Þjóðviljinn - 16.08.1958, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 16.08.1958, Blaðsíða 7
Laugardagur 16. ágúst 1958 — ÞJÓDVILJEVN — (7 27 Hans Scberf ig Fulitrúimi sem hvarf og Dynamit. Og þess konar bækur hafði Theódör Am- sted einnig verið aö kynna sér síðustu dagana sem hann lifði. Svo var gráa alullar tvíofna Chestertown-Deverill kamgarntauið sem bæði Amsted fulltrúi og hinn fá- tæki Mogensen 'höfðu notað í fötin sín. í>að voru ýmsir smámunir sem lögreglan hafði beint athygli sinni-að. Það var vasaúr. sem ekki hafði splundrazt eins ger- samlega og búast mátti við eftir hina skelfilegu spreng- ingu. Það var dularfullt bréf til 14. deildar hermálaráðu- neytisins sem ekki var vitað hver hafði sent. Það var happdrættismiði sem horfið hafði á dular- fullan hátt úr sínum venjulega stað í skrifborðsskúff- un-ni. Það var peningaupphæð, sem hinn bláfátæki Mogen- sen, haföi sóað á óviðkomandi fólk síðasta kvöldið sem hann hafði sézt. Það var margt og mikið sem ýtti undir það að rann- sóknunum yrði haidið áfram í kyrrþey. Lögreglan var . ekki- hætt að fást við hinn horfna Mogensen og hinn látna Amsted. Smátt og smátt bættust við gögn. Með mikilli þol- "inmæði var bútunum raðað saman, eins og í gesta- þraut sem á að verða mynd. Það tók langan tíma. Það var ekki sniöll hugdetta leynilögTeglumanns sem leysti málið. Það var kerfið og skipulagningin sem réðu úrslitum. A N N A R H L U T I ekki mikið á að hann bjargist, en hann verður nú samt að fara. Óðalsbændurnir umgangast aðeins hver annan. Á sunnudögum bjóða þeir hver öðrum í kaffi með firn- um af kaffibrauði. Og konurnar koma með hatt og hanzka og borða franskbrauð með hníf og gaffli og litla fingur út í loftið. Og þær eni viðkvæmar og fín- gerðar og reka upp hljóð þegar lítill grænn ormur úr lystihúsinu dettur niður á kaffidúkinn. — Almátt- ugur. i— . En einn er ekki hægt að umgangast. Það er nýi mað- vrinn. Hann kom ekki í hreppinn fyrr en 1901. Það.er að vísu .hægt að heilsa honum og tala við b'tnn. En það er ekki hægt aó' bjóða honum í kaffi. Nýja mann- inum. Svo eru það kotbændurnir og tómthúsmennirnir. Þeir búa í sandinum eða við mýrina. Þeir strita og strita og hafa rétt til hnífs og skeiðar, þegar þeir vinna fyrir óðalsbænduiTia á vetuma fyrir tvær krónur á dag og fyrir borgargestina á sumrin fyrir talsvert meira. En þetta fólk er misjafnt. Einn er latur. Og hann drekkur líka. Hann á það til að fá sér einn eða tvo bjóra á sunnudegi. Hvílík skepna.! Og svo er það Andrés í Mýr- inni. Hann er fátæklingur, sem lætur sig ekki muna um að sækja um sveitastyrk til hreppsins. Það er skömm að slíkum manni. Viðtal við Pál Þóroddsson XX Maður kemur akandi eftir þjóðveginum í Fordbíln- um sínum. og tveir ferðalangar koma gangandi á móti honum. Það eru tvær ungar stúlkur í stuttbuxum og háleistum og með fallega fætur. Þær veifa kumpánlega til mannsins í Fordbílnum. Og hann verður fokreiður yfir þessu veifi. — Halda svona stelpuskjátur að hann verði eitthvað hrifinn þótt þær veifi til hans? ímynda þær sér að hann gangist eitthvað upp við það? — Hann er svo reiður að hann gefur sér tíma til að stanza, bakka bílnum og hrópa til stúlknanna í reiði sinni. — Þvílík- ar skjátur! Hver hefur beðið þær um að veifa. Halda þær kannski að hann falli fyrir þeim. Þeim væri skammar nær að koma sér heim og klæða sig í pils! Stelpuskjátur! — Og hann rekur í vörðurnar. Og hann grettir sig framan í þær. Og röddin brestur. Stúlkurnar horfa undrandi á hann. Svo hlæja þær og halda áfram. leiðar sinnar. Það var sveitin og borgin sem þama mætast. Maðurinn í bílnum heitir Martin Hageholm. Hann er róleg sál. Hann er á eftiríaunum og hann hefur erft peninga. Hann ætti að lifa rólegu og friðsamlegu lífi. En hann er á þönum og skiptir sér af mörgu og hefur mörg jám í eldinum. Andlitið á honum er rautt. Og þegar hann kemst í æst skap, verður þa.ð blátt. Hann er beizkur í garð stúlknanna tveggja. Hann talar hátt við sjálfan sig og spýtir. Hann fálmar reiði- lega í stjórntæki bílsins, svo að bíllinn tekur rykki og kippi á veginum. Umhverfið er fagurt. Þarna er stórt vatn og engi og mýrar og flattendi. Og þar eru háar lyngbrekkur og skógur sem vex í foksandi. Þar eru hvítir sandhólar og folátt haf. Innar í sveitínni þar sem moldin er leirblandin, liggja stóru bændabýlin. Það eru traisstir, staðarlegir foúgarðar. Eigendumir eru heiðarlegir memi sem borga. vexti sína og afborganir á réttum tíma; Það er,-víst aðeins einn sem er í dálitlum kröggum, — Hann ræð- vlt ekki við þetta núna, — segir nágranninn. — Ha, ha, foa! Hann verffur að fara. Búgajrðurbm Teröur seldur á nauðungaruppboði. — Nágrannarnir Mæjá og núa aameat Im&htsm... — Þessu 1b^r..hann'sftBM!mrieg«'gotí; &f\ ^ *W-mxám'.sm^sÉm Framhald af 4. síðu — Hvað olli því að þú virðulegur og hægfara skip- stjóri af Akureyri gerðist kommúnisti I Dagsbrún? — Einfaldlega það að ég taldi þá menn hafa rétt fyrir sér. — Lentirðu þá ekki í ein- hverjum brösum? — Onei, jæja, ég lenti í 9. nóvember-slagnum. — Og þú hefur ekki skipt um skoðun? — Nei, ég var kommúnisti og er það enn. Hef alltaf tal- ið bezt að vera ekki að fara neitt í launkofa með það. — Þú munt minnast margs frá þessum árum i Dagsbrún. — Á árumim frá 1932 þar til samfylkingin tókst var oft viðburðaríkt i Dagsbrún. Við vorum svo sem ekki nein stórmenni sem héldum uppi róttækari arminum þá, og fengum á okkur allt foringja- lið kratanna, en það var furða hvað víð spjöruðum okkur, iþótt við fengjum ekki háar atkvæðatölur. Atkvæða- greiðslum var þannig hagað þá., að það var erfitt fyrir þá sem voru á móti stjórninni að fá 'háar atkvæðatölur. Það mun hafa verið 1932 að við bárum fram tillögur um laga- breytingar, þannig að kosn- ingar hefðu oróið með svip- uðu formi; óg nú' er, en það var kolfellt. Kjörin ekki sambærileg — Pinnst þér el*i margt breytt frá því á aldamótum? — Okkur hefur farið geysi- lega fram verklega, og það er ekki sambærilegt hvernig kjörin eru nú eða fyrir 1940, hvað þá þegar ég var krakki. Við höfum unnið ákaflega mikið. T.d. risa upp heil bæj- arhverfí ~m að mestu em unnin i frítímum. Menn leggja á sig glórulausan þrældóm. Og það þýðir ein- faldlega minna félagslíf og. minni andlega stárfsemi, ,.;Þá var tími' tíl að lesa Það var öðravisi á a&riamm- vijmule>-»isártíi»í««u. M itMÍ maður tíma til að lesa. Einu sinni þá rakst ég á danska bók á iBæjarbókasafninu sem hét Sannleikurinn um Moskvu. Þar stóð að aðalskemmtun kommúnistanna austur þar væri að drepa menn, og það með sem herfilegustum hætti. Eg held að þessi bók hafi eiginlega. gert mig að komm- únista, því þetta varð til þess að ég fór að verða mér úti um allar upplýsingar um þetta, og komst brátt að þeirri niðurstöðu að þessu myndi á allt annan veg far- ið. Allt mun vel fara — eí . . . — Og hvað segirðu um við- horfið í dag og framtíðina? — Þótt vel sé um velmeg- un alla er ég hræddur um að ákaflega margt af yngra fólk- inu hafi fengið velmegunina fyrir lítið. Það er nú ein- hvernveginn þannig að til þess að njóta hlutanna. og geta metið þá rétt þurfa menn að hafa eitthvað fyrir þeim eða vita hvað þeir hafa kostað. Æskan i dag mætti vita gleggri skil á hvaða bar- áttu kjör hennar í dag hafa kostað eldri kynslóðina. Ann- ars er ég síður en svo svart- sýnn á æskuna. Heldur ekki á framtíðina, því svo fi-amar- iega sem þeir taka ekki upp á því að setja atórnsprengju í hausinn á okkur — en þá verður vitanlega ekki um neina framtíð að ræða — mun allt vei fara. OPáll Þóroddsson átti um skeið sæti í stjórn Dagsbrún- ar, hefur verið í trúnaðarráði félagsins hátt á annan ára- tug og fulltrúi þess á Al- þýðusambandsþingum, enn- fi"emur verið í samninga- nefndum og gegnt ýmsum öðnim trúnaðarstörfum fyr- ir félag sitt — Um Ieið og ég færi lionum beztu afmælis- óskir í nafni Þjóðviljans vil ég persónailega þakka honum kytioi æfiá gofet er að miniv- '¦«8*..- ;-•""• ' E. B. Afmæliskveðja Framhald af 4. siðu. jafnan verið í fremstu röðum. Dagsbrúnar og átt sæti í stjórn hennar, er mér nær að halda að yeigamestu störf hans séu fólgin í hinni ör- uggu afstöðu hans í daglegri vörn og s^ókn fyrir málstað stéttarinnar. Og þeir munu 6» fáir ungir og gamlir sem hanu hefur þannig kennt að meta og skilja gildi verkalýðsbar- áttunnai'. Hitt hefur áreiðanlega ekki farið fram' hjá mönnum, að þegar mikið liggur við er Pálí jafnan á vettvangi og manna bezt treyst til vandasamra starfa. l>á koma hæfileikai hans til forustu l&a glöggt í ljós. Við slíkar aðstæður er Páll skjótráður og öruggur í atb"fnum og nægjanlegaskap- heitur og rökfastur til þess að halda svo á máli að eftir er tekið. Um Pál Þóroddsson, sem ,,prívat"-mann og félaga vil ég ekkert segja á prenti, það ætla eg að hafa fyrir mig og þá sem bezt þekkja hann, enda þori ég ekki að segja meira. I>etf- átti ekki að verða neitt úttekt á þér Páll minn, að eins stutt kveð.ia. Ég vona svo að samningarn- ir um aldurinn endist lengí enn. Og ef þú ætlar að fá kvef þá tökum við bara lagið einsog í gamla daga í Karls.- kór verkamanna. Svo bið ég að heilsa Elínu og óska henni líka til hamingju með þig sex- tugan. Stefán ÖgmundssBHi. Litlar líkur , .. Framhald af 1. siðu. tilraunin verður gerð nú uin helgina, en dragist það fram yfir miðvikudag, verður að fresta henni þangað til í sept- ember, segir Yates. Meistaramót Is- kfids í handkeatt- leik á Akureyri Akureyin í gær Frá frétta,- ritara Þjóðviljans. I leistararmót íslands í hand- knattleik karlk verður háð hér á Aknreyri um þessa helgi. Fjögnr félög hafa tilkvmtt þátttöku sína og eru þau öil frá Reykjavík. Leikir verða á íþróttavellinum í dag kl. 2 e.h. og aftur kl. 8 og ki, 2 á morgun. Básð að saita í 11835 tiiiiittir á Pásafík Húsavík í gær Frá fréttartitana Þjóðvitjbns. Síldarsöltun hér á Hfcavík í sumar neniur nú 12.835 'turmu og skiptist þannig á einstakar söitunarstöðvar: Barðinn' h t 6140 tunnur, Sðítunarsíðð K Þ; og F.H. 3985 og s§MtóttarstSðl:i Veoni h.f. 2710 teUKMr;

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.