Þjóðviljinn - 22.06.1958, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 22.06.1958, Blaðsíða 4
4) — MÖDVILJINN — Sunnudagur 22. júní 1958 pióaviumN % . .- '¦ ; 3 M i! B P jí « f Útftefand!: Sameiningarflokkur alÞíSu - Sósíalistaflokkurlnn. - Ritstjórar: Masnú? Kjartansson (áb.h SigurSur Ouðmundsson. — Fréttaritstjóri: Jón Bjarnason. — Blaðamenn: Ásmundur Sigurjónsson, Guðmundur Vigfússon, Ivar H. Jonsson, Magnús; Totfl Ólafsson, Siaíurjón Jóhannsson, SigurSur V. FriðWófsson. — Auglýsingastjöri: auSgeir Magnússon. — Ritstjórn, af- greiðsía. auglýsingar, prentsmiSja: Skölavörðustfg 19. — Sími: 17-500 (5 linurj. - AskriftarverS kr. 25 á mán. i Reykjavík og .págrenni; kr. 22 ann- arsstaSar. — Lausasöluverð kr. 1.50. — PrentsmiSja Þjóðviljans. Efaaliagsaðstoð til Grimsby ogHuU T umræðum um landhelgisrhál- •*- in erlendis skýtur sífellt upp tillögum um það að nauð- synlegt sé að veifca ísiendingum efnahagsaðstoð. Segja tillögu- menn að hörmulegt sé til þess að vita hversu háðir fslending- ar séu f ískveiðum sinum, ,það þurfi að aðstoða þá til að koma upp einhverjum öðrum iðnaði svo að þeir þurfi ekki að hugsa eins mikið um fiskinn. Þá mundi áhugi þeirra fyrir stækkun landhelginnar dvína, og brezkir og aðrir erlendir togarar geti haldið' áfram að eyða íslandsmið alveg upp undir landsteina. l^ietta eru vægast sagt hjákát- * legar tillögur. íslendingar hafa að vísu hug á að gera at- vinnulif sitt fjölbreyttara og munu framkvæma það, en þeir munu ekki kaupa það því verði að farga sjálfum fiskimiðun- um, arðbærustu auðlindum ]andsmanna. Miðin umhverfis landið, yfir landgrunninu, eru hluti af auðlindum fslendinga, cg þau munu um alla framtíð vera einn af hyrningarsteinum íslenzks atvinnulífs. Og þau eru ekki aðeins mikilvæg fyrir okkur, milljónir manna um mikinn hluta heims eru háðar þ.ví í neyzlu sinni að við veið- um og vinnum okkar ágæta fisk og seljum hann úr landi. Það gefur auga leið ,að í efna- hagskerfi heimsins er það hag- kv'æmt að fslendingar nýti sjálfir miðin umhverfis land sitt og selji öðrum' þjóðum matvæli; við höfum langbezta aðstöðu til þess að veiða og vinna fjskinn nýjan í stórum stíl, og það er aðeins skynsam- leg verkaskipting að aðrar þjóðir kaupi fiskinn af okkur fullunninn og selji okkur í staðinn sína framleiðslu, í stað þess að þær sendi skip sín langar leiðir til þess að veiða sjálfar á miðum okkar, "Pngu að síður kann hugmynd- ¦*-J in um efnahagsaðstoð að geta orðið til þess að leysa deiluna. Hana á aðeins.ekki að bjóða okkur, heldur þeim aðil- um erlendum sem þykjast verða fyrir mestu áfalli við stækkun landhelginnar. Þar eru háværastir útgerðarmenn í Grimsby og Hull og segja að borgir sínar verði fyrir lam- andi skakkaföllum er landhelg- in st£ékkar í haust. Að vísu draga ýmsir í efa að þessi bar- lómur eigi við rök að styðjast, en ef svo er, virðist einsætt að efnahagsaðstoðinni verði ein- mitt beitt til þess að leysa vandkvæði staða eins og Grimsby og Hull. Ættu Atl- anzhafsbandalagið eða Efna- hagssamvinnustofnun EvrórJu að skipúleggja fjárframlög til þess að Grimsby og Hull geti komið upp einhverjum iðnaði í stað þess sem glatast er ís- landsmið lokast í ríkara mæli en verið hefur. Myndu ísiend- ingar eflaust fúsir til-'að leggja fram sinn skerí til að efla þessa vanþróuðu brezku bæi, annaðhvprt rneð alniennum samskotum hér á landi éða á annan hátt...... Ný aðvörun P%egar efnahagsfrumvarpið *¦ kom fram varaði verklýðs- hreyfingin mjög alvarlega. við þeirri stefnu • sem í því felst. og sú aðvörun hefur nú verið ítrekjuð á eftirminnilegan hátt af Verkamannafélaginu Dags- . brún. Dagsbrúnarfundurinn á fimmtudaginn var komst þann- ig að orði í ályktun sjnni: „Fundurinn telur að lögin um útflutningssjóð o, fl. sem Al- "þingi. hefur nýlega samþykkt, feli í " ser ráðstafanir, sem á ýmsan hátt hafi hliðstæð áhrif og gengislækkun og muni leiða til aukinnar verðþenslu og mikilla verðþækkana og brjóti því í bága við þá stefnu, verð- stððvunarstefnun-a, er verklýðs- hreyfingin hefur márgsinnis lýst fylgi sínu við. Af þessum ástæðum lýsir furjdurinn yfir andstöðu sintti við fyrrgreinda lagasetriiigU''Og telur að verk- lýðshreyfjngiáí. verði^.. að vera véi h, verði lil að .íyrirbyggja kj^raskergingu,!'. ^.. í samræmi við þetta hefur ¦*¦ Dagsbrún ákveðið að g'era nú þá meginkröfu í sambandi við framlengingu samninga að þeir verði uppsegjánlegir hye- nær. sem er með eins mánaðar fyrirvara. Með því lýsir Dags- brún yfir því að hún telji horf- umar svo ískyggilegar að óhjá- kvæmilegt sé áð félagið sé til- búið til kjarabaráttu með lág- marksfyrirvara, og hliðstæð eru viðhorf annarra félaga sem hafa sagt upp samningum sín- um hér í Reykjavík pg annars- staðar. -Félögin . vilja .láta reynsluna skera úr um áhrif efnahagslaganna nýju, en þau telja hörfurnar slíkar að ekki megi hafa samninga bundna til langs tíína, ef félÖgin eigi að geta fuíinægt því verkefni sínu að gæta. kjara félagsmanna sinna. Að, þessu þarf ríkis- stjórnin Vandlfega að hyggja, ekki sízt Framsóknarflokkurinn sem knúði fnam hina alvarlegu stefnubreytingu sem felst •• í nýju lögiinum. ,, .-¦¦-. SEÁKÞÁTTUR Ritstjðri: Syeirm Knstinsson <S>- -<$> Svisslenditigar sigursœlir 1 vor f ór fram í Sviss skák- keppni milli 6- landa í Mið- og Vestur-Evrópu. Lönd þessi voru Austurriki, Holland, 1- talía, Spánn, Sviss og Þýzka^ land. Löndin tefldu innbyrðis hvert gegn 6ðru á fjórum borðum og voru möguiegir vinningar hvers lands þannig 20. Úrslitin komu nokkuð á óvart en þauurðu þessi: 1. Sviss 13 vinningar. 2. Snánn Í2% vinningur 3. Þýzkaland 12 vinningar 4. Austurríki 8Mí vinningur ^^5. Holland 8% vinningur "6. Italía' 5% vinningur Flestir munu hafa talið Þjóðverja eða jafnvel Hol- lendinga líklegri til sigurs en Svisslendinga. Syisslendingar töpuðu með eins vinnings mun gegn Þjóð- verjum og Spánverjum,. en u'nnu hinar þjóðirnar með yf-" irburðum. Spánverjar . unnu Þjóðverja óvænt með 3:1. Af einstökum keppendum náði þýzki meistarinn Lothar Schmid beztri útkomu, hlaut 31/2 vinning af 4 mögulegum. Hollendingurinn • dr. Max Euwe fyrrverandi heimsmeist- ari, varð hins vegar að sætta sig við 1% vinning af 4. Leifturárás, uppgjöf! Eftirfarandi skák, sem.fær mjög sögulegan og snöggan endi, var tefld í keppni milli Hamborgar og Berlínar um páskana í vor. Lesendur munu a. m. k. kannast við þann sem stýrir svörtu mönnunum, Darga, því ihann hefur of tar en einu sinni teflt við Friðrik Ólafsson á alþjóðlegum vettvangi, og er öflugur alþjóðlegur meistari. Andstæðingur hans, sem bar eigur úr býtum, er einnig- ungur skákmaður, en lítt þekktur utan heimalands síns: Hvítt: Martíus Svart: Darga (Hamborg) • ¦ (Berlín) Sikileyjarvörn . 1. e4 c5 2. Rf3 . d6 3. d4 cxd4 4. Dxd4 (Langalgengast er að drepa hér með riddara. Þessi leikur var þó talsvert tefldur fyrir um það bil tuttugu árum síð- an einkum af ungverskum meisturum). 4. Hc6 5. Bb5 Bd7 - 6. Bxc6 Bxc6 (6. — bxcB er að mörgu leyti eðlilegri leikur, til að styrkja peðamiðborðið). 7. Rc3 e6 8. Bg5 Rf6. 9. 0—0—0 (Byrjunarkerfrð er þá eftir allt saman ekki óáþekkt hinu venjulega Richter árásar- kerfi). 9. Be7 10. e5 dxe5 11. Dxeð Db8 Darga íeitar drottninga- kaupa, þar sem endataflið væri honum hagstsett ve^na biskupaparsins)i 12. De2 0—0 13. Re5 Dc7 14. Hd3 Rd5 15. Bd2! (Auðvitað ekki 15. Bxe7? vegna Rf4) • • • 15. Ha-c8 16. Hh3! (Með þessum leik tekst Martíusi að leiða andstæðing sinn á villigötur). 16. Rxc3 Betri leikur var 16. —- Bf6 því eftir þessi uppskipti verður drottningarbiskup hvíts all- ógnandi). 17. Bxc3 Bxg2? (Darga ihefur fengið þá grillu í höfuðið, að hann geti unnið heilan hrók, en komst brátt að raun um að þar fer hann villur vegar. .17. — Bf6 var nauðsynlegur leikur). . " Svart: Darga AB CD E F G H Hvítt: Martíus ! 18. Hg3! Bxhl 19. Hxg7!f (Svartur er nú óverjandi mát, í síðasta lagi í 5. ieik. Ef 19. — Kxg7 kemur 20. Dg4f og mátar síðan með 21. Rd7ft. 21. Rxf7ft >ða 21. Bd2 t, eftir þvi hvort svarti kóngurinn fer til. f6, h8 eða Framhald á 7. siðu. Skáldaþátiur Ritsljóri: Sveinbjörn Beinteinsson Enn er hér til umræðu skáldskapurnútímaris, tilgang- ur hans og boðskapur, form og still. Að þessu sinni lagði ég nokkrar spurningar fyrir ungt skáld, Ara Jósefsson. Ari er Húnvetningur að ætt og uppruna, var í vetur við nám í Menntaskólanum á Ak- ureyri. Nokkur'-. kvæði eftir Ara hafa komið í blöðum og tímaritum, m.a. í síðasta jóla- blaði Þjóðviljans. Ari yrkir jöfnum höndum rimað og ó- rímað, Heldur þú að íslenzk ljóð- list sé í afturför? Nei hreint ekki. Við éigum marga stóra spámenn á borð við beztu fyrri alda skáld; nægir að nefna Stein, Snorra, Jóhannes og Guðmund. Ungu mennirnir eru efnilegir og sumir hverjir eru þegar orðn. ir gæðaskáld. En það sem ¦. mestu máli skiptjr er að líf er í listinni. Skáldiii eru leitandi eftir nýjV um leíðum,' ögleitin er oft ekki minna virði en takmarki •yS^ • .... .-. . - ... ¦. ¦... t Virðist þér áð fólk hafi lítinn áhuga a .Íjóðttm ? Þvi, miður virðist mér ijóð- ást Islendinga grátlega lítil. Margir láta sér nægja að lít- ilsvirða ungskáldin. Þeir segja gjarna, að ljóð geti ekki verið rímlaust, enda þótt þeir s.iálfir séu algerlega sneyddir rímskynjun. Og nú er illa komið með ferskeytluna okkar góðu. Hún er, að mér virðist hætt að vera "almenningseign. Þetta verður að laga. Bönnum sorpritin. Hættum að lesa óþverra i útvarp. Og fyrst og síðast: Kennum börnunum að njóta góðra ljóða i skólum og í barna- bókum. Vitur maður hefur sagt: Listín er einsog Himna- ríki; hver sem ékki meðtekur hana sem barn mun aldrei njóta hennar. Hvort mundi það væolegra fyrir,ísienzk skáld að leggja rækt. við eérkenni íslenzks ljððforma eoa laga ljóðagerð sína meir eftír tízku? Hver 'og elnÁ verður að ákveðá, sjilfdrhvafia tj&hing-. artormv hgaök iýs sér. Mér þykir það litlu skipta hvort Ijóð er rímað eða rímlaust. Það sem úr sker er hvort ljóðið er góður skáldskapur eða ieirhnoð. Aftur á móti er tízka I 1 jóðagerð hættuleg ef hún nær að rugla dómgreind skáldsins, og rýra e.jálfstæði. En þá gildir einu hvort í tízku eru sléttubönd eða háttlevsur. Er ljóðlistin þjóðinni til gagns á borð við t.a.m. út- færslu landhelginnar eðá virkjun Þjórsár, eða er betta aðeins hégómlegt föndur? Eigi nærist maðurinn á einu saman brauði. Hin svo? nefnda sál okkar þarfnast líka næringar eigi hún ekki að véslast upp, og mennirnir að verða að lifandi vélum. Hvað stoðar það Islendinga að eignast 12 mílna landhelgi en fyrirgert sálu sinni? Eigi svo hörmulega að fara að Islendingar kasti. Ijóðlist- inni fyrir róða, verður Þjórsá til einskis virkjuð. Rafmagn getur aldrei orðið okkur „langra. kveldá jolaéldur". HUGSUBURINN I hundrað Jmsund ár hef ég Iegið á meltunni og| fcugsoð. Og nú veit éff. - aA betra, er r a« Uggja, ;; .. á bakinu en magaaum, ÁjftJóaefeson

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.