Þjóðviljinn - 05.06.1958, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 05.06.1958, Blaðsíða 6
B) — ÞJÓÐVILJINN — Fimmtudagur 5. júní 1958 'r- ÓÐVIUINN titgetandl: Samemtngarflokkur nipyo. -HUMawmxiicaiiu .jwcjórar Magnús Klartansson (áb.), SigurSur CMBtnundsson. — PretiantstíOn: Jón Bjarnason. — Blaðamenn: Asmundur Blgurjouanon, 3wimundur Vlgfússon. Ivar H. Jónsson, Magnús Torf) Ó1P.Í8SOD, eiíTurScn Jiuannsson. Auglýs- lngastjóri. GuSgeir MagnúcsoD • SUi.í;i>, aísreHJgia, augl*singar, prent- smiSja: SkólavörSustíg V> - amax 1V-6O0 (5 ílnor) AsfcnitarverS kr. 25 á man. ' Tieyfcjavik og nágr-ami; tcr. 22 annarsej. .amasoiuvera kr. 1.50. rrentsnuSJa Þ«SWuHlm» ezk vlnarkveija vá hafa Bretar sent okkur kveðju sína rétt einu sinni. Þeir mótmæla því að sjálf- sögðu að við endurheimtum hluta af rétti okkar á hafinu umhverfis landið og segjast ekki sætta sig við það að nokkurri þjóð haldist uppi að brjóta lög! Það var ekki ó- nýtt að fá slíka yfirlýsingu um ást á lögum frá stjórnar- völdum þes's ríkis sem hefur kúgað og arðrænt öllum öðr- um meir í, sögu mannkynsins og brotið fleiri l*g, skráð og óskráð; þegar brezka ljónið ætlar að fara að ákalla „lög" sér til stuðnings er því sann- arlega brugðið. ^g hvað eiga brezk stjórn- arvöld við þegar þau ræða um löglegar aðgerðir? Á ráð- stefnunni í Genf náðist ekki samkomulag um neina al- þjóðasamþykkt um landhelgi þjóða. Hins vegar var yfir- gnæfandi meirihluti þjóðanna samþvkkur 12 mílna fisk- veiðilögsögu, þótt sú niður- staða væri ekki formlega staðfest vegna ágreinings um önnur atriði. Hinn ótvíræði og mangsannaði réttur Islend- inga nýtur þannig siðferðis- legs stuðnings mikils meiri- hluta þeirra þjóða sem hnött- inn byggja. Og fordæmin eru orðin býsna mnrg. Sovétríkin og öll strandriki Austurevr- ópu hafa 12 mílna landhelgi og Bretar hafa sannarlega „sætt sig við" það. Og 12 milur eru hreint smáræði hjá landhelgl sumra ríkja, t. d. í Suðurameríku, sem spenna yfir allt að 200 mílur. Bretar hafa sannarlega „sætt sig við" þá landhelgi án nokkurra að- gerða; þeir eiga að v.ísu ekki stórra hagsmuna að gæta á því svæði, en hverju máli skiptir það fyrir ríkisstjórn sem segist hafa það að mark- miði að vernda lögin; lög geta þó varla farið eftir því einu hvort Bretar hafa hagsmuni af þeim. Og það sem Bretar hnfa sætt sig við hjá Sovét- ríkjunum, Austurevrópuríkj- untim, Suðurameríkjríkjunum ©g fjölmörgum öðrum rík.ium •geta þeir ekki komizt hjá að sætta 'sig við hjá Ijdendingum einnig — eða fer mat brezkra sfiórnarvalda á lögum og rétti eftir því einu hvort við er að eiga stórveldi eða vopn- iausa smáþjóð? "fslendingar hafa áður fengið slíka orðsendingu frá Bret- um. I maíbyrjun 1952 mót- mæltu brezk stjórnarvöld stækkun landhelginnar um eina mílu, úr þremur í fjór- ar. og fylgdu mótmælunum eftir með hótunum um „frek- ari aðgerðir" ef Islendingar létu ekki undan og neituðu að taka uon samninga við Breta um lífshap'smum* sína. Öll þ.ióðin mótmælti þá þessari brezku orðsendingu og Ólafur Thors, þáverandi forsætisráð- herra, lýsti yfir því að ekkert undanhald kæmi til greina og að aldrei yrði samið við nokkra þjóð um landhelgi íslend- inga. Þau mótmæli og sú stefna sem í þeim felst er enn sem fyrr stefna allra Islend- inga. Og við höfum reynsluna af því að með órofa samstöðu tryggjum við rétt okkar. Rrezk stjórnarvöld sættu sig í verki við hina nýju land- helgi, brezku togararnir virtu hina nýjú línu ekkert verr en þá fyrri og þeir greiddu sektir sínar ef þeir voru teknir fyr- ir lagabrot. Eina raunverulega refsiaðgerðin var löndunar- bannið, sem var að vísu mjög alvarleg tilraun til þess að svelta okkur til hlýðnL en snerist okkur fljótlega til góðs, og þar kom að brezka stjórnin blygðaðist sín fyrir framkomuna og aflétti lönd- unarbanninu. Eftir þá reynslu er það vægast sagt kynlegt að Bretar, Frakkar og Belgir skuli í hinum nýju yfirlýsing- um sínum tala um að engin fiskveiðilögsögn sé lögmæt utan þriggja mílna — þeir krefjast þess sem 'sé að land- helgi Islendinga verði minnk- uð! Virðist það helzt benda til þess að yfirlýsingarnar séu samdar af mönnum sem litla þekkingu hafa á málavöxtum og afgreiða hótanir sínar fremur sem form en veruleika. Baráttan í Frakklandi er enn á byrjunarstigi Valdataka Charles de Gaulle hershöfðingja í Frakklandi hefur enn sem komið er Jivorki uppfyllt vonir stuðningsmanna hans né staðfest ugg svartsýn- ustu andstæðinganna. Þegar til kastanna kom varð hershöf ðing- inn að slaka í ýmsu á kröfum sínum. í fyrstu krafðist hann alræðisvalds í eitt ár en hefur orðið að sætta sig við misseri. Hann kvaðst ekki myndi taka við völdum öðru vísi en í um- boði allra þingmanna nema kommúnista, en varð að láta sér nægja htlu meira en hreinan meirihluta, 329 atkvæði gegn 224, en 43 þingmenn sátu hjá. Mesti ósigur de Gaulles og stuðningsmanna hans í hópi flokksforingjanna var að fleiri þingmenn sósíaldemókrata greiddu atkvæði móti honum en með, 49 af þingmönnum flokks- ins buðu Mollet foringja sínum byrginn og greiddu atkvæði gegn hershöfðingjanum, þar á meðal Pineau fyrrverandi utan ríkisráðherra. Með de Gaulle voru 42 sósíaldemókratar, auk Mollets forustumenn eins og Moch og Ramadier. Róttæki flokkurinn klofnaði einnig, 18 þingmenn hans undir forustu Mendés-France snerust gegn de Gaulle, þar á meðal tveir aðrir forsætisráðherfar, Daladier og B' • retar fara fram á það að við tökum upp samninga um landhelgina. Það hefur verið stefna allra Islendinga, margítrekuð af forustumönn- um allra stjórnmálaflokk- anna að um landhelgi sína geti íslendingar ekki samið viði nokkra þjóð og muni aldrei gera. Landhelgismálið er ís- lenzkt innanrikismál, stutt fyllstu rökum, sögulegum, þjóðréttarlegum, vísindalegum og atvinnulegum. íslendingar hafa lengi beðið með þann á- fanga sem nú hefur verið á- kveðinn og aðgerðirnar, stækkun í 12 mílur frá ó- breyttum grunnlínum, var sú minnsta sem hægt var að kom- ast af með. íslendingar hafa sýnt þeim þjóðum sem hér hafa hagsmuna að gæta meira langlundargeð en unnt var að ætlast til með nokkrum rétti. Það eru liðin 10 ár síðan Is- lendingar staðfestu með lög- um þann ásetning sinn að tryggia sér umráð yfir land- grunninu öllu og hafinu yfir því, þannig að ráðstafanir Is- lendinga þurfa sannarlega engum að koma á óvart. En<^ þótt Islendingar hafi sýnt Bretum biðlund og fyllstu til- litssemi, skulu þeir ekki í- mynda sér að hægt sé að tryggja undanhald með því að senda okkur orðsendingar skráðar með ósæmilegum munnsöfnuði og.marklausum Jaques Duclos, formaður þingfl. franskra kommúnista Bourges-Maunoury, en 24 þing- menn róttækra stóðu með hers- höfðingjanum. Ætlun de Gaulle og stuðningsmanna hans hafði verið að einangra kommúnista og bandamenn þeirra, 147 þing- menn, en það mistókst alger- lega. Auk kommúnista greiddi helmingur þingflokks sósíal- demókrata, tæpur helmingur róttækra og níu þingmenn ann- arra flokka atkvæði gegn for- sætisráðherraefni valdaræningj- anna í Alsír. Mc follet tókst ekki fá minni- hluita flokksbræðra sinna til að styðja de Gaulle fyrr en hershöfðinginn hafði gefið ýmis loforð, sem eru hægrisinnuðum fylgismönnum hans þvert um geð. Hann hefur heitið því að skerða í engu almenn mannrétt- indi, virða réttindi verkalýðs- félaganna og hagga ekki við fé- lagsmálalöggjöfinni. Reynslan ein mun sýna hvers virði þessi loforð eru. Hershöfðinginn hef- ur fengið heimild þingsins til að endurskoða stjórnarskrána og hótunum. Og þótt íslendingar hafL deilt um landhelgismál- ið eins og annað, skulu Bret- ar ekki ímynda sér að þeir finni hér nema einn vilja þeg- ar endanleg ákvörðun hefur verið tekin og vaðið er að okkur með dónaskap. leggja tillögur sínar fyrir þjóð- ina í allsherjaratkvæðagreiðslu án þess að bera þær fyrst undir þingið, en hann varð að hóta að segja af sér til að knýja þá heimild fram. Hinsvegar getur hann ekki breytt kosningalög- unum upp á eigin spýtur. w 11 A er de Gaulle kominn til Alsír.'þar sem val hans á ráðherrum hefur vakið von- brigði meðal hershöfðingja og . __ Ci*ri*taam Fúaxau landnema. Þegar þetta er ritað hafði hann ékki 'enn gert kunna stefnu sína í málum Alsír og enginn veit þvi enn hvað hann hyggst taka til bragðs til að leysa það vandamál, sem fyrst og fremst veldur því að hann hefur hafizt til valda. á ný. Landnemarnir, hershöfðingj- arnir og Soustelle, fyrrum einn af nánustu samstarfsmönnum de Gaulle, hrópa nú hástöfum að þeir vilji algera innlimun Al- sír í Frakkland méð fullu jafn- rétti Serkja við aðra franska borgara. Engum kemur til hug- ar að landnemunum sé þetta alvara, hingað til hafa allar til- raunir til að yeita Serkjum jafnrétti við Frakka strandað á þeim. Innlimun og jafnrétti myndi meðal annars hafa í íör með sér að um 100 serkneskir þingmenn frá Alsír tækju sæti á þinginu i Pafís. Hingað til hef- ur de Gaulle ekki minnst á inn- limun Alsír en hinsvegar látið falla margræð orð um að koma verði sambandinu milli þess og Frakklan,ds í það horf að tekið sé tilhlýðilegt tillit til „séreðlis" hins fyrrnefnda. Þetta hafa margir túlkað þannig að fyrir de Gaulle vaki að bjóða Alsír sjálfstjórn í einhverri mynd. l^að er nú á allra vitorði að uppreisnin í Alsír hefur verið undirbúin síðan í fyrra, og að de Gaulle hét hershöfð- ingjunum stuðningi sínum í apríl, nokkrum vikum áður en uppreisnin brauzt út. Banda- menn hershöfðing'anna meðal óbreyttra borgara, ævintýra- menn og fasistar bæði í Alsír og Frakklandi, hafa ekki farið dult með að fyrir þeim vakir að koma á varanlegri einræðis- stjórn. „Nú er lokið valdatíma menntamanna og gyðinga!". hrópaði foringi uppreisnarinn- ar á Korsíku sigri hrósandi á fjöldafundi í Ajaccio. Menn af þessu sauðahúsi ráða nú öllu meðal landnema í Alsír og þeir munu reyna að búa um sig í Frakklandi í skjóli stjórnar de Gaulle. Þeir geta með réttu stært sig af að hafa komið hershöfðingjanum til valda. Mendés-France komst svo að orði, þegar þingið ræddi stefnu- yfírlýsirigú de Gaulle, að hann myndi ékki greiða honum at- kvæði, vegna þess að það myndi þýða uppgjöf fyrir þvingunum og hótun um borgarastyrjöld. Mendés-France réðst heiftarlega á hershöfðingjana í Alsír, kvað þá árum saman hafa hindrað friðsamlega lausn í Alsír og síð- an troða upp á Frakkland ríkis- stjórn eftir sínu höfði undir því yfirskini að það sé eina ráðið til að finna lausn á Alsírdeil- unni. „Franska þjóðin heldur að við séum frjálsir, en við er- um það i^kki lengur"', sagði Mendés-France. „Fjórða lýð- veldið líður undir lok vegna galla sinna og vegna þess að það' skorti skarpskyggna og hug- rakka forustumenn. Þetta er ekki lýðræðinu að kenna, held- ur þeim sem ekki hafa fengizt til að beita grundvallarreglum þess." ^rð Mendés-France eiga við Mollet, Pflimlin og hina flokksforingjana, sem hlupust frá ábyrgðinni sem þingið hafði falið þeim með yfirgnæfandi meirihluta og leituðu á náðir forsætisráðherraefnis uppreisn- armannanna í Alsír. Almenning- ur í Frakklandi sýndi með hóp- göngum, fundahöldum og verk- föllum að hann er reiðubúinn að verja lýðveldið, en mikill hluti af stjórnmálaforingjunum brást á úrslitastundu. Samt sem áður varð því til leiðar komið f E —....................—V r 1 e n cl tí >____________________ <S £ st d i að samsæfismennirnir komust í fyrsta áfanga miklu skemmra en þeir ætluðu sér. Frönsk al- þýða er sárri reynslu ríkari, en samtök hennar eru óbuguð. Rúmur helmingur sósíaldemó- krata á þingi og þrír tugir þing- manna frjálslyndra borgara- flokka létu engar storkanir fæla sig frá að standa með kommún- istum gegn de Gaulle. Um allt Frakkland hafa óbreyttir fylgis- Pierre Mendés-France menn verkalýðsflokkanna og aðrir vinstri menn tekið hönd- um saman og búa sig nú í sam- einingu 'undir næstu oríustu. Þrátt fyrir það sem gerzt héfur er enn of snemmt að syrgja lýð- ræðið í Frakklandi. M. T. Ó.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.