Þjóðviljinn - 28.05.1958, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 28.05.1958, Blaðsíða 7
Miðvikudagur 28;.maí, 1958 — ÞJÓÐVILJINN (7 Brynjólíur Bjarnason seituaur —— áfmæíiskveðja Sósíal- istaflokksins til Brynj- ólfs. Flokkurinn pinn sendir pér sínar hjartans kveðj- ur á sextugsafmælinu. Þessa óskar hann sér og þér til handa: Halt pú pinni fránu sýn á fyrirbrigði lífsins, — pvi skyggna raunsœi, sem sér í gegnum holt og hœðir þjóðlífs vors. Varðveittu pína óbrigð- ulu prá til að leita sann- leikans eins og samvizka þín býður og segja hann, hvað sem okkar kenning- um óg stundarstefnum líður. Halt pú þeirri hugsjón sósíalismans, sem pú hef- ut helgað þitt líf, hátt á lofti fyrir oss, svo vér megum œtíð eygja pann eldstólpa á eyðimerkur- göngunni gegnum auð- valdspjóðfélagið, einnig pá vér dveljumst í vinjum vel- sælda þess. ' Þá mun' og flokknum, alþýðunni og þióðinni allri að lokum vel negna. Ehrar Olgeirsson !,. ,;Pryjvjólfur Bjarnason er einn fremsti þeirra manna, sem unnið hafa að því hér á landi að byggja upp skel- eggan stjórnmálaflokk al- þýðunnar, og afla jafnaðar- stefnunni fylgis og kynna marxismann. Þetta starf hans . hálfan fjórða áratug og ann- arra þeirra, sem að þessu hafa unnið, hefur borið góð- an árangur og ráðið miklu um rás þjóðmálanna síðustu tuttugu árin. Þessi árangur.. hefur náðst vegna þess að lagðir hafa verið fram óskipt-. ir kraftar og ekki sinnt um fátækt. Brynjólfi Bjarnasyni mun sennilega hafa fallið þyngra en f átæktin að hafa ekki haft næði til að siima þeim hugð- arefnum, sem hann hefur mest yndi af, heimspeki og náttúrufræði, en þeim hefur hann helgað tómstundir sín- ar. Ritgerðir hans um heim- speki benda til þess, að hon- um hefði verið innan handar að vinna sér frama og góðs aðbúnaðar með þvi að gefa sig að þeim fræðum einvörð- ungu og á þvi átti hann völ. Vitandi vits kaus hann þó ungur að vinna að framgangi jafnaðarstefnunnar og í þágu alþýðuhreyfinganna. Brynjólfur Bjarnason er lítt hneigður til stjórnmála af stjórnmálamanni að vera. Hann er ómannblendinn og hefur ekki létt skap. Hann hefur ekki gaman af refskak stjórnmálanna refskákarinnar vegna og hefur ekki alltaf teflt hana af jafn mikilli leikni og þeir, sem gengizt hafa upp í henni af lífi og sál. Oft hefur hann hins veg- ar , séð manna lengst fram. Innan stjórnmálaflokka al- þýðunnar hefur hann öðrum fremur látið til sín taka að marka meginstefnu þeirra og halda héiðri þeírra óflekkuð- rvUMpvLs 26. tnai IqSS ZdB •. ¦ . / dagshríð vorrar áldar af brandi þínum bar hinn bleika Ijóma Sköfnungs; og hvar sem merkið rauða var borið fremst og hœttast gegn örbirgð, oki og dauða. hans eggjar slógu leiftrum þar. í bræðra sveit og andskota vissu menn sem var: Hinn veðureyga karlssón í stormfylkingu lýðsins hann beit ei jám né múta; . . í sóknarsöngvum stríðsins var sigurorðið blóðrún er hann skar. En hjartað undír brynjunni, þitt hlýja draumaskjól, var hnerjum manni gáta — þeim œgði Sköfnungs Ijóml; og fáir þekktu skáldvS sem blíðast laut að blómi og byggði smalakofa á hól. Og þó var sjaldan barn er. jafn fegið andlit fól — pær fáu, preyðu siundir sem pú barst ei dagsins helsi í orrustunn'b grimmu um rétt vorn, ffið og frélsi — í faðmi jöklalandsins eross ók l'orstdun VaUUmarsMHi um. Hann hefur lagt rækt yið fræðikenningu jafnaðar- stefnunnar, maxismann, og flestir, sem til þek'kja, telja hann færastan hérlendra manna í þeim fræðum. Áhrif Brynjólfs Bjarnasonar hafa þess vegna jafnan mjög farið eftir því, hve mikla áherzlu stjórnmálafíokkar alþýðunn- ar hafa lagt á að vinna að grundvallarstefnumálum og halda á Ioft lokatakmarki - sínu. Það hefur verið haft fyrir satt, að vaxtEir.broddar hvers þjóðfélags felist í umbóta- mönnum þess og byltingar-: mönnum. Þeir dæmi þjóðfé- lagið eftir þeim siðalögmálum, sem það hefur sjálft sett, en brotið. Þeir stefni í sömu átt og þjóðfélagið hafi gert, en vilji halda lengra. Um Brynjólf Bjarnason mun þetta gilda venju fremur bet- ur. 1 marxismanum, lifsskoð un hans, eru dregin saman og samræmd þau viðhorf, sem verið hafa félagslegar og menningarlegar hliðstæður og að nokkru skilyrði atvinnu- legra og vísindalegra fram- fara tveggja síðustu alda. Á þennan hátt mun Brynjólfúr Bjarnason að minsta kosti sjálfur líta á þau efni. Þá skoðun sína hefur hann orðr að á þessa leið: „Hugsjónir og markmið verkalýðsbylting- arinnar eru æðstu siðferðis- gildi vorra daga vegna þess, að þau varða leiðina til miltlu fullkomnara mannlífs en áð- ur hefur þekkzt á jörðinni". 1 þá sannfæringu sína mun hann hafa sótt þrek til að lifa ávallt hiklaust því lífi, sem hann kaus sér ungur að ár- •úfiu Haraldur Jóhannsson Énda þótt ég sé þess full- viss, að Brynjólfur Bjarnason hef ði helzt kosið að verða sextugur í ró og næði, læt ég þessar línur frá mér fara, og þá hvað helzt vegna þess, að ég veit víst, að aðrir erU á- kveðnir að rjúfa þögnina. '. Að stúdentsprófi loknu stóð hugur hans til vísindaiðkana, enda er hann gæddur frábær- um hæfileikum til slíkra starfá, skarpskyggni og gjörhygli, sem hann beitir að hverju fyrir- bæri. Af djúpstæðri ást til lífsins og sterkri löngun til að kynnast lögmálum þesS til botns, hóf hann nám í lífeðí- isfræði. Hún ein fullnægði honum þó ekki og jafnframt lagði hann stund á heimspekir af miklu kappi og kynnti sér; rækilega flestar stefnur: L þeirri grein, þar á meðal- díalK. ektiska efnishyggju þ.éirra; Marxs- og Engels. í henni fanh • hann lykilinn að lögmálum til— verunnar og bráðlega varð hann slíkur snillingur í . að' beita þessu tæki manhlegrar hugsunar, að fáir samtiðar- menn hans hafa staðið honuni á sporði í því. Bækur hans i „Forn og ný vandamál"; : og, „Gátan mikla" bera þessu; ó-f; Framhald á 11. siðu. | ' D ¦::, '¦ : ¦ . Jóliaiines úr Kötluni var ineðal ræðumanna í samsæti því sem vinir og samherjar liéklu Brynjólfi Bjarnasyiú í fyrrakvöíd. Fer ræða hans hér á eftír. Kæru. heiðursgestir; góðir i félagar: , 1 maímánuði árið 1907 var firmnta þing rússneska sósíal- demókrataflokksins háð í Limdúnaborg og var Maxim Gorkí einn meðal fulltrúanna þar. Þá hitti hann Bernard Shaw í fyrsta sinn. Síðan liðu árin þar til Gorkí átti sextugsafmæli árið 1928. 1 tilefni af því skrifaði Shaw honum svohljóðandi bréf: „Kæri Gorkí minn. Getur það átt sér stað að þú sért ekki nema sextugur? Mér finnst vera liðin heil öld eíðan við hittum'st í Lund- únum; og þá varstu þegar orðinn fulltíða maður. Ég hef viðhaldið kunning- skap okkar með því að lesa bækurnar þinar og vona að þú lítir öðruhver.iu í minar. Evrópa tók ekki eftir minni elli fyrr en ég varð sj^tugur; en þá ætiaði hún líka að gera út af við mig með ham- ingjuóskum: ég varð að flýja til þess að b.iarga lífi mínu. Hversvegna fáum við ekki að eldast í friði? í>inn einlægur Bernard Shaw". Nú gæti ég lagt eitthvað svipaðar spurningar fyrir Brynjólf B.iarnason. Mér finnst til dæmis vera liðin heil öld síðan við hylltum hann fimmtugan á Borginni með þvilíkum fínindum að maður mátti ekki einu sinni nefna trunt truttt bg tröllin í fjöllunum. Ekki bó svo að skilja að mér hafi fundizt þessi síðasti áratugur lengi að líða -^- hann hefur þvert á móti verið ailra áratuga , hraðflevgástur beirra er ég hef lifaðiiHitt væri heldur að at- í buroarasin: sé nú orðin svo - hröð, flaumúr þróunarinnar svo fossandi og snertingin ! við verðattdi heimssögunnar svo náin að okkur : geti fundizt einn áratugur samsvara heilli öld áður,; og jafnvel meira en -það, .... cn ' Ég ætla ekki að nota þessa stund til áð fiölyrða um ævi- feríl Brýnjólfs :Bjarnasonar. Við vitum öll að einu sinni ' var hann fátækur sveita.piltur austur í Flóa, að hann var síðasti garðstúdent'nn við Hafnarháskóla, að hann nam lí.feðlisfræði þar og siðar í Þýzkalandi, að hann las heimspeki og marxisma í hjáverkum, að hpnn hljóp í fararbrodd íslenzkrar verk- lýðshreyfingar þes;ar heím kom, að hann stofnaði jafn- aðarmannafélagið Rnörtu, að hann var ritstjóri Verka- lýðsblaðsins, að hann var dæmdur fyrir guðlast, að honum var bolað frá kennslu- störfum, að hann stofnaði Kommúnistaflokkinn, að ha nn 'stofnaði Sósíalistaflokkinn, að hann var alþingismaður, að hann var rekinn úr breta- vinnu, að hann var mennta- málaráðherra, að hann sér ekki sólina fyrir Jónasi Hall- grímssyni, að hann unir sér bezt uopi í óbvggðum og að hann hefur verið hinn skygTni og trúfapti vökumaður alþvð- unnar á íslandi í hálfan f jói ða áratug. Hinsvearar er ég ekki viss um að okkur sé öllum jafnljóa 'sú merkilega heimild ran andlegt þanþol Bryn.iclfa Biarnasonar sem hefur birzfc okkur á þessum síðasta ára- tugi ævi hans. Sá áratugur hefur vorið mikil örlagatíð hér á jörð- unni. Ég vil nefna örfá dæmi. 6 hundruð millj. Kinver.ia hafa stofnað með sér alþýðulvð- veldi. Stalín látinn hefur verið gag.nrýndur með þeim hætti að hrikt hefur í máttir- viðum sósíalismans vítt um li"nd. Hver gervihnötturinn af öðrum hefur þotið út í geim- inn og boðað stiarnnám jarð- arbúa. Ógn eldflaugattna og helsprengianna spannár heims- endanna á milli. Nýlendub.lóð- ir heyia blóðuera frelsisbar- áttu. Pimm milljónir manna ráfa atvinnulausar í auðsæld Bandaríkjanna. Borgarastyri- öld eða fasismi vofir yfir Frakklándi. 1 :Öérhéima hefur þessi ára- " ttifeiftr1''vi4irið einskonar ireyfari ^^iiýHkraT1'1 "þjóðái*11 eem 'ékki "Kattn1 áð meta- hið nn«ra siálf- í-fetæði sitt ne gera andleg og ' siðferðileg verðmæti sí.n gi) d - andi á alþjóðavettyangi. Að vísu hefur höfuðskáld ' okkar vetíð sæmt nóbelsverðlaunum, Framhald á 9 . síðui '

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.