Þjóðviljinn - 06.11.1958, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 06.11.1958, Blaðsíða 6
Sj-—I>JÓi>VlLJINN — Fimmtudagur 6. nóvémber 1958 þJÓÐVILIINN Útgefandt: Sameiningarflokkur alþýðu - Sósfalistaflokkurinn. - Ritstjðrar: Magnús KJartansson (áb.), Slgurður Guðmundsson. - Préttaritstjórt: Jón Bjarnason. — Blaðamenn: Asmundur Sigurjónsson, Quðmundur Vigfússon. Ivar K. Jónsson. Magnús Toríi Ólafsson. Sigurjón Jóhannsson, Sigurður V. FriðbJófsson. — Auglýsingastjóri: Guðgeir Magnússon. — Ritstjórn, af- greiSsla. auglýsingar, prentsmiðJa: Skólavörðustig 19. — Síml: 17-500 (5 linur). - AskriftarverS kr. 30 á mán. í Reykjavík og nágrenni; kr. 27 ann- arsstaSar. — Lausasöluverð kr. 2.00. — Prentsmiðja ÞJóðvilJans. Alvörumál { fj>ai"J er ^^^^sti óþarfi fyr- { * ir Alþýðublaðið að taka <, það sem feimnismál og hjú- < skapartilboð með tilheyrandi < vangaveltum um hjónarúm, < þó á það sé minnzt eins og < gert var nýlega hér í Þjóðvilj- i anum að eðlilegt væri að ís- ' lenzku verkalýðsflokkarnir <„ hæfu öflugt samstarf í verka- • lýðsfélögunum og Alþýðusam- < bandinu, og gæti sú samvinna í ef vel tækist orðið til þess að < eyða tortryggni og efla gagn- < kvæmt traust þessara flokka. • Líka er nokkuð djarft af rit- / tstjóra Alþýðublaðsins að full- t yrða að Alþýðuflokksmenn i séu hæglátir í pólítískum ást- <| 'am. Gæti slík fullyrðing orð- / ið til þess að espa þá gár- < ronga sem telja að Alþýðu- / flokknum hafi undanfarið ( helzt mátt likja við léttúðar- < drós, sem ekki hefur orðið I upp á mikið að bjóða og er < því hvorki mannvönd né dýr- f seld, en þeim mun ákafari að / fá sér einhvern til fylgilags. I En þessi almaimarómur mun / þó fremur eiga við einstaka / foringja flokksins, sem að / vísu hafa verið látnir ráða .' miklu um framkomu hans, en <; allan .^þorra flokksmanna. <: Meðal Alþýðuflokksmanna er < tvímælalaust vaxandi vilji til <' samstarfs við stéttarbræður l sína í Sósíalistaflokknum, og ' i grein Þjóðviljans á sunnu- • daginn, var lögð á það á- '- herzla hve miklu varðar fyr- / ír verkalýðshreyfinguna í } landinu að fólkið í verkalýðs- . flokkunum og fylgjendur i þeirra finni leiðir til heil- / brigðs samstarfs. Reynslan af / Hræðslubandalaginu við ' Framsókn og samvinnunni ¦ við Sjálfstæðisflokkinn í i verkalýðsfélögunum er ekki 1 slík að Alþýðuflokksmenn, / sem hafa í huga markmið > flokksins, telji fært áfram á / þeirri braut, eigi flokkurinn ." ekki að leysast upp og verða .' að bráð afturhaldsöflunum sem honum var ætlað að berj- ¦: ast gegn og sigra. / Þá er það einnig orðum auk- ið og öfugt lesið að Þjóð- ' viljinn hafi talið Sósíalista- ) flokkinn og Alþýðuflokkinn / eitt og hið sama, og að blaðið / hafi talið Sósialistaflokkinn i nauðalikan Alþýðuflokknum. / Hins vegar benti Þjóðviljinn .' á, að ekki ætti það að tor- ' velda samvinnu þessara verk- < lýðsflokka, að stefnuskrár þeirra væru mjög svipaðar og •' íög þeirra, að Sósíalistaflokk- - urinn h'afi verið stofnaður af < sósialdemókrötum og komm- < únistum með þeirri ætlun að 'i ihann væri nógu rúmur til • þess að innan hans gætu bæði i' kommúnistar og sós.Jaldemó- i ikratar starfað sem flokks- bræður að sameiginlegum hugsjónum og verkefnum, og að Alþýðuflokkurinn héldi því fram í skýrslum til alþjóða- samtaka sósialdemókrata að meðal flokksmanna og fylgj- enda Sósíalistaflokksins sé margt sósíaldemókrata. Hvað eftir annað hefur komið fram í Alþýðublaðinu að íslenzkri alþýðu væri mikij nauðsyn á einum sterkum verkalýðs- flokki, og á það sama hefur ekki sjaldnar verið bent í Þjóðviljanum. Og ekki er það raunsætt sjónarmið, hafandi í huga hina nokkuð sérstæðu þróun íslenzkrar verkalýðs- hreyfingar, að slíkur eining- arflokkur íslenzkrar alþýðu sem til yrði á næstu áratug- um gæti orðið þrengri en Sósíalistaflokkurinn, einnig hann yrði að gera þessa til- raun að vera íslenzkur verka- lýðsflokkur, þar sem bæði sósíaldemókratar og kommún- isfar störfuðu saman að sam- eiginlegum hugsjónum og verkefnum. jjóðviljinn vill enn leggja þunga áherzlu á nauðsyn þess, að verkalýðsflokkarnir hefji heils hugar samstarf í verkalýðsfélögunum og Al- þýðusambandinu. Það er mál dagsins í dag. Hver sá sem vill að framtíð verkalýðshreyf ingarinnar á íslandi verði eft- ir þeim leiðum sem brautryðj- endur hennar mörkuðu, hlýt- ur að skilja þá nauðsyn, að menn verkamannaflokkanna hef ji einmitt nú styrka sam- vinnu í verkalýðsfélögunum og Alþýðusambandinu, og leggi í því samstarfi áherzlu á það sem sameinar en ekki hitt sem sundrar. Takist slíkt samstarf vel, er ekki óeðlilegt að hugsa sér að það gæti átt sinn þátt í því að auðvelda samvinnu þessara sömu manna á hinu eiginlega stjórnmálasviði, auðvelda sam- vinnu Sósíalistaflokksins og Alþýðuflokksins. Og þó nefnd sé sú framtiðarhugsjón beztu manna íslenzkrar verkalýðs- hreyfingar fyrr og síðar að sú stund komi að íslenzk al- þýða sameini alla krafta sína í einum sósíalistfekum verka- Jýðsflokki, er það nú þegar fjarri því að vera gamanmál, heldur er það eitt mesta al- vörumál yerkalýðshreyfing- arinnar á íslandi, hugsjón sem alþýðan hlýtur fyrr eða síðar að gera að staðreynd í lífi þjóðarinnar.- Margar tor- færur eru enn á leiðinni til þeirrar stundar, en víst er að á þeim torfærum verður að sigrast, eigi íslenzk verka- lýðshreyfing að verða fær um að gegna hinu sögulega hlut- verki sínu. Nú segir hún andlegu kúguninnl í útlöndum stríð á hendur „Eg segi allri fjárplógs- starfsemi stríð á hendur", sagði Rannveig Þorsteinsdótt- ir á sínum tíma í kosninga- baráttu, og hún var kosiná þing eins og menn muná; Þar studdi hún svo íihalds-1- stjórn sem fæstum þótti her- ská gegn fjálplógsmönnum og víst er um það, að hafi orr- ustur verið háðar á hennar vegum, þá hefur Rannvéig og hennar lið borið þar lágan hlut, því ekki leikur vafi á að öll fjárplógsstarfsemi lifði mikið blómskeið um þær mundir. En þótt Rannveig reyndist að þessu leyti friðsamari en hún sjálf hafði boðað og ekki fari miklar sögur af hreysti hennar eða herkænsku og má- ske enn síður af seiglu hennar eða þolgæði úr þeirri styrj- öld sem hún eitt sinn tók sér herforingjastöðu í, þá er hernaðarsaga Rannveigar frá síðustu árum máske engu ó- girnilegri til fróðleiks fyrir það, þótt orrustur þær og styrja'fdir sem hún ætlaði að heyja gegn f járplógsstarfsem- inni færust fyrir. — Sökum þess að tiltöluiega lítið hefur í Rannveigu hvin- ið á opinberum vettvangi að undanförnu nú svo sem um tveggja ára skeið, þar til nú á mánudagskvöldið að hún lýsti mikilli vanþóknun á Rússum fyrir þá sök að þeir beittu menn andlegri kúgun og lét í ljósi hryggð sina og vandlætingu yfir illri meðferð á Pasternak, gæti hugsazt að menn hefðu ekki svo sem skyldi fylgzt með því, hvað á daga þessa ágæta kvenskör- ungs hefur drifið frá því að hún lét styrjöldina við fjár- kúgunina undir höfuð leggj- ast og þar til hún hóf aðgerð- irnar gegn andlegu kúguninni. Og með því að jafnan er að því hinn mesti, skaði, ef at- burðaríkir kaflar úr sögu mætra manna falla niður, verður hér gerð fátækleg upp- rifjun á láfsreynslu skörugs- ins hin siðustu árin. Er nú þar til máls að taka að á öndverðu ári 1956 tóku flokksbræður Rannveigar sig til og báðu skörung sinn að vera þingmannsefni annars stjórmálaflokks í kosningum á þvi vori. Það segir sig sjálft, að ekki mun það hafa verið auðsótt að fá jafnflokksholla og stefnufasta Framsóknarkonu til að leggja nafn sitt svo við hégóma, sem hér var farið fram á. En andlega kúgunin lætur ekki að sér hæða og fleiri hafa fyrir henni bognað en veslings Pasternuk, enda fór svo að Rannveig var beygð og nafn hennar eftir mikið þjark og pílningar letr- að uppundir rjáfri á fram- boðslista kratanna, og er það lannað mál, sem ekki verður hér rakið, að ekki voru allir á einu máli um það, til hverr- ar prýði það væri þar. En þegar til kosninga kom fóru ýmsir efagjarnir menn að vefengja lögmæti þessarar lögspöku Framsóknarkonu á kratalistanum. Og fór þá svo sem oft vill verða, að ein kúgunin býður annarri heim. Nú var það sem sagt sýnt, í framhaldi af þeim útlegðar- dómi, sem flokkur Rannveig- ar hafði upp yfir henni kveð- ið, áð hér gat ekki verið um minniháttar fráfæru að ræða, heldur þótti búferiaflutningur nú óhjákyæmilegur. Kúgunarlotah, sem Rann- veig var beitt í fyrstu umferð, þegar aðeins var um skrán- ihgu á krataiistann að ræða, var raunar eins og minnihátt- ar inhtaka við smákvilla á móts við þp.ð sem nú kom á daginn; Nú þótti ekl ert minna duga en förmlegur viðskiln- aður við Framsóknarflokkinn og innganga í kratakompaní- Rannveig Þorsteinsdóttir ið,' en slíkt er auðvitað ekki auðveldara en gripaflutningur af sýktu svæði yfir mæðiveiki- girðingar bg þarf til miklar laxeringar og innanhreinsanir hjartna og nýrna að nokkur skrifi upp á slíkt flutnings- leyfi, eða viðurkenni lögmæti slikrar tilfærslu. Rannveigu er það sannar- lega ekki láandi þótt um hana færi nokkur hryllingur þegar henni Var boðið að bergja af þeim bikar. Mundi og margur hafa hugsað sig 'Um tvisvar áðUr en hann léti kúga sig til slíkra hluta, og ekki skal með öllu ósagt látið, hvort Past- erníák héfði reynzt svo Sstöðu- lítill að hann hefði goldið samþykki sitt við svo grófri andlegri kúgun. En Rannveig lét sig hafa þetta. Þótt Rannveig hafi um dag- ana margan manninn þreytt með ræðuhöldum í útvarp og víðar á almannafæri, mun þó fáum vera verr til hennar en svo, að ekkj fyndist þeim nóg komið af kúgun og andlegum misþyrmingum í hennar garð af halfu félaga hennar og sámherja í þeim tveim lot- íim sem hér hefur verið á drepið. En hér átti ekki úr að aka. Kosningin, sem allt þetta stand var í kringum fór fiíam og náði Rannveig kjöri, sem vara-alþingsmaður kratanna í Reykjavík, og liðu nú fram mánuðir. En þing hafði aðeins setið skamma hríð er kratar þurftu á varamanni að halda til þing- setunnar. Þá kom í ljós að þrátt fyr- ir allar þær þjáningar sem á Rannveigu höfðu verið lagðar til að koma henni forklár- aðri yfir hina pólitísku mæði- veikigirðingu milli krata og Framsóknar máttu félagar hennar ekki til þess hugsa að sjá hana koma í þingsal, og hin marghrjáða kona var tal- in jafnóhæf til þingsetu eftir píhingárnar og áður, ef þá ekki enn lakári. Hófst nú • hin þriðja pín- ingar-lota.; . s Hún var imeð þeim hætti, : að svipt skyldi konan bréfi þvi sem henni hafði hlotnazt, eftir allt sém á undan var gengið, og hljóðaði upp á það, að ef krataþingmann með umboði ur hofuðborginni íamaði af, "mætti hún nota stólinn hans í þinghúsinu meðan forföll hans stæðu. Ekki getur nú slikt bréf . talizt neinn stórbrotinn dýr- . gripur og hafa mönnum víst oft verið dæmdar ólíkt meiri skaðabætur fyrir miska, þján- . ingar og áverka, sem ekki voru meiri að vöxtum á lík- amla en ætla má að hér hafi verið lagt á sál Rannveigar. En jafnvel þótt ekki væri sýnna en stóll þessi yrði auð- ur og tómur án Rannveigar, reyndust kúgarar hennar svo óþreytandi, að þeir linntu ekki látum fyrr én landskjörstjórn hafði borizt bréf frá Rann- veigu, þar sem hún afsalaði sér þeim réttindum, sem kosn- ingin hafði fært henni, auð- vitað .af því að þingseta hennar var; þyrnir i 'augum félaga hennar, og fórst henni þar alveg eins og Pasternak, þegar hann frábað sér Nóbels- verðlaun af því að hann varð var við óánægju félaga sinna í rithöfundafélagi með það að hann tæki við verðlaununum. Það er svo sagt um okkur íslendinga, að ekki séum við barnanna beztir með það sem heilög ritning varar þó við, að sjá fullt svo vel flísina í auga bróðurins og bjálkann i eigin auga, og hefur þetta enn á sannazt. Enginn fundur var neins- staðar haldinn um andlegu kúgunina á Rannveigu. Hún mátti mótmælalaust úttaka allar sínar andlegu þjáning- ar, og í miklum og erfiðum veikindum, sem síðan lögðust á hana, var konan nærri 3 gleymd öllum þorra manna. Það var því raunar ekki : svo lítill sögulegur viðburður ¦ er hún birtist þjóðinni á ný s.l. mánudagskvöld í útvarp- inu með erindi um daginn og . veginn upprisin næstum frá dauðum. Hún talaði um andlega kúg- un, mótmælti henni, fordæmdi loana og sagði henni (óform- lega þó) stríð á hendur og skal hér».alveg ósagt látið, hvort nokkur Islendingum hefur meiri ástæðu til þess að taka slítka afstöðu en ein- mitt hún svo gerkunnug sem hún er fyrirbærinu. En svo var þessi gamla valkyrja enn herská í ræðu, að ekki lagði hún sig niður við að skamma neina minni spámenn, heldur beindi hún öllum sínum skeyt. um að stórveldi því, sem Framhald é. 11. síðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.