Þjóðviljinn - 01.04.1960, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 01.04.1960, Blaðsíða 7
Föstudagur 1. apríl 1960 — ÞJÓÐVILJINN — (7 ánægju : vekja ílækingarnir tveir, enda er samleikur beirra með þeim ágætum sem íágæt eru á íslenzku sviði. Sviðs- my.i.jn er'eitt al' beztu verk- lm Magnúsar Pálssonar, svört á hv;tum grunni, sérkenniles. nýt'zk o" stór i sniðum .eins og leikriti-3 siaíft, stílfært laneMag óháð stað og stundu. Svaft ókennilegt tré. botniaus tunna og jámrrusl, það er í raun ok veru allt og sumt, og þó bvr bessi einfalda mynd yf- ir sérstæðri fegurð. Um hinn íslenzka b.úning verksins má eflaust deila. en mér virðist þýíi'ig Indriða Þorsteinssonar viðírlIdin, tilgerðarlaus og vel ¦unnin. - . • V'adimir og Estragon heita flækingarnir tveir og njóta sín báðir áyæta vel í / traustum höndum Erynjólfs Jóhannes- sonar og Arna Tryggvasonar. báðir lifa hlutverk sín og túlka innanfrá, skilja þau hlýjum rnannlegum skilningi, birta á átakanlegan en oftlega brosleg- an hátt umkomuleysi og algera niðurlægingu hinna vesölu jarð- arbarna. Þeir eru samvaldir og mjög vel samtaka eins og áð- ur er sagt, hvort sem þeir félagar rífast og kíta eða fall- ast í faðma. snúa saman bök- um, detta kylliflatir eða standa upp að nýiu ¦— þar virðist allt hugsað út í 'æsar og ekkert til- viljunum háð. Þeir eru sýni- lega af sama sauðahúsi, en þó ólíkir um flest; andlitsgerfi og' búningar mjög við hæfi. Ald- ursmunur þeirra er gerður mikill bótt ekki sé ' á hann minnzt í leikritinu. og fer vel á bví að ín'num dómi: Vladimir virðist í öllu reyndari maður en Estragon, skynsamari og skýrari í hu^sun ov tali, séðari og þrautseigari. og' verður bein- línis fýrirmannlegur í meðför- um Brynjólfs Jóhannessonar, þrátt fyrir eymd sina, óþrif og skítuga tötra. Túlkun leikarans er hógvær og varfærin, tai hans helzti lágt á stöku stað. . en ríkt áð háríirium blæbrigð- um, og gráthlægileg trúðlist hans niiög í anda verksins — þá er Brynjólfur óborganlegastur þegar Vladimír reynir að dansa og bregðá á leik, syngia >eða hlæ.ia. Árni Try«<?vason er ekki síður .eítirminnil2gur í gerfi hins unga og óharðnaða um- • rennings sem hræðist lií'ið og • Godot og botnar aldrci neitt i í neinu, en sí.arir á tilver- i una barnslegum spurnaraus'um. : Hann . er hjálparvana og sí- : kveinandi, enda bitbein allra. : ea verður bó oft mjög kátbros- i legur í höndum Árna. sljór og \ hvatlegur í sann, orðsvörin lií- andi og skýr. Flosi Clafsson er sviðinu vanur, en Pozzo fyrsta mikils- verða hlutverkið sem hann túlkar og því írumraun með vissum hætti. og þá raun stenzt hann vonum betur. Gervi hans og framganga er vel við hæfi hins viðbjóðslega og dramb-. sama þrælahúsbónda. þótt ekki sé hann nógu mikilúðlsgur og' þungur á bárunni: pg iafnan; allmikill þróttur í orðum hans. Beztur er hann þegar Pozzö birtist fyrst, grimmilegur og' ó- geðslegur og skipar þræli sín- um eins og hundi; síðar skort- ir leik hans lifandi blæbrigði og áhrifamátt til að halda at- hyglinni nægilega vakandi, enda er hlutverkið margrætt og torvelt viðfangs. Guímundi Pálssyni tekst mjög vel að lýsa sálarlausri þrælslund og' skelf- ingu hálfvitans og hreyfibrúð- unnar Lucky sem er svo .út- taugaður og þrautkúgaður að hann getur ekki hugsað nema honum sé skipað með harðri hendi, og virðist nær dauða cn lífi. Þögull leikur Guðmundar er innilegur og ýkjulaus, en Lucky talar aðeins einu sinni og ryður bá út úr sér óskiljan- legu orðagiálfri og sundurlaus- um utanbókarlærdómi. Þá ó- hugnanlegu löngu ræðu flytur Guðmunduf af miklum þrótti og birtir algert skilningsleysi og sljóleika hinnar sorglegu mannveru. röddin er rám og. hrjúf eins og leikið sé á glym- skratta. Loks er kornungur og geðfeldur piltur, Brynjólfur Bjarnason, erindreki Godots og gerir skyldu sína-. Leikfélag Reykjavikur hefur enn orðið til bess að opna nýj- ar leiðir og lætur vonandi ekki hér staðar numið, og það kunnu gestir þess á frumsýningu vel að meta; þeir fögnuðu forkunn- arvel hinni fáguðu, nýstárlegu og minnisverðu sýningu. Á. Hj. I dag verður til moldar borinn hinn kunni skákmeist- ari og tónlistarmaður Eggert Gilfer, en hann varð bráð- kvaddur hér í Reykjavík hinn 24. fyrrá .mánaðar Með því að ég átti kost að kynnast þessivn mæta manni nokkuð síðustu æviár hans, þá þyk- ir mér hlýða að minnast hans með nokkrum línum, þótt þær verði fátæklegri en málefninu hæfir. Eggert Guðmundsson Gilf- er fæddist í Njarðvíkum syðra 12. febrúar 1892. Faðir hans var Guðmundur Jakohsson Guðmundssonar prests og al- þingismanTis á Sauðafelli í Dölum. Móðir hans var Þuríð- ur Þórarinsdóttir Árnasonar, Eggert Gilfer við taflborðið MINNINGARORÐ Árni og Brynjólí'ur, sem Estragon og Vladimir, systir séra Árna Þórarinsson- ar hins þjóðkunna klerks. Stóð merkt gáfufólk að Gilfer f báðar ættir. Gilfer fluttist 5 ára gamall til Reykjavíkur með foreldr- um sínum og átti þar síðan heima til æviloka, að undan- skildum þeim árum, sem hann var ytra við nám. Eftir að hafa numið píanóleik og orgel- leik hjá færum kennurum hér heima, þá hélt hann til Kaup- mannahafnar árið 1908, þar sem hann lagði fyrir sig frek- ara tónlistarnám. Nam hann píanóleik, orgelleik, tónfræði og tóniistarsögu og lauk org- anistaprófi 1913. Eftir það hélt Gilfer aftur til íslands, þar sem hann lagði fyrir sig hljóðfæraleik og tónlistar- kennslu og eru hann og Þór- arinn bróðir hans (hinn kunni tónlistarmaður) taldir einna fyrstu mennirnir til að hafa atvinnu af tónlistar- störfum hérlendis. Var þar fyrst einkum um að ræða tónlistarflutning á vegum kvikmyndahúsanna, meðan þöglu kvikmyndirnar voru enn við lýði, svo og á vegum Leik- félagsins. Þegar Ríkisútvarpið : var stofnað var Gilfer að | sjálfsögðu kvaddur þar til i stai'fa, og var hann starfs- j maður þess til æviloka. Starf- | aði hann þar einkum sem :' píanóleikari. Nokkra stund i laffði Gilfer á tónsmíðar, en ¦ ekki er mér kunnugt um, að ¦ nokkurt verk hans á því sviði ¦ hafi komið fyrir almennings- ¦ sjónir enn sem komið er. j Ungur lærði Gilfer að tefla j og fékk þegar mikinn áhuga j á skáklistinni, sem entist til | æviloka. Komu og fliótt í ljós : hinir miklu hæfileikar hans j sem skákmanns, og á námsár- : um sínum í Kaupmannahöfn : vakti hann, m.a.' athveli með 5 iþví að sigra i fjöltefli hinn : fræga kúþverska skákmeist- : ara J. R. Capablanca, sem :' síðar varð heimsmeistari. Tap- : aðr Capablanca einungis : þremur skákum alls í f jöl- : teflinu. Árið 1915 varð Gilfer 'í fyrsta sinn skákmeistari Is-^ lands eða skákkóngur eins og þá var venjulega kallað. Síð-( an vann hann þann titil árin 1917, 1918, 1920, 1925, 1927, 1929, 1935 og 1942 eða alls níu sinnum. Hefur enginn ís- lenzkur skákmaður unnið þennan titil svo oft. Skákmeistari Reykjavíkur varð Gilfer fjórum sinnum ár- in 1939, 1947, 1949 og 1952. Þá varð hann meistari Tafl- félas:s Reykjavíkur árið 1940. "Gilfer tefldi margsinnis fyrir Islands hönd á erlendum skákmótum og oft með góðum árangri miðað við aðstæður. Vöktu margar skákir hans at- hygli vegna glæsilegrar og listrænnar taflmennsku. Bar hann oft sigurorð af frægum erlendum meisturum við skák- borðið. Merkust þeirra erlendu skákmóta sem Gilfer tók þátt í fyrir Islands hönd voru Olympíuskákmótin. Hann tók þátt- í 5 slíkum mótum: I Hamborg 1930, í Folkstone 1933, í Miinchen 1936, í Stokkhólmi 1937 og í Helsinki 1952. Oftast, ef ekki alltaf, tefldi Gilfer á 1. borði á mót- um þessum. Auk þess tók Giífer þátt 1 a.m.k 5 Norðurlandaskák- mótum og náði þar oft góðum árangri. Má af þessari upp- •talningu ljóst vera, hve þrautþjálfaður þardagamaður Gilfer var orðinn við skák- þorðið og einnig hve vítt og . breitt honum auðnaðist að þera hróður lands s'íns. Eggert Gilfer var svo sér- stæður maður, að hann gleym- ist ógjarnan þeim, sem ein- hver kynni höfðu af honum. H-vnn var frumlegur persónu- leiki, er myndaði sér sjálf- stæðar skoðanir um menn og. málefni. en var ekki þræll al-j menningsálitsins eða viðték-| inna skoðana annarra. Þess-; vegna var f róðlegt og skemmtilegt að ræða við hann, hvaða málefni sem bar á góma, þyi oftast varpaði hann á það nýju ljósi svo fersk birta lék um það og leiddi i ljós sannindi, sem maður hafði ekki gefið nægan gaum áður. Áhugamál Gilfers lágu langt út fyrir skáklistina og tónlistina, og mátt raunar segja að honum væri ekkert mannlegt óviðkomandi. Ef einhverntíma verður skrifuð íslenzk menningarsaga 20. aldarinnar, þá hlýtur nafn Eggerts Gilfers að verða þar eitt af u^psláttarorðunum. Þróun skáklistarinnar á Is- Framhald á 10. síðu. + 4 l ] ^í Hann, sem ekkert átti annað en sultinn, hafði reikað um skóginn í leit að æti. 'Berfættur. þjáður og þreyttur af langri göngu fann hann sveppi við veginn, það voru ætisveppir. Hann týndi sveppina tók þá upp einn af öðrum til þess eins að seðja sárasta hungrið. En þú, sem ókst um veginn ofmettur aí auðugri i'æðu, þú stöívaðir æki þitt og átst þá frá honum. Sigríður Einars frá Munaðarnesi. í ¦» «wmiT nwwiaw

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.