Þjóðviljinn - 23.06.1963, Blaðsíða 3

Þjóðviljinn - 23.06.1963, Blaðsíða 3
'unnudagur 23. júní 1963 mmiim SfÐA Blaðað í bókum: GAN MIKLAI LONDON Avorum dögum gellur við aðvörunaróp, ef tólf eða þfettán menn sýkjast af tauga- veiki í Stokkhólmi. En hvað vissi heimurinn t.d. um plág- ima miklu í Lundúnum árið 1665, árið fj-rir brunann mikla, seni lagði mikinn hluta heims- borgaiinnar í rústir? Já, hvað vissu Lundúnabúar sjálfir? Á- reiðanlega miklu minna en síð- ari tíma menn. Að vísu var til heilbrigðismálastjórn, sem hélt nákvæmt bókhald yfir það, hve rnargir dóu á viku hverri. Sjálft lifði fólkið á orðróminum einum saman og dó af honum á stundum, einmitt sökum þess, að orðrómurinn svipti fólk ráði og rænu, svo að það tók sig upp óg flutti og smitaðist, eða smitaði aðra. Þegar árstíð og tilviljun ræð- ur bókavali, getur maður rekizt á bækur eins og A Journal of the Plague. Höfund- urinn er hvorki meira né minna en Daniel Defoe, upp- hafsmaður Róbinsons Krúsó og höfundur eins þekktra bóka og Moll Flanders og Captein Singleton. Auk þess reit hann bækur og bæklinga, nokkurs- konar sambland af skáldskap ög blaðamennsku, sem fjölluðu meðal annars um það, hvernig hindra skuli rán á götum úti eða ferðast um byggðir lands- ins. Frásögnin um pláguna miklu var gefin út 57 árum 'eftir að atburðirnir áttu sér stað. Defoe var aðeins fimm ára gamall er plágan herjaði. Þrátt fyrir það „man" hann !nákvæmlega einstök atriði (svo er vandlegri heimildakönnun fyrir að þakka). Óhugnað við- burðanna tekst honum að gæða lífi, hann notar ímyndaðar sögupersónur svo sem söðla- smið og kaupmann, sem hann nefnir Salómon Uglu (Solomon Eagle). H. M. Leys segir svo um Defoe, að sem blaðamaður og skáld hafi hann þá tegund hugmyndaflugs, sem skapi hina miklu ævisagnaritara og sagn- fraeðinga, lygara og njósnara. Westminster-brú í London á 17. öld. Allt þetta kemur vel heim við hinn fjölhæfa Daniel Defoe, sem var ágætur lygisagnahöf- undur á öld lygisagnanna, öld Miinchausens. Auk þess var hann kaupmaður, njósnari og skáld. Hugmyndaflug byggt á athugun og reynslu er það, sem einkennir blaðamanninn og skáldið Defoe. Margflókið líf hans sem leynilögreglumaður, njósnari, gagnnjósnari, fangels- islimur og siðfræðingur krafð- ist þess, ..að. hann lifði. sig iyxi. í hlutverkin. Það er eins og að lifa þetta hræðilega ár í Lun- dúnaborg að fylgja hugmynda- ríkum og hákvæmum skýrslum hans. Fáum hæfir máltækið betur, að sá sem ljúga vilja verði sannleikann að þekkja. Af raunsönnum bókum eins og riti prestsins Vincents, Gods Terri- ble Voice in the City skapar Def oe svo nákvæmar lýsingar, að Skrífsfofa sKemmiiferaifa Péíur Pétursson VladimirAsjkenazy Híjómleikar • í ÞjóðleMiusinu fimmtudaginn 27. júní kl. 20.30. Aðgöngumiðasala í Þjó?Heilch.úsinu á morgun ¦í * (mánudagX frá fcL 1.15. (Ekk svarað í síma). okkur finnst við lifa skelfingar plágunnar. Við lifum hjátrú góðborgaranna, heyrum þá velta fyrir sér sambandinu milli halastjömunnar og plág- unnar, við heyrum spámennina, vísnasöngvarana, hómópatana og draumspekingana — alla þá, sem hjálpuðu til að hræða fólk. Andar og draugar áttu sína gullöld. En við kynnurnst einnig því, hvað yfirvöldin gerðu, og það var hreint ekki svo lítið. Nokkurs konar heilbrigðismála- , stiórft m femjðj.fót. í .hverjuj hverfi bæjarins, sjúkdómstil- felli voru rannsökuð og skýrsl- ur gefnar ,og læknishjálp veitt, að svo miklu leyti sem unnt var. Þegar hitarnir hófust í júní var aðalatriðið að grafa hina dauðu eins fljótt og unnt var. Það var hægara sagt en gert. Þagað var oft yfir sjúk- dómstilfellum og hús yfirgefin án þess að sagt væri frá þeim, sem dauðir lágu eftir. Nokkrir kaflar bókarinnar fjalla um þau hús í London, sem yfir- völdin lokuðu. Ibúarnir voru einfaldlega settir í stofufang- elsi. Glæpafaraldur óx, fangels- in fylltust, en heimilin urðu einnig fangelsi. Hinsvegar var aðeins til eitt einasta pesthús. Allar aðgerðir yfirvaldanna stuðluðu í stuttu máli sagt að því, að halda fólki frá hvort öðru. U" ti í sveit urðu hinir flýjandi bæjarbúar æ verr séðir. Sagnir eru af svöngum og hor- uðum flóttamönnum, sem neit- að var um mat Qg húsnæði í „hreinum" héruðum — rétt eins og þegar varnir vorra daga gera ráð fyrir vopnabún- aði gegn vinum og kunningjum, sem hugsazt gæti, að reyndu að troða sér inn í manns eigið, privat loftvarnabyrgi. Allan tímann ferðast lesand- inn um þekktar götur og torg Lundúnaborgar. Plágan baruzt út í Drury Lane. Hér er lýst fjöldagröfum í Aldgate og aðal söguhetjan býr á næsta leiti við Whitechapel. Lýsing- arnar á því, er nöktum lík- unum var velt ofan í fjölda- grafir, sem, oítast. reyndust of litlar, leiðir hugann að Auschwitz eða Bergen^ Belsen. Söðlasmiður frásagn- arinnar er svona mátulega samúðarfullur og mátulega hræddur, venjulegur meðal- maður með guðsorð á vörum. Ætíð talar hann um þá ógæfu, sem guði þóknist að leggja á mennina. Bækur um drepsóttir og aðr-, ar náttúruhamfarir hafa< jafnan átt fjölmarga lesendun; og frásögn Daniel Defoe hefur verið endurprentuð hvað eftír annað. Sá, er söguna segir, veltir sér ekki í hryllingi frá- sagnarinnar eins og kvik- myndahöfundar vorra dagíu hann er eins hlutlaus áhorf- andi og hver og einn gæti sjálfur verið — svona inátu- lega forvitinn, en einkar var- kár þegar um áhættusama hjálp er að ræða. Hann er skynsamur maður, sem helzt af öllu vill lifa hættuna af, en sér á hinn bóginn fullkomlega ljósar þjáningar annarra. Lundúnabúum hrósar hann í hástert, engin sérstök skelfing eftir að fyrsta höggið var rið- ið! A sinn hógvœra hátt get- ur þessi frásögn minnt á her- sögur vorra tíma. Hér er eng- inn gorgeir, heldur sönn og rétt lýsing manns, sem sjálfurj var viðstaddur, Við vitum ekki, hvað mikið eða lítið hinn fimm ára gamli Daniel Defoe sá og lifði af plágunni miklu. Söðlasmið- urinn og hermaðurinn Salómon Ugla rennur í huga lesendans saman við Daniel Defoe. Um , Defoe var, það sagt, . að. hann væri alltaf í góðri trú, og þessi góða trú hans væri for- senda þess að lifa af snögg I. DEILD íslandsmótið LAUGARDALSVÖLLURkl. 16.00, VALUR - AKUREYRI Dómari: Hannes Þ. Sigurðsson. Línuverðir: Björn Karlsson og Þorlákur Þórðarson. /' Á AKRANESI KL. 16.00 AKRANES - FRAM Dómari: Einar H. Hjartarson. Línuverðir: Jón Þórarinsson og Skúli Jóhannesson. MÓTANEFND. óaýrasta fáanlcff vegg- og loftklæðning er HARDTEX Kosiar ná eflir nýja verðlækkun aðeiws kr. 20,SS pen f ermctir. Scadum gcsn pós.tkröíu hvert á land sem er. Mars Tradíncf Company K.f. E&tg?arst%j5!0. -» Sími 17373. Síldarnótabálkar frá stærstu netaíramleiðendum Bretlands BRIDPORT INDUSTRIES Ltd. íyrirliggjandi hjá umboðinu. Jónsson & Júlíusson Tryggvagötu 8. — Sími 15430. umsktpti viðburðariks WEs. Hann skipti um sannfæringu og takmark frá einni vUai til annarraa-j vinir hans urða 6- vinir og óvinir hálfir vinir að minnsta kosti. MegjTfregknr' vrrðist hann engar hafa átt og takmörkin breyttast að því er virðist fyriiihafnarlajjst En róleg og raunsðna frásögn hans um pláguna mxkbx í Lundúnum gefur að tntonsta kosti geðíellda mynd af þeóm sögumanni, er hann þóttást í það skiptið vera. SKkir hQf- undar eignast jafnan sína Endurreisn. Og hver veit nema maður setjist niður e±rm góðan veðurdag og byrji á Róbínson Krúso . . . / JOHAN BORGEN (Þýtt úr Dagbladef) Aðalfundur Fé- lags búsáhalda-og járnvörukaup- ntanna Aðalfundur Félags búsá- halda- og járnvörukaupmanna var haldinn í skrifstofu kaup- manranasamt. að Klapparstíg 26. 7. 'maí síðastliðinn. Formaður félagsins, Björn Guðmundsson. flutti skýrslu stjórnarinnar um störf félags- ins á liðnu starfsári. Sigurður Sigurðsson gjald- keri féiagsins flutti fram end- urskoðaða reikninga. Formaður var kjöriinn Björn Guðmundsson, en meðstjórn- endur Sigurður Sigurðsson og Páll Jóhnnesson. í varastjórn voru kjörnir: Jón Þórðarson og Bjöm Krist- insson. Fulltrúi ír stjórn Kaup- mannasamt. fslands var kos- inn Björn Guðmundsson, en varafulltrúi Guðmundur Jóns- son. EndurskQðandi var endur- -kosinn Kristinn Einarsson. ¦ ER HOLLUR OG L3ÚFFENGUR OSTA- OG SMIÖRSALAN

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.