Þjóðviljinn - 20.10.1971, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 20.10.1971, Blaðsíða 1
 Miðvikudagur 20. október 1971 — 36. árgangur — 238. tölublað. Samstaða með Bretlandi, Kanada og Norðurlöndunum í aðildarmáli Kína FRÁ UMRÆÖUM UTAN DAGSKRÁR UM KÍNAMÁLIÐ — SJÁ FRÁSÖGN Á 4. SÍDU OG FORUSTUGREIN BLAÐSINS Berst fyrir 200 mílum Það er víðar heitt í kolun- um í sambandi við útfærslu landhelginnar en hér á fslandi. Jónas Árnason hefur gefið les- endum Þjóðviljans slttgga inn- sýn í vandamál ríkjanna sex í Nýja Englandi, sem vilja færa út í 200 milur til að vernda fiskistofnana fyrir strönd ríkjanna og halda jafn- vægi í lífinu í sjónum. 1 samtali við Jónas í gær, en þá var hann staddur í Boston, gaf liann þær athygl- isverðu upplýsingar að 200 mílna útfærsla hefði verið samiþykkt sem lög frá ffulltrúa- deild Massachusetts; málið væri nú til meöferðar í öld- ungadeild fylkisins og talið líklegt að það verði samþykkt þar. Gert er ráð fyrir, að mál- ið komi síðan fyrir hæstarétt alrikisins, en Massachusettbú- ar telja sig hafa sérstakan rétt til að ákveða sjálfir einhliða útfærslu. Þá er líklegt, að ðnnur ríki á Nýja Englandi fari að dæmi Massachusetts. Verður athyglisvert að fylgj- ast með þessu máli í framtíð- HMtí, en flestir eru á þeirri skoðun að þjóðþingið í Was- hington leggist gegn útfærslu vegna þess að þairna fara sam- an tveir gjörólíkir hagsmunir — hagsmunir fiskimanna og útgerðarmanna annarsvegar og hagsmunir hersins hinsvegar. Jónas, Baldvin Tryggvason, Gunnar Schram og Hörður Helgason sátu í fyrradag ráð- stefnu í Washington, þar sem fjallað var um hafsbotnsmál- in í framhaldi af Genfarfund- inum í sumar. Þarna voru mættir fulltrúar víðsvegar að, i ýmsir erlendir sendimienn, háttsettir sjóliðsforingjar og venjulegir útgerðarmenn. „Eftirtektarverðasti maður- inn sem þarna kvaddi sér hljóðs var útgerðarmaður að nafni Jacob Gykstra", sagði Jónas. „Eg sá á honum að hann hafði oft verið til sjós, enda túlkaði hann fyrst og fremst sjónarmið sjómanna og útgerðarmanna á Nýja Eng- landi. Hann var bölsýnn á framtíð fiskveiða í þessum ríkjum vegna andstöðu banda- ríska sjóhersins, sem leggiir hofuðáherzlu á það sem þeir kalla siglingafrelsi. Þeir, sem þarna töluðu fyrir hönd ríkis- stjórnarinnar,' báru sig illa undan þvf að þróunarríkin hefðu yfirleitt snúizt gegn i Bandaríkjunum í þessum mál- um og virtust tortryggja þeirra pólitík mjög mikið. Gunnar Schram skaut ihn athugasemd fyrir okkar hond varðandí fyrmefnt siglingar- frelsi og sagði, að það þýddi lítið að ætla sér að tryggja slglingafrelsi, ef ekki væri um leið viðurkenndir hagsmunir þeirra þjóða, sem ættu lönd að sionuni og byggðu tilveru sína að mestu á fiskveiðum." Stjórnarmenn SÍNE: NámsSánin alls ekki viðunandi Á núverandi fjárlögum er gert ráð fyrir 104 miljón kr. fjárveit- ingu af hálfu ríkissjóðs til Lána- sjóðs íslenzkra námsmanna og 52 miljón kr. frá bönkum. Gerir þetta samanlagt 156 miljón kr. framlag til lánasjóðsins í vetur. Þetta tel ég bæði óviðunandi og óraunhæft fyrir íslenzka náms- menn við nám innanlands sem utan, sagði Þorsteinn Vilhjálms- son í stjórn Lánasjóðs náms- manna. Er þetta í litlu sam- ræmi við tillögur stjórnar um heildarfjárþörf. Tillögur stjórnar lánasjóðsins gerðu ráð fyrir 185 miljón króna framlagi frá ríkis- sjóði og 65 miljón kr. framlagi frá bönkum eða um 250 miljón króna. Hér skakkar hvorki meira né minna en 100 miljón kr. fjár- veitingu til sjóðsins. Bráðabirgðatölur Ég er ennfreimiur i stjórn SÍNE, siagði Þorsteinn og hefur SÍNE gert ráðstafanir til að kynma stjómarvölduim þessa ó- fuilnægjandi lausn máiat Menntamálariáðlhierra hefuir sagt mér, að þette séu bráðabirgða- töltir, en ág tei að svona lágiar bréðafoirgðaifcölur hsfðu. efciki átt að festa á biað Vrbað er þegar uim meiri fjöldia íslemzfcra námsimanna við ruám ertendis næsta veitur. Þá verður að gena ráð fyrir meiri verðbóligUi í iþekn nágrannallöinid- um, þair sem íslenzkir námst- menn situnda nám í vetur. Þessi fjiárveiting ríkisvaíldsdns hirekk- ur ékfci sem fyrirhuguð lausn á lánaiméluim námisTnanna. Er hún í reynd minni en hjá fyrr- verandi stíórnairvökium, sagði Þorsteinn. f skýrsihi . gjaldeyrisdeildiar banfcanna til menntamáiliaráou- neytisins í fyrravetur voru 729 háskólasitúdentar i við . nám er- lendis, en 334 í öðru náimd ytra. Fleiri umsóknir Við hötfðuim samiband við Lánasjóð íslenzkrta námsmianna í gær og kom þá í ljós, að fleiri u.msófanir höfðu borizt til sjóðs- ins núna í baiust en á siama tima í fyrra. Umsiófcnir byrjuðu að komia í öndverðum septemiber og rennuj- uimsólklnairfresitur út 1 nóvemiber. Bétt til Mnsum- Sögulegt Danaþing 10% innflutningstollur —handtaka byssumanns úr þingflokki Krags kann að verða stjórninni að í'alli! Frá fréttaritara þjóðvtljans í Kaupmannahöfn — Dansfca þjóð- þingið var sett í dag með næsta óveniulfiigum hætti, og Jens Otto Krag, forsœifcisiriáðherra braut þar aillar viðteknar reglur uim það, hversu su atíhöfn eigi að fara fram. í stað þess að halda stefnu- ræðu riMsstjónnar sinnar, lagði hanin í upphafi þinigs fram frum- varp um tíu prosent toll. á tvo þriðju hluta alls innflutnings Dana. Það eru matvörur og hrá- efni til iðnaðar, sem eru undaai- þegin toHlinuim, en hann á að gdlda um tveggja til þriggja ára skeið. Firuímivairpið mætti þegar harðri andspyrnu borgaraflokk- amna, sem eru í stjómarandstöðu. Bn það gerðist ffleira stigulegt við opnun danslka þingsins, en þetta eitt. Það kom sem sé í Ijós í morgun, að dainska lögreglan hafði gripið eimn þingmann Sósí- aldeimókrata, Caimre að nafni, á Kastrup fluigvelli, og fundið sfcamimfoyssu í fórum hans. Lög- reglan hafði þó efcfci heimild til að handitalka mamninm, veigna þinghelgi hains,,, en hún ætlar ekiki að sæitta sig við þau mála- lok, heldur leita heamildar þjóð- þingsins um það, að þinghelgi Caimres verði roffin. Fari svo, hef- ur stjórn SósíaWemótoraita tapað meirihluta sínum í dansfca þing- inu, með þessum athyglisverða hætti. Hvað snertir imnfluitningstoll- Framhald á 9. síðu. Sjónvarpsgagnrýni Þjóðvirjanium er ánægjia að skýna frá þvá að, nú hefiur aftur verið tefcin upp sjónvairpsgagnrýni í bliaðinu eftir suimarhléið. Fyrsita sjónviarpsefnið sem tekið er fyrir er ísienzkia leifcritið sem frurosýnt var í fyrraikvöld: Upp á fjall að kyssast, eftir Jón Dan. Sjónvarpsigaignrýni mun síðan birtast regluiega í bHaðiau um helgair. Sjónvaafpsglalgnrýrá í bfe'Sinn í dag sikriíar Fríða Á. Sigurðar- dóttir en hún stundiar nám í ísilenzilcum bókmiennfcuni við Háskóla sófcnar hafa hásikóliastúdentar, namsmenn uitskrifaoir fra Bun- . . ^. .. ._ ,, aðiarskóianum á Hvanneyri, Haskolastudentar eru nu sezte a skolabekk og mikið « W ians- Framhald á 9. síðu. umsóknir í liánasjóð íslenzkra náiusmaiina í Iiaust. Afstaða íslands í Kínamálinu: „ALLAR ÞJOÐIR HAFI SAMA RÉTT Fulltrúar Islendinga hjá Sam- einuðu Ji.tnðunum munu í gær- kvöldi hafa skýrt þingheimi frá afstöðu ríkisstjórnarinnar til Kinamálsins, og er það í i'ullu samræmi við þá ákvörðun stjórna Norðurlandanna, að haga atkvæðum sínum á sama yeg er til kosninga kciniir um að- ild Alþýðulýðveldisins, en skýra afstöðu sína hvert í sínu lagi á Allsherjarþinginu. Ríkisstjórn. in sendi fastanefndinni í New York skeyti þar sem henni er falið að haga málftotningi sín- um við umræður um Kínamálið eitthvað á þessa leið: Herra forseti, þær lumrœður er nú fara fram hér á þiinginu, varpa skýru ljósi á mifcilvægi þess, hvort veita beri Kína að- ild að Sameinuðu þjóðunum. Það er stefna stjórnar minnar, að allar þjóðir heims skuii njóta sama réttar og því styður hún aðild Al:þýðuiýðveldisins aðSam- einuðu þjóðunum, og að það tafci sér á herðar þær skyldur og hljóti þau réttindi, sem slíkri aðild fylgja. Við styðjum ailar tillögur, sem miða að því að þetta nái fram að ganga, og við munum snúast öndverðir gegn öllum tilraunum til að hindra fulla aðild Alþýðulýð- veldisins að samtökunum. Þvi hefur stundum verið haid- ið fram, að kínverska Allþýðu- lýðveldið hafi ekki sýnt álhuga á aðild, eða að stefna þess brjóti á einhvem hátt í bága við hin- ar háieitu hugsjónir Sameinuðu þióðanna. Að því er við, bezt vitum er þessu öfugt varið, og stjóm Alþýðulýðveldisins er einkaír Jús -tfi. íþöss að tafea saetí Kína hér. Við trúum því fast- lega, að það sé bæði sanngjamt og rökrétt að Alþýðuiýðveldið fylli þann sess er Kdna ber á vettvangi Sameinuöu þjóðanna. Þátttaka þess mun vissiulega verða til þess að efila aiiþjóð- legt starf samtafcanina og stuðla að því að þaiu fái betur valdið hlutverki sínu í þágu réttlætis og friðar. Kínverjar, stærsta þjóð veraldar, munu bæði faára þessu þingi vísdóm Konfúsíusar og þamn þrótt og bjartsýni, sem emkennir þjóðina í dag. Á þessu þingi Sarneinuðu þjoð- anna höfum við orðið varir við ferskam andblæ nýs raunsæis, hvað þessi mál varðar. Við fögn- um bessui raunsæi og teijum þaö vísi að bættum viðhorfum og samsfciptum þjóða í milli. Stjórn min hefur alla tíð trú- að fast á þá meginreglu, að öll ríki eigi að fá aðild að Sam- einuðu þjóðunum. og umræðurn- ar um aðild Alþýðulýðveidisins erui skref í átt að því marki. Við megum þó ekfci gleyma Framhald á 9. síðu. Háskóli Islands 60 ára í haust Iláskóli islands verður sett- ur fyrsta vetrardag og minnist þá 60 ára afmælis sins á þessu ári. Lýst verðúr kjöri nokkurra heiðursdoktora og Sinfóníu- hljómsveitin leikur verk eftir Brahms. Á lífi eru 4S stúdentar, sem hófu náma i hásfcóla íslands 1911. Þá voiru tólf háskóla- keinnarar. Núna eru 260 há- skolakennarar við keninsLu; í vetur í hásikólanum. 1 fyrravetur voru 1650 stúd- entar við náim í háskólanum, en efcki liggja fyrir tölur stúdenita við nám í vetur. Þeir verða þó örugglega fleiri en í fyrravetur. Fyrsti rektor Hásfeóla ís- lands var Bjöm M. OHseti. Aufc rebtors áttui þessir menn sæti í hiiniu fyrsfca háskóiaráði og voru. fonsetar deilda sfcól- ans. L4rus H. Biannason, pró- fessor, Guðmundur Magnússon, prófessor, Jón Helgason, pró- fessor og Agust H. Bjarnason, prófessor. * Setntog hásfcolams hkSfst kl. 12 á hádegd 17. júní 1911. Fór athötfnjffi frarn í sal neðri deildar alþingis. Sátu böðs- gestir í sainuim, en ataenning- ur í Miðarherlbergjum segir £ blöðuim Ifirá þeim tíma.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.