Þjóðviljinn - 02.11.1971, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 02.11.1971, Blaðsíða 5
^^^ tni JXLi,—.¦ '. TMMiúíTi''rtC31j£.~'"1" ni i i. Srfa3tuBagíW 2, -nlóMesxtor 18a& -—- Í*3ÖBWBEÆHÆN — SÍBA g lcvlKmyndir HEIMSPEKI TIL GANGSLEYSISINS „Hverju skiptir það, þó s>á sem sakaður væri um morð væri tekinn af lífi fyrir að hafia etoki gnátiS við útför móður sinnar? Hverju sfcipti það, að Raymond var iafngóður félagi minn og Seleste, sem þó væri betri náiunigi? Hveriu skipti það, þó María byði nú nýjum Meursault varir sínar til kossa?" Þessi orð eru logð í munn Meursault, aðalpersónunni í tjtlendingnuin eftir Luchino Visconti, sem gerð er eftir samnefndri sfcáldsögu Alberts Camius, þá er hann hefur ver- ið dæmdur til dauða vegna morðs. f þessum spurningum, semi Meursault beinir til fang- elsisprestsins, felst öli hans af- staða til veruleikans í kring- um bann, til þess sem skiptir máli fyrir hann eða ekki, til hinna ýmsu aðstæðna, er verða til hverju sinni, í stuttu máli til samfélagsins í beild. Fyrir bann skiptir það engu máli, hvort hann grætur við jarðar- för móður sinmar eða eikiki, bvers konar fél'aga hann velur sér, hvort María Cardona, ná- in vinbona hans, elski hann eða ekki, hvort hún vilji gift- ast honum o.s.frv. Meursault er maður, sem hvorki lifir í fyrir henni lengur. Hann vildi ekki sjiá líkið, þó honum væri boðið það, og við jarðarförina var tekið eftir því, að hann hafði ekki sýnt neina sérstafca samúð í garð nýlátinnar móð- ur sinnar. Daginn eftir hitti harm vinkonu sínia, Maríu er vann með honum á skrifstof- unni, á baðströnd, og þaa höfðu skemmt sér ágætlega þá um daginn; m.a. farið að sjá mynd með Femandel í aðal- hlutverki. Eftir það fór-u þau að vera saman fyrir alvöru. Þessi hegðun Meursault — dag- inn eftir greftrun mó'ður bans — veldur náttúrlega hneyksl- un margra. ekki sízt sækjand- ans Ekki bætir ár skák kunn- ingssfcapur hans við einn af sambýlismönnum sínum, Ray- mond að nafni, sem kveðst vera lagerstióri, en var, að sögn þeirra, er bezt þóttust vita, hórmangari. , Raymond átti í útistöðum við Araba nokkurn, er var bróðir stúlku, sem Raymond hafði einhverju' sinni farig um óblíðum hönd- um. Til nokkurra átaka hafði komið milli Raymonds. Meur- saults. auk þriðja aðiians og bróður stúlkunniar og vinar hans. J>að gerist svo stuttu seinna, að Meursault, af til- Var morðið framið að yfir- lögðu ráði? Var það kannski tilviljun? Eða slys? Sjálfur segir Meursauit fyrir réttin- um, að það hafi verið vegna sólarhitans, sem hann myrti Arabann En morðið sjélft er ekki þungamiðja verksiniS, heldur þungamiðja verksins, heldur afstaða Meursaults gagnvart þjóðfélaginu, gagnvart miann- legum samskiptum og lífsmati einstaklinigsins, annars vegar, og hins vegiar afstaða þjóðfé- lagsins til skoðana Meursaults, sem stoapast við þessar sér- stöku aðstæður; þ.e. morðið á Arabanum. Við göngum út frá því sem vísu, að hér leiki rétt- vísin hlutverk þióðfélagsins; réttvísin (það er að segja þ.lóðfélagið) dæmir Meursault. Jiaifinframt því sem myndlin vekur spurningar um Wutverk og eðli réttvísinnar, hlýt- ur hún einnig að vekja til um- hugsunar um eðli þióðfélagsins í heild og mat þess á tilveru- rétti ekistaiklingsins. f formála að íslenzkri þýð- ingu bókarinnar, segir þýð- andinn, Biami Benediktsson meðal annars: „Það sem í vitund einstak- Meursault (Marcello Mastroianni) í f<angaklefanum. Úr kvikmyndinni „Útlendingurinn", sem sýnd er í Háskólabíói. fbrtíðinni rté framtíðinni; það sem skiptir máli fyrir hann, er þaÖ sem gerist hér og nú, á þessari stundu. Athugum nú söguefni mynd- arinnar nánar: Meursault hef- ur framið morð. Við réttar- rannsókn er farið að athuga feril hans nánar, hvað bann hafðist að síðustu dagiana fyrir morðið. Hann bafði m.a. fylgt móður sinni til grafar, en hún lézt á elliheimili, en þang- að hafði Meursauit sent bana, þegar hann gat ekki alið önn viljun, á leið þar um, sem Arabinn er staddur. Sá síðar- nefndi tekur hníf úr vasa sín- um, reiðubúinn að beriast. Blindaður af sólinni og að nið- urlotum kominn vegna hins gíf- urlegia«. hdta, dregur Meursault skammtoyssu upp úr vasa sín- um, sem hann hafði tekið frá Raymond, og skýtur Arabann. Fyrst einu skoti og síðan fiórum. ,,Og þessir fjórir hvellir voru eins og fjögur snögg högg á dyr óigœfiunnar." Meur.sa.uit við kistu móður sinnar. GeriB góB kaup Herrajakkar kr. 2700,00. Terylenebuxur herra kr 900,00. Bláar manchetskyrbur kr. 450.00. Sokkar tneð þykkum sólum, tilvaldir fvrir sára og sjúka fætur og eirmig ryrír íþróttafólk. Sendum gegn póstkröfu. LITLI-SKÓGUR Snorrabraut 22. — Sími 25644. 11 lingsins Meursaurts er eðlilegt og meinaiaust hárterni, það er glæpsamlegt atferli frá sión- armiði réttvísinnar, þióðféliags- ins. Sagan var skrifað 1939 og 1940. Þau viðskipti þióðfélags og einstaklmgs, sem hér eru greind, kynnu öðrum þrætíi að vera sniðin eftir viðureign nas-^ ískrar réttvísi við menn og þióðir á þesum tíma. Sagan er aísprengi sinnar tíðar. Persóna Meursauits er í veigamiklium tenigslum við þá haimspeki tilganigsleysisins, er Camus túlkaði um sömu murid- ir í anniarri bók. Heimarinn er tilganigsliaus og þar með svipt- ur anda; í augum Meursaults er enda allt fánýfct utan hvers- diagslegar staðreyndir náttúru og líkama." Þetta atriði m«að pð sagan sé afsprengi sinnar tíðar skipt- ir kannski ekki ý-kja miklu máli; sá sem horfir á kvik- mynd Visoontis hefur tæpast í huigg eitthvert ákveðið tíma- bil í heimssögunni. Þó að Meursault verði siálf- sagt sakaður um tilfinninga- leysi, og kannski með réttu, eru einlægni hans og trúverð- ugleiki gagnvart eigin lífsvið- horfi siíkt, að mannesköan Meursault og huigmyndir hans bljóta að vekja samúð áhorf- andans. Honum finnst það fáránlegt, að reyna að ljúga fyrir réttinum, þó svo það kynni að verða honum að ein- hverju gagni. Meursauit stendur því að mörgu leyti fyrir utan samfé- lagið; hann er framandi mað- ur í framandi iandi. Nafn myndarinnar (og bókarinnar), Útlendingurinn, er kannski ekki mjög nákvæm þýðing, þar sem hún heitir á frum- málinu L'Étranger, sem einn- ig merkir sá ókunni eða hinn framandi Visconti fylgir söguþræði bókarinnar miög nákvæm- lega, sleppir sáralitlu t'ir sfcáldsögunni, en bætir ekki inn í neinum atriðusm, sem ekki fyrirfinnast í bókinni. Kvikmyndin kemur ekki á framfæri neinum nýium huig- myndum um efni sögunnar; af hálfu Viscontis kemur ekkert sem Camus befur ekki þegar sagt. Þannig má segia. að kvik- mynd I/Uchinos Viscontis sé að vissu leyti einskonar mynd- skreyting á skáldsðgu Alberts Oaimus — myndskreyting, sem reyndar hefur heppnazt allvel. Um stíi myndarinnar er það að segja, að hann er ósköp svipaður og í þeirri mynd, sem kernur nasst á eftir þessari. Nótt Mnna löngu hnifa (The Damned) eða Ragnarök einsog Visconti vildi siálfur kalla hana, vegn-a hliðstæðu hennar við samnefnda óperu Wagners, en sú mynd hefur þegar verið sýnd hér á landi. Visconti not- ar mikið súmm til að auka á- hrifin, en það er ekki sízt þess vegna sem hann hefur verið sakaður um að vera tilgerð- arlegur í seinni myndum sín- um. Sem kunnugt er, var Lucino Visconti einn þeirra seim skópu neorealismann í ítöiskum kvik- myndum (hinir voru Vittorio de Sica og Roberto Rosselini), og raunar sá eini af þeim, sem tekizt hefur að halda áfram á braut listarinnar með góðum árarngri. De Sica hefur undan- farið gert sakiiarjsar1 skernmti- myndir, en aftur á móti hef- ur svotil ekkert heyrzt frá Rosselind uppá sáðfcastið Nýjösta kvikmynd Viscontis, Dauði í Feneyjum, hefur þeig- ar vakið mikla athygli. Hún er gerð eftir sfcáldsögu Thom- asar Manns og fjallar um ævi og starf tónsniliinigsins Gust- avs Mahlers, en í bók Manns er aðalpersónan reyndar rit- höfundur, en að margra álrti hafði Mann Mahler tii hJíð- sjónar. þegar hann samdi sög- una. Visconti gengur hins veg- ar út frá því sem vísu. Verð- ur fróðlegt að sjá þessa skáld- sögu Thormasar Manns í með- förum Viscontis. — SJÓ. BÍLASKODUN & STILL1NG_ slíulanbtu 32. ^—— MÚTORSTILLINGAR .'C.ÁSTaiiliGC.R LJdSASTILLINGAR Simi L-i1iö stilla i tima. 1 O 1 fl IV Fljót oo öruc.'3 þiónusta. 1 %3 1 U \3 Sólnn HJÓLBARÐAVITCERÐIR snjómunstur veitir góða spyrnu í snjó og hálku. önnumst allqr viðgerðir hjólbarða með fullkomnum tækjum. Srrjóneglum hjólbarða. GÓÐ WÓNUSTA. — VANIR MENN. BAiœiNN HE Ármúla 7. - Sími 30501.- Reykjavík.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.