Þjóðviljinn - 11.09.1958, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 11.09.1958, Blaðsíða 6
•36) — ÞJÓÐVILJINN _ Fimmtudagur: 11. september 1958 þióÐmiiNN trtaefanðl: Bamelnlnenrflokknr albftrn — Bosiallstanokkurrnn. — Rltstlórart Masnús KJartansson (áb.), Slg-urSur QuSmundsson. — Fréttaritstjóri: Jðn Biarnason. — <Ua8amenn: Ásmundur Slgurjónsson, OuSmundur Vigfáseon. ívar H. Jónsson. Macnús Torfl Olafsson, Sigurjón Jðhannsson, SltrurSur V. •""••Spjólsson. — AusUrslngastiórl: Quðeeir Magnússon. — Bitatjórn, aí- sreiSsla. airgltslnsar. prentsmlSia: Skóla.örSustís 1S, — Bfml: 17-500 <S llnur). — ÁskrlftarverS kr. 30 a mán. i Reykjavfk os n&grennl; kr. 27 ann- arsstaSak. — IiausasSluverS kr. 2.00. — FrentsmiSia ÞióSvUiana. Meðlögum skal land byggja Sakborningur — ekki samningsaðili "ITramkoma Breta í landhelgi * fslands hefur nú þegar orð- ið þeim til varanlegrar smánar. Ofbeldi þeirra er fordæmt um alla,n heim, heiður og álit brezku þjóðarinnar hefur ver- ið dregið í sorpið. Sökin er í- haldstjórnarinnar og togaraeig- endanna sem ekki geta hugs- að til að láta af ránfiski sínu á íslandsmiðum og leggja því of- •urkapp á að brjóta niður land- helgi íslands. En það er ekki einungis að Bretar hafi bakað sér varanlega smán með fram- komu sinni á íslandsmiðum nú í september, heldur hafa þeir einnig gert sig skoplega í aug- um heimsins. Munurinn á stserð þjóðanna sem þarna eig- ast við er of mikill til þess að framkoma stórveldisins verði ekki um leið dálítið bros- leg. Munurinn á einu mesta herveldi heimsins og þjóð sem engan her hefur og ekki vill eigá her er einnig á þá lund að hann gerir árás Breta ekki einungis smánarlega heldur og dálítið skoplega. Og ýmis við- brögð Breta síðustu dagana benda til þess að þeim finnist ekki síður erfitt að búa við skop heimsblaðanna en að lifa við smán. Þó mun alvara málsins verða brezku íhaldsstjórninni þyngri í skauti en skopjið. Brezk blöð eru enn að reyna að láta líta svo út að land- helgismál íslendinga sé enn þann dag í dag á einhverskon- ar óútkljáðu deilustigi, tala um að skjóta þessari „deilu" til einhvers dómstóls eða þá að Is- lendingar muni einhvem næsta dag setjast að samningsborði með sjóræningjastjórninni brezku og taka að semja um undanhald frá tólf míina land- helginni eða um meiri eða minni sérréttindi til handa brezku veiðiræningjunum. Væri æskilegt að Bretar færu senn að gera sér ljóst að ákvörðun íslendinga um stækkun land- helginnar er ekki framar á neinu deilu- eða umræðustigi, heldur gerður hlutur, stað- reynd sem ekki verður hagg- að. Setji Bretar traust sitt á einhverja íslenzka stjórnmála- menn í landhelgismálinu, eins og mjög oft. hefur verið ympr- að á í eriendum blöðum nú í sumar, er ekki síður nauðsyn að gera sér það Ijóst, að eftir árás brezkra herskipa á ís- lenzku landhelgina er enginn sá íslenzkur stjórnmálamaður til sem þyrði að ganga til samninga við Breta eða neina íiðra um undanhald frá 12 mílna landhelgislínunni eða nein fríðindi innan hennar fyr- ir erlend veiðiskip. Bretum er því jafngott að hætta strax að gera sér vonir um að eiga eftir að mæta íslendingum fyrir ein- hverjum dómstóli eða á ein- hverri ráðstefnu þar sem dæmt verði um eða makkað hvort landhelgi íslands skuli vera tólf mílur eða ekki. Því máli er ráðið til lykta og við' á- kvörðun fslendinga í málinu verður ekki haggað, IJretar eiga hins vegar eftir ** að mæta íslendingum í þessu máli. En það verður ekki til þess að makka um undan- hald. Brezk stjórnarvöld munu þar fá að svara til sakar fyr- ir hina svívirðilegu árás gegn landhelgi og fullveldi fslands. Allir fslendingar sem það nafn eiga skilið ætlast til þess að sökum verði lýst á hendur brezku ofbeldismönnunum og þess krafizt að þeir bæti fyrir afgiöp sín og tjón sem unnið hefur verið. Brezka ihalds- stjórnin ætti að gera sér ljóst að á íslandi er litið á hana sem sakborníng; en ekki samnings- aðila. Og henni er rétt að gera sér ljóst að þannig er litið á málið af íslendingum í öllum stjómmálaflokkum landsins, og enginn stjórnmálaforingi treyst- ir sér til að ganga gegn því geysiöfluga og einhuga almenn- ingsáliti sem skapazt hefur á ís- landi í málinu, jafnvel þó hann hafði tilhneygingar til að taka að þvæla um landhelgismálið við erlenda aðila eins og því væri enn ekki endanlega ráð- ið til lykta. l?undur Sósialistafélags *¦ Reykjavíkur í fyrrakvöld samþykkti einróma kröfuna um að ofbeldisverkum Breta yrði svarað með því að kalla heim ambassador íslands í London og kæra Bretland fyrir Sam- einuðu þjóðunum, Jafnframt benti fundurinn á þá fáránlegu staðreynd að það skuli vera forusturíki Atlanzhafsbanda- lagsins sem hagi sér þannig, og sanni framferði Breta nauð- syn þess að íslendingar segi sig úr því þokkalega hernaðar- bandalagi. Þessar kröfur, ein eða fleiri þeirra, hafa hljómað í samþykktum félagssamtaka um allt land og eru bornar fram af vaxandi þunga. Það er raunar ein og sama krafan, í ýmsum myndum: Að íslenzk stjórnarvöld sýni í framkvæmd þann þjóðarvilja að litið sé á brezku íhaldsstjórnina sem sak- borning en ekki samningsaðila. Vér íslendingar stöndum nú frammi fyrir þeirri sárbeizku staðreynd að eitt af bandalags- ríkjum okkar (og vinaþjóð) hefur framið á okkur réttar- brot, beitt okkur vopnuðu of- beldi í krafti hervalds síns og Stærðarmunar — og fyrir hvað? Fyrir það eitt að vilja vera þjóð, hafa sjálfsákvörðun- arrétt um íslenzk mál og mega lifa áfram í frj^lsu landi, eiga framtíð og sögu. Það er viðurkennd staðreynd að okkur sé lifsspursmál að vernda fiskstofn vorn. Það er líka viðurkennd staðreynd að fslendingar byggja lífsafkomu sína að 97% á sjávarafurðum. Þó býst eitt stærsta herveldi heims til að ræna okkur lífs- björginni, velur sjálfu sér þjófsorð og níðingsheiti til við- bótar í afbrotasögu sína, Og hvað gera hin bandalagsríkin 'til verndar vopnlausri þjóð í baráttu hennar fyrir tilveru sinni og sjálfsákvörðunar- rétti? Ekkert, hreint ekkert; Hvað sannar það? Það sannar að hemaðarbandalög eru stofn- uð til verndar hagsmunurri stórþjóðanna á kostnað smá- ríkjanna, en ekki þeim til verndar. Vér höfum hér erlendan her á vegum þessa sama bandalags, höfum léð þeim land vort til dvalar til þess eins að þeir vemduðu oss fyrir ofbeldis- og kúgunaraðgerðum hvaða þjóð- ar sem væri, en jafnvel þeirra marglofaða vernd bregzt al- gerlega þegar á reynir. Þá kúra þeir sem rottur í gorkúlum sínum suður á Miðnesheiði og hafast ei að, en til að sýna okkur mátt sinn og megin, hóta þeir Kínverjum stríði til að verja Kvemoj. ^ Við íslendingar vissum að þeir voru aumingjar, en við trúðum ekki, að Þeir vaeru blauðir líka, en nú er Það lýð- um Ijóst. Vér íslendingar kær- um okkur ekki um vopnaða vemd frá neinni þjóð, hvorki nú né endranær, það samrým- ist ekki hugsjónakerfi okkar, menningu eða sögu, en við krefjumst málefnalegrar vernd- ar bandalagsþjóða vorra og því fremur sem rétturinn er skýlaust okkar megin. Ef stór- þjóðir viðurkenna tilverurétt smáþjóða htýtur það nú að verða að koma í Jjós, svo al- gerlega sérstætt er þetta mál og skírskotar til réttarvitund- ar og siðferðisþroska allra þjóða heims. Það skeði fyrir nokkrum ár- um að Rússar færðu út land- helgi sína í 12 sjómílur. Hvað gerðu Bretar þá? Þeir stein- þögðu, voru þeir hræddir við björninn? En nú gegnir öðru máli, hér eiga þeir allskostar við lambið. Með gapandi fallbyssukjöft- um og æðandi vígdrekum skal kunngera okkur réttlætið, menninguna, frelsið eins og Bretar þekkja það bezt. Með hervaldi skal stela frá okkur, með hervaldi skal ræna mönn- um frá skyldustörfum pg fang- eisa þá, landsréttindum og arfleifð, allt í nafni friðar, lýðræðis, frelsis og mannrétt- inda. Skyldi ekki Bretum vefj- ast tunga um tönn er þeir vilja taka sér þau orð í munn í framtíðinni, skyldu þeir kinn- roðalaust geta gælt við þau hugtök framan í okkur íslend- inga hér eftir sem hingað til? Það á eftir að koma í ljós, en hitt hefur oft komið í ljós að Bretar kunna ekki að skamm- ast sín..... Torvelt mun Bretum verða að má þennan sinn smánar- blett af spjöldum sögunnar, hann mun standa svo lengi sem heimur verður byggður, himinhrópandi um ódrengskap siðleysi og vanþroska Breta, mitt í mannréttinda- pg lýð- ræðisskrumi þeirra, byggðu á aldagamalli nýlendukúgunar- stefnu. Þeir eru svo fastheldn- ir Bretar (og stoltir af því) að það. mun sennilega taka þá aldir að skilja að sú stefna tilheyrir löngu Uðnum dögum. Hafi brezkir stjórnmálamenn búizt við því að beygja okkur íslendinga með því að beina að okkur fallbyssum og víg- drekum áttu þeir að kynna sér betur sogu: vora; Allir slíkir tilburðir hafa orðið til þess að gera okkur að einni sál, einum anda, einni hönd. Við höfum lifað af aldalanga kúgun, barizt, við eld og ísa, sult og drepsóttir tómhentir, rúnir inn að skinni af öðrum í skjóli hervalds pg andlegs þroskaleysis, og sigrað, ekki með fallbýssum, heldur rökum. Tungan er okkar vopn, hún er hvassari brezkum fallbyssum, stæfri brezkum vígdrekum, há- leitari brezkum þjóðarremb- ingi; gegn'henni er brezka her- veldið voþnláust, og eftir þvi sem þeír héimska sig lengur verður skömm þéirrá meirí, ó- sigurinn stæi-ri. Vér íslendmgar svíkjum aldrei hugsjón vora, vér mun- um framkvæma hagsmunamál vor og byggja upp framtíð vora áp samráðs við Breta, alveg eins ogr vér höfum skaþað sögu vora, menningu og bókmennt- ir án hjálpar frá ;þeim. Vét '¦ munum ekki sýna þeim fjand- ' skap, aðeins litilsvírðihgu; vér munum ekki sækjast eftir vih- fengi við þá eðá samskiptum,; vitum ekki af þeim, enda efu þeir nú orðnir svefns þurfi eft^'¦'-¦ ir hetjudáðirnar og miinu' á4 " sjálfsögðu hvílast um 'Sturid ár' sigurmottum sjóræriíngjásinhát"' vonlegt þeir "riafi • hægæ' ' drauma. .. .,,-., ,...... j Bretar segjast vera tilbúriir ., til samninga um landhelgismál- ið; um hvað æla þeir að semja?' Þeir segja þetta lögleysu; eru Bretar vanir að semja um lpg- leysur? Mig undrar ekki þó fjaðrirnar hafi rúizt heimsveld-• • inu fyrst grundvöllurinn var- samningur, byggður •á-; lögieys- :¦ 3 um. Vér íslendingar erum vánir öðru; við krefjumst réttar vors- af djörfung og festu Hver sem í hlut á, beitum löguíh og réttind- um, því að með logum ' skal. land byggja en ólögum eyða.: Þetta er aldagamalt spakrriælL hér uppi á íslandi, sem sagan hefur geymt og hefur endurnýj- azt með hverri nýrri kynsióð, pg eru einkunnarorð hvers'ein- asta sanns íslendings,' gfeipt v •' sál hans og hjarta, hyniingar- steinn framvindu verrar og til veru. Það er brynjan seni Bret- ar þurfa í gegnum og húri er traust sem Sygnýjar hár, "¦-•¦' Ingólfur Sigurðsson. Jóhann J. E. Kúld: Hvað hugsar ú ,jiwistari Hvítur? /7 Ég var að róta í gömlum skjölum, pg rakst; þá, á.gulnað pappírsblað dagsett 7, | j'úlí 1945. Þetta er vottorð I með þekkum fyrir að hafa starfað í björgunarliði brezka sjóhers- ins frá 20. ekt. 1942. Þegar ég lít nú á þetta vettorð og rifja upp í huganum ýmsa atburði sem skeðu á þessu tæplega þriggja ára tímabili, þegar ég ásamt nokkrum öðrum íslend- ingum starfaði að því að bj'arga öllum sem bjargað varð úr helgreipum Ægis og víg- véla, mönnum, skipum og verð- mætum, þá fer ekki hjá því, að hugurinn leiti út á íslenzku fiskimiðin í dag, þar sem brezki flotinn er að traðka á íslenzk- um lögum og vernda veiðiþjófa í landhelginni. Á hverja treystu brezku for-. ingjarnir í björgunarliði sjó- hersins þegar mikið lá við? Voru það brezkir sjóliðar? Nei, það voru hinir fjórtán íslend- ingar björgunarsveitarinnar, sem fyrst og fremst var treyst á." Eg kynntist ýmsum brezkum sjöliðsforingjum á þessu tíma- bili, og lærði að meta marga kosti þeirra, eg sé einhver þess- ara manna nú um borð i brezku vígdrekunum við að vernda veiðiþjófnað á íslenzk- um fiskimiðum, þá trúi ég ekki öðru én áð þeim líði illa við þau störf. Enda munu þeir gera sér fulla grein fyrir þvi, eftir fyrri kyririi, 9ð þetta starf er vbnlaust verk. Hvað hugsar nú meistari Hvítur sé hann ofar moldu, þegar hann heyr- ir fregnirnar af íslandsmiðum, þar sem vígfloti hennar hátign- ar hefur ráðizt inn í íslenzka landhelgi til að stunda þar ræningjastörf. Einmitt innan þessarar land- helgi var meistari Hvítur mik- ið að störfum á stríðsárunum, og valdi sér Þá jafnan til fylgd- ar íslendinga björgunarsveitar- innar. En það voru ekki ræn- ingjastörf sem þá voru unnin hér í landhelginni heldur björgunarstörf. Enda er það svo, að kynni brezkra og is- lenzkra sjómanna hafa löngum verið tengd björgun úr háska. „~É,g tek mína menn", sagði meistari Hvítur jafnan ef hann hugðist leggja út til stórræða. En þessir „mínir menn" það voru íslenzku sjómennimir í liðinu. Ef nú meistari Hvítur, sem er mikilsvirtur Grímsbæjarbúi, er staddur sem atvinnuforingi hennar hátignar á íslandsmið- Framhald á 11. síðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.