Þjóðviljinn - 25.07.1958, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 25.07.1958, Blaðsíða 4
4) — ÞJÓÐVILJINN — Föstudagur 25. júií 1958 pIÓÐlflUINM Úteefandl: S&melnlngarflokkur alhfSu — Sóstallstaflokkurinn. — Rltstjórar: Maenús KJartansson (áb.), StKuröur Ou6mundsson. — Fréttarltstjórl: Jóa Blarnason. — Rlaðamenn: Ásmundur Sigurjónsson. Ouðmundur Viefússon. ívar H. Jónsson, Magnús Torfi Ólafsson, Sigurjón Jóhannsson. Sigurður V. s^íÞJófsson. — Auglýsingastjóri: Guðgeir Magnússon. — RitatJórn, af- sre.ðsla, auttí'singar, prentsmiðja: Skólavörðustig 19. — Sunt: 17-500 {5 llnur). — Askriitarverð kr. 30 a mán. í Reykjavík og nágreuni; kr. 27 aim- arsstaSax. — Lausasöluverð kr. 2.00. — Frentsmiðja JÞJóðviUans. Hræsnisáróður l?ngan undrar þótt Morgun- •*-J blaðið minnist þess að þessa daga eru tvö ár liðin siðan óhappastjórn Ólafs Thors hrökklaðist úr valda- sessi. Þetta er líka gert í forustugrein hlaðsins í gær. Þar er núverandi ríkisstjórn send kveðja í tilefni þess að Sjálfstæðisflokkurinn hefur í tvö ár verið utan ríkisstjórn- ar. Ekki leynir það sér að þetta tímabil hefur reynt á taugar og skapsmuni forkólf- anna í Sjálfstæðisflokknum telja þeir nú flest horfa til hins verra. Og vitanlega er það vegna þess að Sjálfstæð- isflokkurinn hefur ekki haft tækifæri til að móta stjórnar- stefnuna! Einkennilegar eru þær á- sakanir sem Morgunblaðið fter fram ríkisstjórninni til dómsáfellis. Ekki út af fyr- 'ir sig vegna þess að ekki séu ærnar ástæður til að finna að störfum hennar og þó öllu fremur því sem hún hefur lát- ið ógert. En það sem gerir ásakanir Morgunblaðsins furðulegar og máttlausar í senn er sú staðreynd, að sjálfur er Sjáifstæðisflokkur- ínn andvígur þeim málefnum sem ríkisstjórnin er ásökuð íyrir að hafa brugðizt. Morgunblaðið sendir ríkis- isstjórninni í fyrsta lagi tóninn út af hernámsmálun- um og bendir réttilega á að ekki hafi verið staðið við fyr- irheitið um hrottför banda- ríska hersins. Er þetta og al- kunnugt og þarf ekki um að deila. í þessu stórmáli hafa samstarfsflokkar Alþýðu- handalagsins brugðizt og til þessa komið í veg fyrir fram- kvæmd þess. Og þeir hafa í því efni ekki aðeins brugðizt eamstarfsflokki í ríkisstjórn heldur einnig sínum eigin um- 'ojóðendum sem þeir hétu há- tíðlega fyrir kosningarnar 1956 að losa þjóðina við her- námið í samræmi við sam- þykkt Alþingis frá 28. marz 1956. En hefur Morgunblaðið og flokkur þess siðferðilegan rétt til að setja sig í dómara- eæti í hernámsmálunum ? Tæp- lega verður það talið. Sjálf- stæðisflokkurinn hefur verið forustuflokkur hernámsafl- anna frá upphafi og enn í dag er það yfirlýst stefna flokksins að standa á verði um hernám landsins. Hann er eini stjórnmálaflokkur lands- ins sem hefur þá yfirlýstu stefnu að Island skuli um ófyrirsjáanlega framtið látið Bandaríkjunum í té sem her- stöð. Þá missa ásakanir Morgun- blaðsins ekki síður marks aðþví er varðar efnahagsmál- i n og eamvinnu ríkisstjórnar- ar við verkalýðssamtökin. 1 stjórnartíð Sjálfstæðisflokks- ins var slíkt samráð við verkafólk og samtök þe'ss al- gerlega óþekkt fyrirbrigði. Og svo hefur forkólfum flokksins verið þessi samvinna ríkis- stjórnarinnar og verkalýðs- samtakanna um lausn efna- hagsmálanna ógeðþekk að þeir hafa ekki átt nógu sterk orð til að fordæma hans. Minnast menn áreiðanlega digurbarkalegra ummæla Öl- afs Thors og Bjarna Bene- diktssonar um þá óvirðingu, sem Alþingi og alþingismönn- um væri sýnd með því að ræða efnahágámálin við forustu- menn verkalýðssamtakanna áður en þau væru flutt í full- húnu frumvarpsformi inn á Alþingi. Hefur Sjálfstæðis- flokkurinn sjaldan á seinni árum sýnt svo greinilega hug- arfar sitt til verkalýðssamtak- anna. Og svo þykist Morgun- blaðið hafa efni á að gagn- rýna að ekki hafi verið haft nægilegt samráð við samtök verkafólks og ekki nægilegt tillit tekið til vilja þeirra. Já, öðrum fórst en ekki þér, mætti í þessu efni mæla til hræsnara Morgunblaðsins. Ekki tekur betra við fyrir þá Morgunblaðsmenn að því er snertir verðlagsmálin. .1 þeim efnum var af hálfu ríkisstjórnarinnar gert mjög merkilegt og virðingarvert á- tak með framkvæmd stöðvun- arstefnunnar meðan farið var að. ráðum Alþýðubandalags- ins og verkalýðssamtakanna. S.iálfstæðisflokkurinn sýndi þeirri viðleitni fullan fjanóí skao og espaði bæði til verð- hækkana og kaupkrafna. Beitti hann sér einkum að«> því er hið síðar talda varðar meðal hálaunamanna og varð í sumum tilfellum óþarflega ágengt. Verðbólguþróun sú sem nú er hafin að tilstilli Framsóknar og Alþýðuflokks- ins er því sannarlega sízt á andstöðu við vilja forkólfa S.iálfstæðisflokksins, þótt hitt skuli ekki í efa dregið að þeir hefðu kosið þá þróun enn stór- felldari, t.d. með framkvæmd þeirrar allsherjar gengislækk- unar sem er hugs.ión auðkýf- inga og verðbólgubraskara ihaldsins. f oks er svo ásökunin um að *-* fyrirheitið um togarakaup- in hafi verið svikin. Ekki verður um það deilt enda hef- ur sú skammsýna afstaða Framsóknar og Alþýðuflokks- ins verið harðlega gagnrýnd af Alþýðubandalaginu. En hefur Sjálfstæðisflokkurinn efni á hneyksiuninni ? Var ekki formaður hans, Ólafur Thors, sjávárútvegsmálaráð- herra þau átta ár sem enginn togari var keyptur til lands- ins en í þess stað 5000 þílar? Og var það ekki undir forustu ^Bandaríkin munu aðeins uppskera skömm og skaða4 Kurr á Bandaríkjaþingi vegna íhlutunar- innar í Líbanon Bandaríkin munu baka sér óvináttu um langa framtíð með aðferðum sínum í löndunum fyrir botni Miðjarðar- hafs, segir Richard Russell, einn af helztu áhrifamönnum i þingflokki demókrata í öldungadeildinni. Russell, sem er formaður her- málanefndar öldungadeildarinn- ar, sagði ræðu á þingi upp- gjafahermanna í Macon í Ge- orgiafylki, að sitt álit væri að landganga Bandaríkjahers í Líbanon myndi ekki hafa í för með sér kjarnorkustyrjöld, en sér myndi ekki koma á óvart þótt af þessu atferli hlytist fjandskapur og úlfúð um langa framtíð. Eöng stefna Russell sagði að í löndunum fyrir botni Miðjarðarhafs væri nú komið eins og komið væri, vegna þess að Bandaríkjamenn hefðu árum saman fylgt þar rangri stefnu. Rússar hafa sýnt raunsæi en við höfum^sýnt óraunsæi, sagði hann. m Russell^páði þvi að löng hernaðarátök myndu hljótast af tilraun af hálfu Bandaríkj- anna til áf* brjóta írak undir Hussein Jórdanskonung. Huss- ein gerir tilkall til yfirráða yfir írak að Feisal frænda sín- um látnum. Brezkt herlið hefur verið flutt til Jórdans a<S beiðni Husseins pg Bandaríkjastjórn sendir honum fé og vopn í stórum stíl. Mikil óánæg.ja New Yórk Times skýrir frá því að meðal þingmanna á Bandaríkjaþingi ríki megn ó- ánægja með ákvörðun Eisen- howers að senda her til Líban- ons en margir þingmenn skirr- ist við að deila á forsetann op- inberlega, vegna þess að þeir vilji ekki láta líta svo út, sem þeir séu að veikja aðstöðu Bandaríkjahers og ríkisstjórn- arinnar út á við. þessa sama Ólafs Thors sem foátafloti landsmanna rýrnaði ár frá ári vegna framtaks- leysis hans og viljaleysis til að byggja upp heilbrigt ís- lenzkt atvinnulíf. Jú, svo sannarlega, og í þéssu efni hafa orðið alger umskipti sl ð- an Ölafur hröklaðist úr valda- sessi og Lúðvík Jósepsson tók við stjórn sjávarútvegsmál- anna. Það er vissulega aumur mál-' flutningur sem Morgun- blaðið temur sér og vart yrði hann Sjálfstæðisflokknum til framdráttar hefðu samstarfsr flokkar Alþýðubandalagsins manndóm til að standa við fyrirheit stjórnarsáttmálans. Það er hart að vanefndir þeirra á mikilsverðum atriðum stjórnarsáttmálans skuli þurfa að verða þeim mönnum ádeilu- efni og vopn á ríkisstjórnina sem andvígir hafa verið allri stefnu hennar frá upphafi og jafnan íjafa viljað veg hénnar sem nTÓnnstan. Það er sannar- lega máj til komið að slíkum vinnubr^gðum linni. Blaðið segir að sex af íull- trúum_ demókrata í utanríkis- málanefnd öldungadeildarinnar telji hernaðaríhlutun Banda- ríkjanna í Líbanon mesta óráð. I þeim hóp eru Mansfield, Ful- bright, Humphrey óg Morse. Mansfíeld, sem er annar æðsti embættismaður í þingflokki demókrata í öldungadeildinni, hefur gagnrýnt bandarísku i- hlutunina í Líbanon í þingræðu. Kurr er einnig í þingflokki repúblikana vegna hernaðarað- gerðanna í löndunum fyrir botni Miðjarðarhafs. Hefur Cooper, fyrrverandi sendiherra Bandaríkjanna í Indlandi, látið svo ummælt, að Bandaríkin muni ekkert hafa nema óvin- áttu upp úr því að reyna að streitast gegn þjóðernisstefnu araba. . - Fr!5a árásin Á friðarþinginu sem haldið vár í Stokkhólmi í síðustu viku var eftirfarandi samþykkt gerð með lófataki: „Þingið um afvopnun og sam- komulag milli þjóða hefur fregnað að bandarískt herlið hafi gengið á land í Líbanon, sem er sjálfstætt og fullvalda ríki. Þessi árásaraðgerð er þeim mun óafsakanlegri sem hún er gerð eftir að framkvæmdastjóri SÞ og eftirlitslið SÞ hafa lýst yfir að átökin í Líbanon séu algert innanlandsmál. Þingið mótmælir eindregið aðförum. sem eru brot á sátt- mála SÞ. Jafnframt varar það við að friðnum er stefnt í voða snótmælir íbanon og sjálfstæði ríkjanna fyrir botni Miðjarðarhafs ógnað, var- ar við samdrætti bandarískra, brezkra og tyrkneskra her- sveita og fyrirætlunum um að beita Bagdadbandálaginu til á- rásar gegn sjálfstæði Iraks. Þessar aðfarir ógna ekki að- eins' þjóðunum við botn Mið- jarðarhafs, þær kalla yfir allan heiminn hættu á kjarnorku- styrjöld. Þingið heitir á allar þjóðir að gera ailt sem í þeirra valdi stendur til að stöðva þessa árás og ihlutun og til að binda endi á viðureign, sem stofna mun framtíð mannkyns- ins í voða fái hún að breiðast út". H Heyskaparannir Tímans — Heyannir, fornt og gott orð — Orð, sem eru að hvería úr talmáli — Orðfæðarstefna S. B. SKRIFAR; „Allir íslend- ingar þekkja orðið heyannir. Orðið er fornt og hefur þó dug- að vel til þessa. Nú hafa þeir Tímamenn hugsað sér að bæta orðið og heitir þá heyvinnan heyskaparannir. í stuttri grein um heyöflun kemur þetta orð fyrir a. m. k. þrisvar sinnum. Heyskapur í einhverri mynd er nefndur á einum fimmtán stöð- um í greininni, og virðist greinarhöfundur ekki kunna önnur orð um þetta starf. Sennilega verður orðið heyskap- arannir séreign Tímans til sönnunar því hversu fer, þeg- ar blaðamenn þar ætla að w skapa málið í sinni rriynd". Serinilega hefur blaðamaður- . inn, sem skrifaði greinina ver- ið í tímahraki og í svipinn ekki komið fyrir sig orðinu hey- annir, en hins vesar rámað í orðið heyskap, og til þess að ' auðvelda sér samningu greiriarínnar freistast til að nota það allsstaðar, þar sem nefna þurfti heyvinnu af ein- hverju tægi. Heyskaparannir er ólíkt stirðbusalegra orð en heyannir,; sem mér þykir jafn- an fallegt orð. Áreiðanlega kunna a.m.k. sumir blaðamenn Tímans góð skil á fjölbreyttara..,orðavali um heyviruvuna en fram kem- ur í nefndri grein, en aftur á móti er ég engan" veginn viss um að allir íslendingar þekki orðið heyannir; mig grunar að yngri kynslóðin, t.d. kaupstaða- æskan mundi „gata" á orðinu á prófi. Það er urii þetta orð eins og mörg önnur forn og góð orð, að þ'au heyrast sjald- an orðið í talmáli og yarla nokkurn tíma í máli útvarps- ins eða blaðanna, sem hafa æ greinilegri áhrif á orðaforða m og málsmekk folks. Einkum á þetta við um orð, sem merkja ýmis áhöld eða amboð, sem notuð voru við sveitastörfin áður fyrr, eða voru á annan hátt tengd lífinu í sveitinni. Eftir að þessi orð eru ein- göngu orðin til í bókmáli, er hætt við að merking þeirra týnist, og fólk hætti að kunna skil á þeim. í þessu sambandi má geta þess, að nýjungum í lestrarkennslu (pg annarri kennslu reyndar líka) hefur fylgt eins konar orðaforða- stefna; byrjendabækumar hafa verið- á einhvers konar barna- máli, sömu orðin endurtekin í þaula, og reynt að forðast erfið eða torskilin orð; orða- iskipun oft óeðlileg: t.d. Una sá ól Lása; Ari tók bíl Óla, o.s.frv. Þetta kann að hafa. Framhald á 2. siðu. '

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.