Þjóðviljinn - 30.05.1958, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 30.05.1958, Blaðsíða 5
 ¦¦-_ ¦.,':¦. r,yy Færeyirsgar treysta Dön ekki í landhelgismálinu Þ]óBveldisflokkurínn fœreyski krefsf /' tafarlausrar og róffœkrar lausnar Föstudagur 30. maí 195S ÞJÓÐVILJINN (5 Uggur er í mönnum í Færeyjum um aö Danir sem fara með utanríkismál Færeyinga muni enn einu sinni bregðast þeim í landhelgismálinu, semja af þeim rétt- Sndi til að þóknast bándamönnum sinuin í Atla'nz- bandalaginu. Færeyingar hafa lengi kraf- izt .þess að landhelgi þeirra yrði stækkuð, en eftir ákvörðun ís- ]endinga um útfærslu landhelgi sinnar hafa kröfurnar magn- azt. Eins og áður hefur verið skýrt írá hefur H. C. Hansen, forsæt- is- og utanríkisráðherra Dana og leiðtogi danskra sósíaldemó- krata, boðið færeysku land- 'stjórninni að senda fulltrúa til Kaupmannahafnar til viðræðna um málið, en jáfnframt var gef- ið í skyn að Danir ætluðu að hafa samráð við Breta og aðra bandamerin sína -urn málið. Danska stjómin g-agnrýnd Færeyski Þjóðveldisflokkurinn sem berst fyrir sambandssliíum og fullveldi Færeyja hefur nú gefið út yfirlýsingu um málið. Hann sakar dönsk" stjórnarvöld um að hafa brugðizt hagsmunum Færeyinga í landhelgismálinu., Áuriol varar de Gaolle við að virða ekki óskir verkalýðsins Birt hafa verið bréf sem larið hafa á milli Vincent Auriols, sósíaldemókratans 'sem var kjöriim fyrsti forseti f jórða frauska lýðveldisins, og de Gaulle hershöfðingja. Auriol ritaði de Gaulle bréf á hvítasunnudag. Hann vottar de Gaulle þakklæti fyrir sam- vinnu þeirra fyrr á árum, og segist ekki bera minni virðingu fyrir hershöfðingjanum en áð- vi r, en hins vegar geti hann ekki annað en for- dæmt þá menn sem stóðu að upp- reisn herfor ingjanna í Al- sír gegn lýð- veldinu og lögum þess. V. Aúriol. Þeir geti ekki lengur falið sig bak við ættjarðarást og hollUs'tu við ríkið, heldur sé öllum Ijóst að þeir hafj gert samsæri til að þröngva vilja sínum upp á þjóðina. Auriol kveðst ekki vilja trúa því að de GauIIe óski þess að æðstu stofnanir þjóðarinnar viki fyrir valdboði nokkurra manna, né heldur að hann vilji gerast fulltrúi manna sem voru fjandmenn hans og ganga þannig í berhögg við þá menn lýðveldisins sem af fullri ein- lægni unnu með honum að þjóðlegri einingu. Auriol minnir de Gaulle á að verkalýður FrakklanÖs hafi uinnið £ieð_ honum að frelsun íöðuxla>>sins og kveðst ekki trúa því að hann vilji ganga J berhögg við hann og óskir bans. Auriol skorar að lokum á de Gaulle að virða landslög og slíta tengslum við þá her- foringja sem hafa skorað á borgarana að virða lögin að Vettugi. Svar hershöfðincnans Svar de Gaulle við bréfi Auriols var birt í gær. Hers- höfðinginn segir að stjórnar- vöidin í París eigi sök á at- burðunum sem orðið hafi í Al- sir. Hik þeirra og ráðaleysi hafi komið þeim af stað. Hins vegar hafi hann hvergi komið þar nærri, enda þótt nafn hans hafi verið bendlað við þá. Hann ítrekar fyrri yfirlýs- ingar sínar um að hann muni þvi aðeins taka völdin í sin- ar hendur, að það verði með löglegum hætti, en hann læt- ur í Ijós ótta um að franska þjóðin berist nú hratt i átt til algers stjórnleysis og borgara- styrjaldar. Verði. það niðurstaðan muni þeir sem komu i veg fyrir að hann fengi enn einu sinni að bjarga lýðveldinu á hættustund bera þunga ábyrgð. Hann segir að stækkun landhelg- innar sé mesta hagsmimamál Færeyinga og öll aflcoma þeirra byggist á tafarlausri og róttækri lausn málsins. Hins vegar hafi Danir ekki haldið verr á neinu máli en þessu. Brezkir togarar hafi i skjóli sáttmála þess sem Danir gerðu við Breta árið 1901, farið ráns- höndum íun niestu auðlindir Færeyinga, sótt þangað verð- mæti sem nemi hundruðum milljóna króna, meðan' lands- menn áttu sjálfu- varla til Imífs og skeiðar. Færeyingar hafi í engu máli sem þessu fengið að kenna í jafnríkum mæli á sviksemi danskra stjórnarvalda. Þau hafi alveg svikizt um að vérja þá takmörkuðu landhelgi sem Fær- eyjum hafí verið skömmtuð, en útlendingum verið' leyfðar tak- markalausar gripdeildir. Reynslan sýnl því að Danir muni aldrei geta leyst landhelg- ismál Færeyinga á viðunandi hátt. Það sé færeyska þjóðin sem eigi fiskimiðin, og útlend- ingar séu þar réttlausir með öllu. Það! sé Færeyinga sjálfra að leiða málið til lykta. Blað flokksins 14. september ræðst á frammistöðu og mál- flutning dönsku fulltrúanna á Genfarráðstefnunni og hafnar því skilyrðislaust, að nokkrir samningar verði teknir upp við Atlanzbandalagið um þetta einkamál Færeyinga, en greini- legt er að Danir hafa það í hyggju,. í gær barst sú frétt að fær- eyska Lögþingið hafi verið kvatt saman á aukafund í næstu viku, sennilega á þriðjudag, til að fjalla um landhelgismálið. ugmynoœni um alþýðufylkíng vex ört fylgí í Frakklandi En Bandaríkiamenn tala um nauðsyn á al- gerðri stefnubreytingu gagnvart Evrópu MeÖ hverjum degi fjölgar stuðningsmönnum alþýöu- fylkingar í Frakklandi, samstarfs verkalýSsflokkanna og lýðveldissinnaöra borgara. Æ fleiri sjá að þar er lausn- in á hinum miklu vandamálum sem Frakkar eiga við að stríða. Frönsku ihaldsblððin gera sér þetta ljóst og leggja sig því. fram við að reyna að sann- færa sósialdemókrata um að þeir verði, hvað sem á gengur, að hafna samstarfi við komm- únista. Le Figaro sagði í gær að tviræð ummæli de Gaulles hers- höfðingja og óljós afstaða h'ans hefðu því miður- orðið..til þess að auka hugmyndinni um al- þýðufylkingu stuðning, eins og hefði komið' i ljós í hópgöng- unni miklu í París í fyrradag. Þessi hugmynd hefði fengið hættulega mikið -fylgi á þing- inu. Skrif blaða sósíaldemókrata og kommúnista í gær um hóp- g"nguna miklu benda til þess að ótti íhaldsblaðsins sé ekki L með öllu ástæðulaus. Bæði Le Populaire, málgagn sósíaldemó- krata, og l'Humanité, málgagn kommúnista, gera mikið úr göngunni, sem þau segja að um 500.000 manns hafi tekið þátt í, og þýðingu hennar. Le Populaire segist skilja vel að Coty forseti eigi nú í örð- ugleikum, en bætir við: „Lýðveldissinnar Parísar fullvissuðu liann í gær um að hann berðist ekki einn. Il^ð sem á gengur, hver sem verS- ur leið okkar úr þeirri úlfa- kreppu sem við erum nú í, lúýtur 28. maí að liafa áhrif á framtíðina. Allt er breytt, ekkert er eins og það var f yr- ir daginn í gær. Fólkið hefur sagt sitt". Forseti þingflokks sósíal- demókrata ritaði grein í Le Populaire í gær. Hann eagði að flokkur hans gæti ekki fall- izt á að játast undir fyrirmæli herforingja, sætta s;g við stjórn fallhlí.fahermanna né endurreisa Vichystjórn í Frakk- landi, sem í þetta sinn væri ¦ekki hægt að afsaka með ó- sigri og hernámi. L'Humanité komst m.a. þann- ig að orði: „Ef de Gaulle hershöfðingi ætlar sér að stjórna landinu gegn vilja þeijra manna óg kvenna sem komu hundruðum þúsunda saman á Place de ia Nation og Bastille, þá hann um það. Hvað sem nú gerist, þá er það eitt vist að þjóð vor mun aldrei hleypa de Gaulle til valda, studdum flokki æv- intýramanna og vopnaðra þrjóta". Bandarísk blöð óttast áhrif atburðanna í Frakklandi á At- lanzbandalagið og samstarf vesturveldanna, og það hver sem endanleg niðurstaða þeirra verður. Wall Street Journal sagði þannig í gær: „Við verðum að minnsta kosti að búa olikur undir langt tímabil óvissu. Það versta er að við höfum byggt stefuu. okkar gagnvart E^TÓpu í svo ríkum mæli á Frakklandi. Þær stoðir eru nú skyndilega að hrynja. Okkur er því fyrir beztu að búa okkur uiidir að( við verðum að endurskoða At- Ianzbandalagið, hernaðar- bg efnaliagsfyrirætlanir okkar í Evrópu, og öll atriði þeirrar stefnu sem gert hefur okkur svo háða atburðiun í eiim landi". Orlaojastund Frakklands Framhald af-1. síðit. Þingmenn höfðu hlýtt á lest- ur þessa boðska.par standandi og þögulir.' En þegár kom að hótun forseta að segja af sér ef de Gaulle' væru tíkki falin völd, settust þingmenn komm- únista og sumir aðrir vinstri- menn í sæti sín. Kyrrð var þó enn um stúnd í þingsalnum, en brátt gnllu við reiðihróp frá bekkjum \anstrimanna og stundarkorn leið svo að ekki heyrðist til þingforseta, og undir lokin komst allt í upp- nám. Vinstrimenn hófu að syngja franska þjóðsönginn, MarseiIIasinn, við raust, en aðrir þingmenn klöppuðu. Að söngnum loknum hófust hróp á milli bekkja, hægrimenn tóku líka að syngja þjóðsönginn, en hrópuðu þess á millj ókvæð- isorð til kommúnista: Til Moskvu með ykkur!, en þeir svöruðu: Til Kbrsíku með ykkur! og hrópuðu vígorð spænsku, . lýðveldissinnanna: Fasistar munu ekki brjótast í gegn. (Le faseisme ne pass- era pas!) hvað eftir annað Síðan tóku þeir og aðrir vinstrimenn að syngja bylt- ingarsöngva. Forseta tókst loks að láta til sín heyra, hann sleit fundi, en tilkynnti um Ieið þingmfánnum að fara ekki úr nágrenni þings- ins, því fundur kynni að verða boðaður með skömmúm fyrir- vara. Afstaða kommúnista ótvíræð Af viðbrögðum kommúnista á þingfundinum má þegar ráða að afstaða þeirra til valdastöðu de Gaulle er ótvíræð. Þingflokk- urinn gaf strax að fundinum loknum út yfirlýsingu þar sem fordæmdar eru allar tilraunir til að lyfta hershöfðingjanum í valdastól. Þar var sagt afdrátt- arlaust að slíkt valdarán mjTidi leiða tíl borgarastyrjaldar. Skömmu síðar gaf fram- kvæmdanefnd þeirra út yfirlýs- ingu þar sem allir verkamenn vpru hvattir til að vera vel á verði. Sósíaldemólíratar að bogna? Kommúnistar munu ekki ein- ir geta komið í veg fyrir að þingið láti undan hótunum valdaræningjanna í Alsír og fallist á að 'fela de Gaulle völdin. Það veltur á afstöðu sósíaldemókrata. Allt þar til í gær virtist sem þeir myndu ætla að standa vörð iim lýðveldið, en í gær- kvöld bárust fréttir sem gáfu til kynna að þeir væru nú á báðum áttum, og héfðu jafnvel þegar bognað. Þessar fréttir voru að þingflokkur þeirra hefði tekið til greina bréf það sem de Gaulle hefur ritað Aur- iol, fyrrverandi forseta, en frá því er sagt á öðrum stað í blaðinu. Þeir hefðu þvi ákveðið að hefja viðræður við de Gaulle og fá nánari upplýsingar um hvað hann ætlaðist fyrir. Þing- flokkurinn sa'mþykkti einnig til- lögu frá Max Lejeune, ráðherra án stjórnardeildar, sem er f ylgjandr stjórnarmyndun de Gaulle, um a'ð JÍoílet, leiðtogi flokksins, skyldi ganga á fund de Gaulle, ef honum yrði fal- in stjórnarmyndun, til að fá að vita „alían sannleikann um fyrirætlanir hershöfðingjans", eins og það var orðað. Svo virðist einnig sem kaþ- ólski flokkurinn MRP sem áð- ur hefur lýst yfir eindreginni andstöðu sinni við stjórnar- myndun de Gaulles sé tekin að sætta sig við hana. Pflimlin, leiðtogi hans og fráfarandi for- sætisráðherra, sagði þing- flokknum í gær að enginn ann- ar kostur væri nú betri en yaldataka hershöfðingjans. Sigurhátið undirbúin í Algeirsborg Uppreisnarmenn í Alsír era teknir að búa sig undir mikla sigurhátíð til að fagna valda- töku de Gaulle. Átta metra hár Lorraine-kross (en það var undir því merki sem hersveitir Frjálsra Frakka börðust í si.ð- ustu etyrjöld) hefur verið reistur á aðaltorgi borgarinna r, og verður lýstur upp þegar há- tíðin hefst. Fundir voru enn haldnir á. torginu "í gær og hafði verið smalað þangað nokkrum.; þú-s- undum Serkja úr grenhd höf- uðborgarinnar. Soustelie var einn af ræðumönnum og sagð- ist vera viss um að innaa skamms myndi de Gaulle taka yöldin í eínar hendur. Hann og félagar hans myndu berjast tii sigurs, sagði Soustelle-

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.