- lýðssamtaka i Stykkishólmi, var mjög róttækur maður. Enn langt að marki. • — Ertu ekki ánægður með það sem áunnizt hefur? — Við höfum lifað miklar breytingar. Ytra borðið hefur mjög svo lagfærzt, það er yfir- leitt meira á diskinn, og betri húsakynni en áður voru, og at- vinnurekendur og kaupmanna- vald hafa ekki eins óskoraðan umráðarétt á kjörum okkar og áður, — en frómt frá sagt er ég ekki ánægður með útkomuna, hreint ékki. Enn er borin of mikil virðing fyrir verzlun og unnar voru þessir róðrar mjög j braski. Það hefur verið skipt um stundaðir, en sjósókn mjög aðferðir. Það sem áður var af Kgörbúðir hér á landi era nú SlSi 30 og 40 talsins okkur tekið með fyrirmælum hins sterka er nú gert með brosi og hneigingum. Nú er það kölluð ..þjöhusta" "að 's'nuða almenning. Óska íslenzkri alþýðu þroska og velgengni. — Ertu kannski svartsýnn á framtíðína? * — Nei, alls ekki. Þótt ég sé ekki ánægður með það hve seint gengur vænti ég hms bezta aí framtíðinni og vona að henni verði betur ágengt en mér og minni samtið hefur áunnizt. Eg treysíi því að verkalýðsstéttin auðgist af framsækni og þroska á næstu tímum og óska ís- lenzkri alþýðu aukins þroska, valda og allra heilla. * * * Fyrir hönd gamalla vegavinnu karla Jóns Hjaltasonar, og ótal annarra, færi ég honum inni- legar heillaóskir á sextugsaf- mællnu. J. B. Það var langsótt, mjög erfitt. Eftir að vélbátar komu til sög- Frakkar heiðra Ársæl Jónssosi Arsæll Jónasson kafari hefur verið útnefndur riddari frönsku „Ordre du Mérite Maritime". Heiðursskjalið og merki gráð- unnar* var afhent honumií;ifyrra- dag af H. Voillery, sendiherra Frakklands, við móttöku, senx haldin var i tilefni þessa í sendiráðinu. Um árahil starfaði Ársæll I þjónustu hins fræga björgunar- félags, Em. Z. Svitzers, við Frakklandsstrendur og í N- Afríku og hafði hann þá um nokkurra ára skeið búsetu í Kjörbúðaeigendur heíja með sér samvinnu Marseiiie. Hefur hann á íöng- , I um og gifturíkum starfsferli Á hálfu þriðja árí hefur sjálfsafgreiðsla í vei-zlunum rutt sér mjög til rúms hér á landi og munu kjörbúöir á öllu landinu nú vera milli 30 og 40 talsins, langflestar eða tæplega 30 í Reykjavík. Frá þessu skýrði Lárus Pét- ursson, framkvæmdastjóri Sam- bands smásöluverzlana, á fundi, sem hann sat í gær með frétta- mönnum og nefnd, er kjörbúða- eigendur í Reykjavík oa ná- grenni hafa kosið til samvinnu og samræmingar á störfuin sín- um. f nefndinni eiga sæti. Sig- urður Magnússon kaupmaður Melabúðinni, Bjarni Grímsson forstöðumaður kjörbúðar SÍS i Austurstræti, Valdimar Auðuns- son verzlunarráðunautur smá- söluverzlana og Kolbeinn Krist- insson verzlunarstjóri í Egils- kjöri. Eitt af fyrstu verkum þessarar samvirínunefndar kjörbúðaeig- enda er kynning á hinu nýja af- greiðslufyrirkomulagi með út- gáfu smábæklings, sém afhentur verður viðskiptamönnum næstu daga. Reynsla sú, sem fengizt hefur af kjörbúðum hér á landj er það góð, að byggja má'á 'henni frek- ari þróun þessara verzlunar- hátta. Virðist líka mega vænta þess að stéfni i • svipaða: átt i framtíðinni og hingáð til, því að unnið er að undirbúningi margra nýrra kjörbúða og farið að vinna við breytingu á all- mörgum eldri verzlunum. veitt frönskum skipum og skip- um annarra þjóða ómetanlega aðstoð með starfi sínu. utun s. unarseoia i rvik tJthlutun skömmtunarseðla fyrir annað skömmtunartlma- þil 1958, mánuðina aprfl til júní fer fi-am í Góðtemplarahúsinu uppi næst komandj mánudag, þriðjudag og miðvikudag, — 31. marz, 1. apríl og 2. apríl, kl. 10 til 5 alla dagana. Mið- arnir vei-ða að venju afhentir gegn framvisun stofnsins á nú- gildandi skömmtunarseðli. Smjörskantmturinn fyrir þetta tímabil er. hálfu kilói meiri á mann en var síðasta skönxmtamartimabil. - .

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.