Þjóðviljinn - 10.12.1958, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 10.12.1958, Blaðsíða 6
6) ÞJÓDVILJINN — Miðvikudagur 10. desember 1958 1ÓÐVILJINN Útscefandi: Rameiningarflokkur alfcýðu — Sósíaliataflokkurinn. - Ritstjórar: Magnús Kjartansson, Sigurður Guðmundsson (áb.). — Fréttaritstjóri: Jón BJarnason. — Blaðamenn: Ásmundur Sigurjónsson, Guðmundur Vigfússon, íyar E. Jónsson, Magnús Torfi Ólafsson, Sigurjón Jóhannsson, Sigurður V. Friðb.1ófsson. — Auglýsingastjóri: Guðgeir Magnússon. — Ritstjóm, af- greiðsla, auglýsingar. prentsmiðja: Skólavörðustíg 19. — Slml: 17-500 (5 línur>. — Áskriftarverð kr. 30 á mán. í Reykjavík og nágrennl; kr. 27 ann- ersstaöar. — Lausasöluverð kr. 2.00. — Prentsmiðja Þjóðviljans. Fjárf esting og f ramleiðsla T»að liggur ljóst fyrir, hver *¦ er aðalágreiningurinn milli Alþýðubandalagsins og verkalýðssamtakanna annars vegar, og Framsóknarflokks- ins hins vegar um vanda efna- hagsmálanna. Framsóknar- flokkurinn dregur enga dul •á að hann telji að lækka verði kaupið, að launþegarnir verði að fórna, að lífskjör verka- manna verði að rýrna. Þetta eru ráð Framsóknarflokksins og það eru hans einu ráð varðandi efnahagsmálin. Al- þýðubandalagið, verkalýðs- samtökin og einnig þing opin- berra starfsmanna benda hins vegar á að draga beri úr f jár- festingunni í landinu og spara í rekstri ríkisins. Gegn öllum slíkum tillögum. rís Fram- sóknarflok'kurinn og blað hans Tíminn öndvcrður, og heldur því fram að þær séu árás á dreifbýlið og muni jafnvel ieiða til atvinnuleysis. |agfræðingar hafa marg- sinnis bent á, að hér á iandi væri fjárfesting hlut- fallslega meiri en í nokkru öðru landi sem skýrsiur lægju fyrir um. I allmörg ár he.fur árleg fjárfesting hér verið um og yfir þriðjungur af öllum þjóðartekjunum og ekki er nóg með að f.iárfestingin hafi verið þetta mikil, heldur hef- ur engin skynsamleg heildar- stjórn verið á henni, en ár- lega eytt stórum fúlgum í fjárfestingu sem síður en svo hefur miðazt við aukningu þjóðarteknanna. Rikissjóður og ýmsar st.ofnanir ríkisins eiga mjög mikinn þátt í þess- ari mi'klu fjárfestingu. Henni er m.a. haldið uppi á þann h'átt, að rÖdssjóður heimtar hærri og hærri skatta og tolla á hverju ári til að verja þeim tekjum til fiárfestingarfram- kvæmda. Á fjárlagafrumvarpi því, sem nú liggur fyrir Al- þingi, ér talið að bein fjár- festing nemi 230—250 millj- ónum króna. Fjár til þessara framkvæmda er svo aflað með því að hækka hið almenna vöruverð, en það leiðir af sér aukna dýrtíð, hækkar vísitöl- •una og auðvitað fylgir svo hækkað kaup. Alkunnugt er, að á þessu ári hefur atvinna verið mjög mikil, svo að segja am allt land. í mörgum grein- um hefur verið skortur á vinnuafli. En ríkið og opin- berar stofnanir draga til siH mikið vinhuafl og binda það við alls konar fjárfestingar- framkvæmdir, á sama tíma Dg framleiðsluna vantar vinnuhendur. í bending Alþýðusambands- ¦™ þings og Alþýðubanda- jagsins að rétt væri að lækka nokkuð útgjöld ríkisins, bæði varðandi almennan reksturs- kostnað og eins til að draga ár fjárfestingunni, var ein- É0 1 M BS -v Æ á /Ær-"-- 1 1« SÍP ~ J& ''•¦ rates JaKf '&¦*' i £&* ™:& «*75k«í< •:-">v* ¦•.¦¦•.' ungis um það að draga þíar nokkuð úr, en alls ekki um hitt að valda neinni stöðvun. Hér skulu nefnd dæmi 'um nokkrar fjárveitingar, sem flestir munu geta orðið sam- mála um að ekki væri óskyn- samlegt að draga nokkuð úr um eins árs skeið. Á fjár- lagafrumvarpinu er gert ráð fyrir að Landssíminn hafi um 9 milljóna króna hreinan tekjuafgang • árið 1959. Hins vegar er áætlað að síminn ráðist í fjárfestingar upp á um 12 milljónir króna, og þannig ætlazt til að greiða þurfi beint úr ríkissjóði fram- lag er nemur þremur milljón- um króna, eða hækka almennt verðlag í landinu til þess að Liandssíminn geti staðið i þetta miklum framkvæmdum á næsta ári. Skyldi það vera stórhættulegt að telja að Landssímanum nægði sinn eigin tekjuafgangur til fjár- f estingar ? |7ða skyldi það vera stór- *J hættulegt að lækka fram- lag til byggingar Skálholts- kirkju, til byggingar lögreglu- stöðva í Reykjavík og Kefla- vík, sem ekki er verið að byggja hvort sem er, til bygg- ingar stjórnarráðshúss, sem ekki er heldur verið að byggja, og þannig mætti lengi telja. Eða skyldi vera stór- hættulegt þó ákveðið yrði að ísland héldi einungis uppi eir-u rándýru sendiráði í París í stað tveggja, og skyldi vera orðin goðgá að nefna sam- einingu sendiráðanna á Norð- urlöndum? Hvers vegna má ekki sameina Áfengisverzlun- ina og Tóbakseinkasöluna. í stað þess að hla.ða þar upp tvennu starfsliði? Og skyldi ekki mörg ríkisstofnunin geta sparað sér 5—10% rekstr- arútgjöld ef vel væri að gáð? Ríkið hefur einnig á undan- förnum árum staðið í mjög fjárfrekum framkvæmdum, byggingu raforkuvera og lagningu raforkulína víðsveg- ar um land, og byggingu sem- entsverksmiðju. Lán hafa ekki fengizt til þeirra framkvæmda nema að nokkrum hluta, og þær því hvílt á ríkinu beint og óbeint af miklum þunga, og verið lagðar á herðar al- mennings í landinu sem neyzluskatttar með tilheyr- andi erfiðleikum. á' orði viðurkenna allir að * eitt brýnasta verkefni Is- lendinga nú sé aukning jút- flutningsframleiðslunnar, auka þannig gjaldeyristekjur þjóðarinnar, hækka raunveru- lega þjóðartekjurnar. En hvernig á það að vera hægt án þess að stóraukið vinnu- afl fáist? Menn verða að fást á nýju skipin sem eru að koma til landsins. Menn verða að fást til stóraukinnar fisk- Þjóðvísur og þýðingar Hermann Pálsson: Þjóð- vísur og þýðingar — 60 blaðsíður. — Sjöundi bókaflokkur Máls og meiMiíngar, 2. bók. — Reykjavík 1958. Fyrrihluti kversins flytur frumort kvæði: Þjóðvísur. Seinni hlutinn geymir þýðingar úr' þremur málum: írsku, gel- ísku og ensku. í efnisyfirliti er getið um aldur flestra írsku kvæðanna, en þau eru frá 9. og 11. öld. Þýðingarnar/sýnast einkum heyra þeim flokki Ijóða, sem kallast þjóðvisur eða þjóðkvæði. Slík ljóð eru jafn- Hermann, Pálsson an torveld í þýðingu; þau eru svo nátengd anda og hug- myndaheimi þeirrar þjóðar, sem þau eru vaxin hjá, að töfr- ar þeirra fara löngum forgörð- ura á leiðinni yfir á aðra tungu. Eg dreg sízt í efa að þau kvæði, sem Hermann hefur freistað að þýða á íslenzku, séu falleg og sterk á frummálinu; og hann er svo handgenginn menningu og menntum þess fólks, sem gat þau, að honum hefur verið hægt að meta kosti þeirra. Hann þýðir þau vita- vinnslu í landi. En hvaðan á þetta vinnuafl að koma? Það er furðuleg skammsýni að stritast við að halda uppi kapphlaupi við útflutnings- framleiðsluna í landinu, með því að binda vinnuaflið í fjár- festingarframkvæmdum sem margar hverjar eru mjög vafasamar frá þjóðhagslegu sjónarmiði. Verkalýðshreyf- ingunni í landinu er það ljóst að vara.nleg undirstaða bættra lífskjara er aukin útflutnings- framleiðsla. Framsóknarfor- ingjarnir reyna hins vegar að halda að mönnum þeirri blekkingu að það sé vilji verkalýðshreyfingarinnar og Alþýðubandalagsins að stöðva framfarir og framkvæmdir og alveg sérstaklega úti um land- ið. Augljóst er að allar full- yrðingar í þá átt eru stað^ lausir stafir og sagðar gegn betri vitund. Það sanna jafnt fortíð verkalýðshreyfingarinn- ar í atvinnuuppbyggingu landsins og þær tillögur sem nú hafa verið gerðar. skuld á vandað mál, og hrynj- andi þeirra er ekki margra bóta vant. En það kemur í sama stað: þýðingarnar reynast ekki sérstaklega minnisstæður .skáldskapur í bi^ni|ngi Her^ manns. Orsökin er ekki kunn- áttuleysi eða klaufadómur af hálfu þýðanda, heldur eigind þjóðvísunnar — sem getið var. Eg get ímyndað mér að þetta stef sé fagurt og huggunarrjkt í munni þeirrar þjóðar, sem langan tíma lá undir vopnum og eldi norrænna vikinga: Bitur vindur blæs í nótt, bærir úfið Ránartraf. Grimmir Norðmenn geta ei sótt greitt um sollið írlandshaf — en það fer fyrir ofan garð og neðan hjá íslendingi á vorri tíð. I mínum augum blikar þó ein lítil perla í þýðingunum: Stöðulvísa, sem er á þessa leið: Garður minn er sprottinn, á gróður fagran sér: gullin eþli á trjánum og þroskuð stöngulber, lostæt kirsuberin hjá lágum rósavendi og ljúfling minn á skemli með kver í smárri hendi. Þjóðvisur Hermanns eru svo keimlíkar, þýðingum hans, að tæplega yrði á milli greint — ef hann gerði það ekki sjálfur í útgáfunni; frumortu ljóðin hafa orðið fyrir áhrifum af þýðingunum. Um þau leikur sami fjarræni blærinn, heiður og hreinn; en hann er hvorki verulega hlýr né ilmþungur. Langmesta kvæði Hermanns — og það snjallasta að mínu viti — hefur einmitt kviknað við endurminningu frá frlandi. Það heitir Hjá írskum sagriaþul; óg svona vel yrkir skáldið þegar bezt lætur; Við sögur þínar enn ég uni mér, I álfheimi reikum við um. H| stund: Við yzta klettinn eiga vættir lund, sem álög hafa breytt í flæðisker, en utar byegir sævarlýður land, og laukar spretta þar sem bátur fer. í tveimur smástefjum skjóta skemmtilegar Hugmyndir upp.. kolli: í Maí og Útmánuðum. Eg vil þó gera tvær athugasemdir við síðarnef ndu vísuna. Það . er hæpið að kveða skaflinn ,móka' yfir drykkjarföngum, þar sem, hann er sjálfur drykkjarföngin — þó í annarlegu ástandi séu., Og næstsíðasta bragMnan hljóðar svo: unz mildur þeyrinn. feginssögu segir. Höfundur meinar: unz hlákan kemur —. og það þurfti hann að segja.. Urnritanir geta farið vel; en þær mega ekki stafa af van^ megnan skálds til að orða hugs- anir sínar alveg beint. Svo er ég ekki að orðlengja það. B. B. ELÐORADO Kjartan Ólafsson: Eldor- ado. Útgefandi Setberg S.F. IBók þessi er framhald af ferðabók Kjartans Ólafssonar „Sól í fulhi suðri", er kom út árið 1954, þar sem hann segir frá ferð sinni um ríkin í Karabíska hafi og austur- hluta Suður-Ameríku. Rit þetta vakti þegar mikla eftir- tekt og hlaut ágætar vinsæld- ir bæði meðal lesenda og gagnrýnenda. Voru allir á einu máli um að hér væri um einstætt rit að ræða vegna óvenjulegrar vand- virkni, frábærs valds yfir éfni og sérstæðrar stílsnilldar. Síðari hlutinn, Eldorado, kom út fyrir svo sem þrem vikum. Rit þetta tekur til ríkjanna í vesturhluta Suður- Ameríku: Chile, Perú. Boliviu, Ecuador og Kolombiu. Um um stíl og frágang þessa rits og vinnubrögð öll er hið sama að segja og um fyrri hlutann. Höfundur bregst ekki vonum manna enda þótt mikl- ar kröfur séu gerðar til hans vegna fyrra ritsins. Allur frá- sagnarmátinn er hinn sami, nema hvað þetta rit virðist vera meira fræðirit en minni furðusaga en hið fyrra. I sum- um köflunum verður lesand- inn lítið var við höfundinn sjálfan og ferðalag hans. Bók þessi er unnin á allt annan hátt en venjulegar ferðasögur. Dagbækur þær sem höfundur ritaði á ferða-¦: laginu eru að vísu mikilvæg heimild, en megin heimilda- stofn hans eru þó saga þeirra þjóða sem hann lýsir og bók- menntir þeirra. Um öflun slíkra heimilda stendur höf- tindur allra manna bezt að vigi. Hann er sem kunnugt er, f jölfróðasti tungumálamað- ur, sem nú er uppi á íslandi. Spænska tungu kann hann til fullnustu og hefur aflað sér geysilegrar þekkingar í sögu Suður-Ameríku og landa- f ræði. Frásagnir sínar um svaðilfarir og ævintýri hinna spænsku 'konkistadora byggir hann á sjálfum frumheimild-" unum, ritum kon'kistadoranna. Ber rit hans það með sér að þekking hans á því tímabili. er bæði víðtæk og djúpstæð,. Ritið skintist í 5 kafla. Er sá fyrsti um Chile, fremur stuttur, aðeins 12-13 blaðsið- ur. Annar kaflinn er um Peru. Er það meginkafli bókarinnar, um helmingur hennar. Manni verður til að spyrja, hvers hin f jögur ríkin eigi að gjalda, að þeim öllum sé.ekki, ætlað meira rúm í bókinni en Perú einu saman. En or- sökin er auðvitað sú að lang mest saga fer af Perú, gull-; landinu mikla, þar sem ein Framhald á 11. síðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.